Tác giả Chủ đề: Tảnmạn... Vănnghệ...  (Đã xem 12198 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi nduytai

Re: Tảnmạn... Vănnghệ...
« Trả lời #135 vào: 13/09/2018, 22:55:36 »
Bài vọng cổ “Phận Làm Dâu” của soạn giả Quy Sắc

Năm 1962 hãng dĩa hát Hồng Hoa được Bộ Thông Tin cấp giấy phép cho phát hành dĩa vọng cổ và cuốn bài ca “Phận Làm Dâu” của soạn giả Quy Sắc, do đào thương Út Bạch Lan ca thu thanh.

Bìa cuốn bài ca “Phận Làm Dâu”

ĐÂY LÀ BÀI vọng cổ nói lên bối cảnh xã hội của thời xưa, cái thời mà người phụ nữ phải chịu áp chế, vô vàn cay đắng khi về làm dâu cho nhà chồng. Một số giai nhân tài tử đã học thuộc lòng và đưa vào sinh hoạt, gây ngậm ngùi cho bà con thưởng thức.
            Một nhóm đờn ca tài tử nọ có một cô ca lên bài “Phận Làm Dâu”, khi ca đến câu 4: “… Có lần lỡ dại phân bua, canh đâu có mặn cơm nào có khô…” tức thì bà mẹ chồng hất chiếc mâm xuống đất, và còn ném chiếc dĩa vào đầu tuôn máu.
            Khán giả hôm bữa ấy rất đông, có một cô lên tiếng: “Gặp tôi mà chê thì tôi cho chiếc mâm bay đi, khỏi ăn luôn. Còn ném dĩa hả, tôi lấy dĩa liệng trở lại, liệng luôn ba cái cho biết tay”.
            Thế là mọi người cùng cười rần lên.
            Dưới đây là bài vọng cổ “Phận Làm Dâu”.

            Nhạc:
                        Phận làm dâu,
                        Đi lên đường đắng cay,
                        Qua nhịp cầu cay đắng,
                        Có ai may mắn,
                        Được mẹ chồng thương yêu,
                        Phận làm dâu,
                        Bao nhiêu niềm đớn đau,
                        Bao nhiêu niềm đau đớn,
                        Bắc thang lên hỏi Ngọc Hoàng,
                        Xem có bao nhiêu mẹ chồng,
                        Trên thế gian hết lòng thương mến con dâu.


            1) Thân làm đò ngang phải ngửa nghiêng bởi sóng triều bão tố, thân làm dâu phải khổ bởi thương… chồng, vì thương chồng nên nhịn nhục cả với em chồng.
                        Em chồng xéo xắc chị dâu,
                        Dầu rằng cũng phận má đào như em.
            Mẹ chồng em vô cùng khe khắt không bao giờ rộng lượng với con dâu. Tội cho em tuổi hãy còn son, vì thương mà phải chịu biết bao nhiêu điều cay đắng.


            2) Mỗi lần mẹ em vào bếp, là mỗi lần em bấn loạn cả tâm hồn, giọng nói của mẹ em nặng nề đay nghiến mãi không ngừng. Quá run sợ phách hồn như tiêu tán, mẹ bảo trao vật này em mang đến vật kia. Vì thế sóng gió lại tràn ngập lên đầu dâu trẻ, cha mẹ ruột em bị mắng nhiếc lây.
                        Sanh con để gả cho người,
                        Bị người mắng nhiếc, trời già thấm chăng.


            Nói lối:
                        Khổ sở nhứt là giờ dâng cơm nước,
                        Em phập phồng từ miếng nuốt của mẹ và em chồng,
                        Không bao giờ được khen tiếng ngọt ngon,
                        Chỉ nghe cá mặn, cơm khô, canh lạt.


            4) Em lặng thinh nghe mẹ giằng mâm xán bát mặc cho nước mắt tuôn… trào, em cố nuốt mà sao chẳng hạ nghẹn ngào.
                        Có lần lỡ dại phân bua,
                        Canh đâu có mặn, cơm nào có khô…
                        Câu phân bua của em chưa dứt,
                        Thì mâm cơm đã xuống đất rồi,
                        Em khum nhặt mảnh bát rơi,
                        Như nhặt những mảnh tả tơi của đời.


            5) Em chồng đốt thêm lời tức giận, mẹ ném vào đầu em chiếc dĩa máu tuôn dòng… Máu lệ ôm nhau thông cảm, lăn vào miệng chất mặn nồng.
                        Ước chi lúc ấy có chồng,
                        Băng giùm vết máu, cho lòng bớt đau,
                        Nhớ hồi thuở ở chung cha mẹ rầy,
                        Giận lấy chẳng thèm cơm,
                        Đợi cha mẹ dỗ mới dùng,
                        Bây giờ chỉ biết cắn răng lệ tràn.


