Tác giả Chủ đề: Giữ Thơm Quê Mẹ  (Đã xem 12304 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi nduytai

Re: Giữ Thơm Quê Mẹ
« Trả lời #135 vào: 23/12/2017, 23:11:24 »
THỬ TÌM VÀO MỘT BẢN DÂN NHẠC THIẾU NHI MIỀN NAM

                                        Bắc kim thang cà lang bí rợ
                                    Cột qua kèo là kèo qua cột
                                    Chú bán dầu qua cầu mà té
                                    Chú bán ếch ở lại làm chi
                                    Con le le đánh trống thổi kèn
                                    Con bìm bịp thổi tò tí le tò le
.

ĐÂY LÀ một bản dân nhạc thiếu nhi mà tôi đã có dịp nghe và hát theo từ lúc nhỏ ở một vùng quê miền Nam.
            Bài hát mới nghe thật ngớ ngẩn như lối hát bắt quờ, vô nghĩa. Âm thanh tiết tấu đơn giản mộc mạc gần với giọng nói địa phương hơn là giọng hát.
            Nhưng nếu chúng ta được nghe các em hát giữa trò chơi “bắc kim thang” thì nhận xét ban đầu sẽ trái hẳn lại ngay, bởi sẽ không còn một hòa hợp nào tuyệt diệu hơn, tự nhiên hơn giữa ngôn ngữ và lời ca, giữa lời ca và dáng điệu, giữa dáng điệu và cảnh sắc thiên nhiên ở đây.
            Bấy giờ thôn trang Việt Nam còn thanh bình. Trong những đêm trăng mùa gặt mới, mọi người quây quần bên nhau làm việc. Từng đôi trâu ung dung đạp lúa trên những khoảng sân lộ thiên sau nhà hoặc giữa đồng. Những chiếc mỏ xảy trên cánh tay anh nông dân lực lưỡng không ngừng xốc rơm đun thành từng đống cao như chiếc núi con. Tiếng chày trăng vẳng theo câu hát giọng hò cô thôn nữ bàng bạc khắp nơi. Lũ trẻ không sao ngủ được trong những đêm đẹp trời như vậy. Chúng tụ tập nhau lại múa hát đùa chơi, góp thêm vào cái sinh hoạt sầm uất khỏe mạnh của đồng quê chất tươi mát của tuổi trẻ yêu đời.
            Tiếng hát quay tròn quyện ánh trăng.
            Nhịp chân sáo quay theo.
            Đó là một chiếc bánh xe quay tít đang bật tung tiếng gió.
            Không. Chỉ là một lũ trẻ độ 5, 7 em xuýt xoát tuổi nhau, tay trong tay kết một vòng tròn. Co một chân về sau, chụm vào giữa, móc kết thành một chiếc xích vững chắc. Chân ai cùng hướng về một chiều. Tất cả nhảy cò cò và hát.
            Theo với tộc độ càng lúc càng nhanh của bước chân tiếng hát cũng dồn dập lên. Hát rập, nhảy đều, chúng nương nhau cùng quay, lắng tiếng vui của nhau cùng cười và, nghe tiếng thở của nhau để cùng mệt nhoài thích thú.
            Cứ thế bài hát được lặp đi lặp lại nhiều lần. Cứ thế, tất cả cùng quay tròn cho đến khi đuối sức, tự động buông nhau ra, ngã sõng soài xuống nền đất rạ…
            Trò chơi chỉ có vậy nhưng lại được truyền tụng rất lâu và đến nay, mặc dù trải qua thời gian, vẫn giữ nguyên tính chất ban đầu. Đặc biệt hơn nữa bài hát nầy chỉ phát triển ở vùng quê miền Nam thôi.

ĐỂ CÓ THỂ đi sâu hơn vào nội dung chúng ta thử lần lược tìm hiểu về lời ca, bố cục, âm thanh tiết điệu và những điểm đặc biệt của bài hát.