            6) Chồng em chẳng buồn han hỏi, dù thấy vết máu trên lằn băng.
                        Con em khóc, em vội bồng cho nó bú,
                        Miệng thơm tho nút sữa thấy mà thương,
                        Mắt ngây thơ đen nhánh ngó mắt em,
                        Tay búp măng quơ quơ cằm, má mẹ,
                        Như nó lau giùm em tủi nhục cay nồng,
                        Con như thế không thương sao được,
                        Vậy mà họ bảo rằng em chẳng thương con,
                        Mỗi lần con té, cả nhà,
                        Xúm nhau nguyền rủa em là sát nhân.


NGÀNH MAI
Tháng 12/2016


https://www.nguoi-viet.com/giai-tri/bai-vong-co-phan-lam-dau-cua-soan-gia-quy-sac/

 

Ngủ rồi nduytai

Re: Tảnmạn... Vănnghệ...
« Trả lời #136 vào: 15/09/2018, 23:03:29 »
Tiết Giao đoạt Ngọc hay là Hồ Nguyệt Cô hóa cáo

Trong bộ truyện Đường Chinh Tây của Trung Hoa, có nhiều đoạn khá hay được đưa lên sân khấu ca kịch, đã từng làm say mê khán giả mộ điệu cải lương, đến nỗi khi nói đến thì tình tiết câu chuyện hầu như ai cũng biết. Và mỗi một đoạn hay ấy lại là một huyền thoại, đậm nét tình cảm gây ấn tượng mạnh mẽ lâu dài cho những ai từng xem qua.

Đĩa tuồng Tiết Giao đoạt Ngọc

“Hồ Nguyệt Cô hóa chồn cáo”
            Nếu là khán giả sành điệu cải lương, chắc ai cũng ít ra một lần được xem vở hát Phan Lê Huê giả chết, hay là Tiết Đinh San cầu Phàn Lê Huê, hoặc là Thần Nữ dâng Ngũ Linh Kỳ. Và cũng trong Đường Chinh Tây lại còn có thêm câu chuyện “Hồ Nguyệt Cô hóa chồn cáo” đầy tính chất hoang đường, huyền thoại, cũng đồng thời là câu chuyện diễm tình đưa đến sự đớn đau, hối tiếc.
            Nếu nói về tình tiết câu chuyện thì quá dài, nên ở đây xin tóm tắt những cái hay, cái mới lạ mà sân khấu ca kịch đã dựng lên, diễn tả những cái hay, cái lạ ấy.
            Hồ Nguyệt Cô nguyên là một con chồn cáo, bởi dày công ngàn năm tu luyện nên được trở thành tiên. Thành tiên rồi Hồ Nguyệt Cô lại có khát vọng làm người, được thành một cô gái đẹp tuyệt trần, tài phép vô song.
            Vừa lột xác thành người còn ngơ ngác trước bao điều mới lạ của loài người, trong đó hấp dẫn nhất là sự mới lạ của yêu đương hạnh phúc. Gặp Võ Tam Tư đang chinh chiến bị bại trận, và sau vài câu trao đổi nàng đã vướng ngay vào vòng phu thê, lấy Võ Tam Tư làm chồng, để rồi thay thế Võ Tam Tư chống lại đạo binh của quan quân Nhà Đường.
            Lúc bấy giờ tướng của Nhà Đường là Tiết Giao ra trận, giao chiến với Hồ Nguyệt Cô. Vừa thấy chàng trai dũng cảm, trẻ đẹp thì Nguyệt Cô mê mệt, say đắm ngay chàng tướng trẻ Tiết Giao đối thủ của nàng, quên rằng mình đang có chồng là Võ Tam Tư.
            Trên đường đời quả thật trớ trêu, thay vì giao chiến, nàng chỉ đỡ ngọn thương của Tiết Giao, vừa đỡ vừa trêu ghẹo, cố tình đưa chàng ta vào con đường tình ái. Nhưng tướng giặc trai trẻ chẳng hề xúc động trước sắc đẹp của Nguyệt Cô, nên cứ đánh mãi liền tay mà không nói năng tiếng nào, để đáp trả những lời trêu ghẹo.
            Về phần Nguyệt Cô thì phép thuật cao cường, nếu nàng ra tay thật sự thì Tiết Giao không thể chịu nổi, phải bỏ mạng sa trường. Nhưng khốn nỗi, Nguyệt Cô đã say mê đắm đuối viên tướng giặc trẻ này. Nàng đánh đỡ lại một cách vừa phải, để chàng ta chạy đi mà thôi, và nàng đuổi theo.
            Tiết Giao chạy đến cánh rừng nọ, Nguyệt Cô bay ra phía trước ngăn lại và chủ động trêu ghẹo. Rồi thì Tiết Giao không thể nào cưỡng lại sự thèm muốn của Nguyệt Cô.
            Như đã nói, Nguyệt Cô nguyên là con chồn cáo tu luyện thành tiên, rồi thành người, do đó trong tình ái nàng vô cùng mãnh liệt. Sau cuộc giao hoan từ trưa đến chiều tối, Nguyệt Cô thu hút hết tinh túy nam nhi của Tiết Giao, chàng ta chỉ còn cái xác không hồn, nằm bất động như một thây ma. Nguyệt Cô về dinh báo cáo với chồng rằng Tiết Giao đã chết, và Võ Tam Tư mở tiệc mừng chiến thắng.
            Trong lúc Hồ Nguyệt Cô và Võ Tam Tư vui say yến tiệc, thì ngoài cánh rừng Tiết Giao được cứu sống. Số là sư phụ của Tiết Giao là Tiên ông Lý Tịnh đang ở tận non cao, nhìn trời mây rõ biết Tiết Giao lâm nạn nên đằng vân xuống cứu, bỏ viên linh đơn vào miệng Tiết Giao. Linh đơn quả thật thần dược, vừa cứu sống, lại vừa bồi bổ tráng dương cho Tiết Giao sung sức gấp trăm lần. Tiên ông căn dặn Tiết Giao nên làm như vầy, như vầy…
            Căn dặn xong tiên ông đằng vân về núi. Thế là sáng hôm sau Tiết Giao ra trận đến khiêu chiến. Quân vào báo, Võ Tam Tư và Hồ Nguyệt Cô lên mặt thành thấy rõ Tiết Giao chưa chết. Võ Tam Tư mới day qua hỏi Nguyệt Cô rằng:
            – Vậy chớ tướng nào đang ở ngoài thành, hôm qua nàng nói rằng nó chết rồi mà!
            Nguyệt Cô chẳng biết trả lời thế nào đây với chồng, bởi chiều hôm qua chính mắt nàng thấy Tiết Giao đã là cái xác chết rồi nên mới bỏ ra về.
            Khó trả lời sao cho xuôi, nàng xin ra trận tiếp tục, và hứa với Võ Tam Tư hôm nay sẽ mang đầu Tiết Giao về nạp cho chồng.
            Ra trận hai bên gặp nhau, Nguyệt Cô sắp sửa dùng phép thuật để nhanh chóng hạ thủ Tiết Giao thì chàng ta kêu lên:
            – Bớ Nguyệt Cô! Sao em đành dứt tơ tình…
            Và rồi thì Nguyệt Cô bị sa vào lưới tình ngay, nghĩ rằng tướng trẻ đã yêu nàng thật sự.
            Lúc ấy Nguyệt Cô thấy Võ Tam Tư đang ở trên mặt thành theo dõi trận chiến, nàng nói:
            – Để thiếp giả bại, và chàng hãy rượt theo…
            Nói xong Nguyệt Cô bỏ chạy và Tiết Giao đuổi theo, chạy đến cánh rừng hôm qua, và cánh rừng này thêm một lần nữa chứng kiến cuộc giao hoan tái diễn…
            Nhờ uống linh đơn của Tiên nên hôm nay Tiết Giao dõng mãnh trong hoan lạc, chàng ta sung sức lạ thường, lên yên từ sáng đến xế chiều vẫn chưa xuống ngựa.
            Hồ Nguyệt Cô tu luyện ngàn năm, có được viên ngọc, nhờ ngọc nầy giữ được kiếp người, nếu như để mất viên ngọc thì phải trở lại kiếp chồn cáo. Ở đây có một tình tiết còn chưa rõ lắm, viên ngọc đã rơi vào tay Tiết Giao như thế nào? Phải chăng trong lúc ăn nằm với nhau, Tiết Giao giả vờ đau bụng, lăn lộn kêu la, rên xiết thảm thiết. Nguyệt Cô cuống quít lên thì Tiết Giao nói rằng trước đây chàng ta cũng có một lần lâm vướng căn bệnh nguy này, nhưng may nhờ có một vị Tiên cô nhả viên ngọc người ra thoa vào bụng nên khỏi bệnh.
            Nguyệt Cô quá yêu thương sợ rằng Tiết Giao chết mất, nên nhả viên ngọc ra đưa cho chàng ta trị bệnh. Tiết Giao giựt lấy viên ngọc và bỏ chạy…
            Thứ hai là trong cơn ân ái đê mê, má kề má, môi kề môi Tiết Giao đã làm cho Nguyệt Cô phải “lè” ngọc ra, và chàng ta ngậm ngay viên ngọc nuốt vào bụng.
            Mất viên ngọc, Nguyệt Cô coi như mất hết phép thuật, uể oải chạy theo kêu trong tuyệt vọng:
            – Tiết Giao trả ngọc cho ta! Trả ngọc cho ta…
            Nếu như ngày nay hãng bào chế dược phẩm nào lấy được công thức viên thuốc linh đơn của Tiên Ông Lý Tịnh cho Tiết Giao uống. Sản xuất tung ra thị trường thì chắc chắn hốt bạc.