1) Ngôn ngữ trẻ thơ.– Nếu ngôn ngữ người lớn là kết quả của một quá trình suy tư và kinh nghiệm sống, thì trái lại, ngôn ngữ trẻ em là thứ ngôn ngữ trực tiếp, tự nhiên như một thứ tiếng đàn, hễ chạm vào dây là bật thành nốt nhạc. Đó là ngôn ngữ của trực giác, đơn giản mà gần gũi rất nhiều với hoàn cảnh xung quanh, với sinh hoạt thôn xóm ruộng đồng. Tâm lý trẻ – qua ngôn ngữ – đặt nặng trên sự liên tưởng nhiều hơn là suy luận. Và liên tưởng đã hẳn là liên tưởng đến những gì thân thiết nhất với cái nhìn trong cuộc sống của chúng.
            Cái nhìn của trẻ qua cái nhìn của sự vật, khác với cái nhìn của người lớn: nhìn qua sự kiện.
            Kim khí thì chắc hơn cây gỗ, trẻ em nào cũng dễ nhận biết điều đó. Bắc kim thang là bắc một cái thang liền lĩ và chắc như loài kim.
            Liền nhau như “chim liền cánh, như cây liền cành”, như sự vấn vít của nhành lá, của dây khoai lang, của dây bí rợ.
            Cột, kèo là nòng cốt của cái nhà. Cột là vật chống đỡ mái nhà, là điểm tựa cốt yếu cho kèo cho rui, mè… Cột chắc chắn, thẳng mạnh, chịu đựng. Đó cũng chính là hình ảnh thân hình trẻ em trong toàn bộ căn nhà “bắc kim thang” giữa trăng sao đồng ruộng. Kèo là những thang gỗ nằm ngang, mang tính chất nhịp cầu, nối liền thân cột này qua thân cột khác, mái trước qua mái sau. Kèo không cứng cỏi hiên ngang như cột nhưng tiềm tàng sức chịu đựng dẻo dai. Uyển chuyển như những chiếc chân bé bỏng của các em đang móc chuyền vào nhau để tất cả giữ được thăng bằng trên chân kia. Những cái chân móc dính liền nhau ở đây cũng là hình ảnh của những nấc thang trong toàn bộ chiếc kim thang.
            “Chú bán dầu qua cầu mà té”, “chú” đây không thể hiểu là thứ tiếng gọi thông thường để chỉ một ngôi vị ra đời sau người cha, hoặc là tiếng thân mật của người lớn gọi một chàng trẻ tuổi. Chú bán dầu ở đây càng không thể là một anh nông dân địa phương. Nông dân thì cày cuốc ruộng vườn chứ không bao giờ lại đi gánh dầu, nhất là gánh dầu bán dạo. Vậy, chú bán dầu mà trẻ em nhắc đến chỉ có thể là một “chú ba tầu” đi bán dầu lẻ.
            Mà đã ở thôn quê thì phương tiện giao thông không mấy thuận lợi.
            Để vượt một con sông ngắn, một con kinh con lạch cạn, đương nhiên là chỉ có thể quá giang trên những chiếc thuyền tam bản, hoặc băng qua những chiếc cầu khỉ cheo leo với mài miếng ván, vài thanh tre mỏng manh ghép lại. Quang gánh kềnh càng “cầu tre lắc lẻo gập gềnh khó đi” nên sẩy chân, chú ba rơi tòm xuống nước.
            Hoặc may mắn hơn, chú được té úp sấp trên lòng cầu, trong khi quang gánh đều trút cả xuống nước. Qua cầu “mà té” quả là một chuyện rất đáng buồn cười vì chú quá vụng về.
            “Chú bán ếch ở lại làm chi” – chú hẳn là chú ba Tầu rồi. Nhưng “bán ếch” thì chưa hẳn là ếch thật.
            Ếch vốn là thổ ngơi của đồng ruộng. Muốn có ếch nhậu rượu hoặc xào lăng chỉ việc làm siêng bó vài bó đuốc, tối tối lội ra đồng là tha hồ đầy giỏ.
            Vậy “ếch” ở đây chỉ có thể hiểu là “chụp ếch”, “chụp ếch” là thứ tiếng dùng để chỉ một cách khôi hài những kẻ vừa “đưa tay với thử giời cao thấp. Soạt cẳng đo xem đất vắn dài” kiểu Hồ Xuân Hương mà thôi. Và kẻ không ai khác hơn là chú bán dầu. Chú bán dầu mà quăng cả quang gánh xuống sông để lo chụp ếch sao? Ếch chụp không được, vốn liếng đi đời nhà ma, chút tiếc của nên cứ xuýt xoa nhìn mãi xuống sông. Tay chí phủi lia phủi lịa mà cũng không bớt tiếc. Chân chú muốn đi mà không đành. Chú ở lại làm chi? Chắc chắn không phải chú đứng ỳ ra đó để đón nhận những lời chế diễu của lũ trẻ nít đang đùa chơi quanh đây.