Lỗi lầm gì?
            Nhân vật Hồ Nguyệt Cô trong tấn bi kịch hóa thành chồn cáo ấy, đã mắc những lỗi lầm gì? Ít nhất là hai cái lỗi lầm: Thứ nhất, nàng đã đi lấy một người mà mình không yêu, không thích. Nhưng rồi sau này trên đường đời trớ trêu, nàng mới vỡ nhẽ ra rằng, có nhiều anh chàng còn hay hơn chồng mình, ít nhất là về sự đẹp trai mà Tiết Giao là một thí dụ. Không thỏa mãn trong yêu đương với Võ Tam Tư, thì Nguyệt Cô càng yêu Tiết Giao. Yêu đến mê si thèm muốn. Thứ nhì là sự nhẹ dạ cả tin, một chỗ yếu của phái đẹp mà những anh đàn ông hèn thường nhè vào đó mà lừa họ.
            Cái hèn của Tiết Giao là ở chỗ đánh không nổi một phụ nữ thì quay ra lừa, mà lại lừa vào cái giờ phút êm đẹp nhất, thiêng liêng nhất, là giờ phút ân ái.
            Hồ Nguyệt Cô đã bị mất ngọc, trên đường trở về nhà, đau đớn thấy mình sắp hóa thành cáo. Hồ Nguyệt Cô trách gọi Tiết Giao: “Tiết Giao, trả ngọc! Tiết Giao, trả ngọc cho ta!”
            Đi coi hát thấy lúc này sân khấu trống không. Chỉ có âm nhạc và diễn xuất của diễn viên, diễn tả những giây phút lạ lùng, kinh khiếp: giây phút con người hóa thành con cáo.
            Hồ Nguyệt Cô luyến tiếc cõi người, cái cõi người mà mình đang phải từ giã. Nỗi đau đớn tinh thần hòa lẫn với sự biến đổi bắt đầu bồn chồn diễn ra trong thân xác. Hồ Nguyệt Cô kêu lên những lời ai oán, có ai nghe mà không cảm thương nàng.
            Những bước chân của nàng không phải là bước đi trở về nhà, bước đi trên đường đất cụ thể, mà là bước đi về cõi âm u thăm thẳm cho kiếp chồn cáo, một nỗi hoang vắng ghê rợn dâng lên trong tâm trí Hồ Nguyệt Cô.
            Hồ Nguyệt Cô đau đớn nhìn lại cái thân trước, hình sau, cái thân người đã sắp hóa thành hình cáo của mình. Hồ Nguyệt Cô xót xa nhìn lại quang cảnh cũ, cái quang cảnh đã in dấu kỷ niệm làm người của mình, cái quang cảnh chỉ có ý nghĩa khi mình được làm người, với cuộc sống con người.
            Và tiếp đó là một đoạn diễn xuất ghê gớm và kỳ ảo, xúc động và khủng khiếp. Cái khó nhất của diễn viên đóng đoạn này là phải diễn tả được một Hồ Nguyệt Cô chập chờn giữa người và cáo, giữa tính người và tính thú. Nguyệt Cô không hẳn là người nữa, nhưng cũng chưa hẳn là thú, cái thân thể quằn quại chờn vờn, vừa vẫn gượng đứng thẳng làm người, vừa tự nhoài xuống làm thú. Tới đây, lớp diễn không còn một lời hát nào nữa, Hồ Nguyệt Cô đã từ giã cả tiếng nói của con người. Những đám lông cáo bắt đầu mọc chồi lên che lấp da thịt, Nguyệt Cô đi lại bờ suối nhìn bóng mình, nàng kinh hoàng lùi lại, thấy mặt mũi và thân thể mình đã biến dạng.


Đĩa nhựa Tiết Giao đoạt ngọc, kịch trào phúng, đĩa 7 inch, 45 vòng

Đau đớn xen lẫn giận dữ
            Giờ đây những đám lông thú đã mọc lên ở bàn tay, Hồ Nguyệt Cô cuống quít dứt đi, thì lông cáo lại mọc trên cánh tay. Nguyệt Cô điên cuồng khiếp đảm, cố dứt một cách tuyệt vọng những đám lông tiếp tục mọc đầy trên vai, trên khắp người mình. Lúc này thì nàng vẫn còn hao hao hình dáng con người, nhưng con thú đã hiện rõ lắm rồi! Nỗi đau đớn bi thảm của người đã xen lẫn nỗi giận dữ man rợ của thú. Đôi mắt đảo đi đảo lại đã là mắt thú, những chiếc răng mọc dài đẩy môi trên hếch lên, những móng vuốt xé thịt xuyên ra, đôi chân chun lại…
            Người nữ nghệ sĩ điêu luyện đã diễn tả được tất cả sự biến đổi đau đớn, ghê sợ ấy. Hồ Nguyệt Cô kêu lên, nhưng chỉ là tiếng “ngao ngao” của chồn cáo. Sợ hãi cả cái tiếng của mình, sợ hãi cả hình dáng của mình, Hồ Nguyệt Cô lăn lộn trên đất, cố níu kéo lại chút “con người” trong mình, cố chống đỡ lại cái thân phận thú đang mỗi lúc một hiện rõ, nhưng vô ích, lốt thú, chất thú đã thắng thế, con thú đã hoàn toàn thành con thú. Hồ Nguyệt Cô đã hoàn toàn thành con cáo. Tiếng “ngao ngao” kia đã đúng là tiếng kêu vô nhân tính của thú vật. Trong cái con thú đi bằng bốn chân ấy, vẫn còn phảng phất chút người mà nó vừa từ giã, vẫn còn ngơ ngác với kiếp cáo mà nó vừa trở lại, nhưng đã tối tăm, đã hoang dã, đã hung tợn lắm rồi…
            Khán giả lặng đi như tê dại trong một niềm xúc động dữ dội. Có sân khấu nào có được một lớp diễn tương tự như lớp diễn trên? Lớp diễn ít lời chỉ dành cho diễn xuất, trình bày một cảnh tượng ghê gớm bằng những phong cách giản dị mà khác thường.
            Sau nỗi xúc động lớn, người xem nhận từ sân khấu sức ám ảnh của những hình tượng mãnh liệt mà sâu sắc.
            Câu chuyện về nàng Hồ Nguyệt Cô đầy màu sắc huyền thoại – xuất thân từ kiếp hồ ly chồn cáo, nhưng Nguyệt Cô lại có khát vọng làm người. Nguyệt Cô dày công tu luyện hàng ngàn năm mới có được viên ngọc làm người, trở thành người. Ấy thế mà chỉ một phút sa ngả vào tay Tiết Giao để hắn đoạt mất viên ngọc, nàng đã phãi vĩnh viễn giã từ kiếp người để hóa thành loài cáo.
            Về phần Võ Tam Tư thì khi sáng thấy Nguyệt Cô thua chạy, Tiết Giao đuổi theo… chờ đến tối vẫn không thấy Nguyệt Cô trở về.
            Mỏi mòn trong chờ đợi, Võ Tam Tư vào phòng mệt tâm quá nên ngủ thiếp đi…
            Hồ Nguyệt Cô nghẹn ngào xấu hổ với chồng, người chồng mình đã trót quên đi khi gần gũi Tiết Giao, nàng trở về dinh với lốt chồn cáo. Về đến dinh Nguyệt Cô vào phòng thấy Võ Tam Tư đang ngủ, nàng nhảy phóc lên nằm cạnh. Võ Tam Tư giựt mình tỉnh giấc nghe thấy mùi hôi tanh, phát hiện ra chồn cáo, vung gươm giết chết.
            Dù thế này hay thế kia thì vẫn là một sự hèn hạ của Tiết Giao. Và cái mức độ hèn hạ ấy ngang bằng với mức độ lỗi lầm của Nguyệt Cô, một lỗi lầm phải trả giá. Mất ngọc, Nguyệt Cô đã đánh mất cái quý giá nhất trên đời này là được làm người, Hồ Nguyệt Cô hóa cáo là sự huyền thoại hóa một chân lý hiện thực?


NGÀNH MAI
Tháng 04/2015


https://www.rfa.org/vietnamese/news/programs/TraditionalMusic/traditional-music-0425-nm-04242015223255.html
https://www.rfa.org/vietnamese/news/programs/TraditionalMusic/vnm-05022015-05022015092722.html