BỜ SÔNG bờ lạch cây cối mọc sầm uất, giang sơn của loài le le vịt nước, bìm bịp v.v… Giờ giấc nầy có lẽ chim chóc đang thanh bình tắm mát, xỉa lông hoặc bươi chải thức ăn… Bỗng, giữa cảnh tịch mịch chú ba tầu rơi ùm xuống nước làm xáo động cả mặt sông. Chim chóc hốt hoảng. Hốt hoảng thì kêu thét lên, như chú ba đã từng la thét. Nhưng tiếng la của chú thì đầy sợ hãi, xen lẫn niềm tiếc của, nên nó đục và buồn. Tiếng kêu của chim thì nhiều ngạc nhiên hơn nên cũng bay bổng hơn. Và khi sự ngạc nhiên kia đã được sự rơi bõm trong nước của chú ba giải thích thì sự ngạc nhiên lại biến thành thích thú. Và khi thích thú thì người ta ca hát huýt sáo, hoặc đánh trống thổi kèn. Le le là loài vật đâu biết làm như vậy. Ta chỉ việc thi vị hóa, nhân cách hóa là xong “con le le đánh trống thổi kèn”…
            Nếu “chú bán dầu” trong lúc “chụp ếch” đã làm cho lũ le le nổi hứng mà “đánh trống thổi kèn” thì chính tiếng kèn tiếng trống kia lại làm giật mình (hay vui lây?) mấy chị bìm bịp trong những bụi ô rô, bụi bần, bụi mắm gần đấy. Đó là một phản ứng dây chuyền rất tự nhiên. Tự nhiên như chính niềm vui trong lòng lũ trẻ đã trải khắp cảnh vật xung quanh, mặc áo mới cho cả loài le le bìm bịp.
            Qua sáu câu ngắn gọn, giản dị, tự nhiên ta có thể ghi nhận được trình độ vận dụng từ ngữ rất tài tình của trẻ em.
            Cảm nghĩ của các em, qua sự vật, đã được diễn tả một cách khá đầy đủ hay ngược lại, trẻ em đã biết chọn sự vật rất chính xác để diễn đạt những cảm nghĩ trừu tượng thoát hiện rất thần tình…

BÀI CA cũng được bố cục thật gọn ghẽ:
            – Hai câu đầu: Vừa giới thiệu vừa tả không những cách thức chơi mà nói cả ý nghĩa sau cùng của trò chơi; sự liên hệ của mỗi cá nhân trong cộng đồng, ý nghĩa của sự đoàn kết, sự hỗ tương nhau để tự tồn. Đây cũng là những nét lớn, phát họa gần: chủ thể động là trẻ em.
            – Hai câu giữa: Cái nhìn được dẫn ra xa hơn ngoài ngoại cảnh: chú bán dầu, chiếc cầu khỉ trên sông lạch. Qua hình ảnh ngoại cảnh đã ngầm giới thiệu một ít cảnh trí và sinh hoạt thôn quê: sự có mặt của ngoại kiều; phương tiện giao thông lạc hậu đơn sơ nhưng rất nên thơ.
            – Hai câu cuối: Đây là cảnh sát chân trời rộng, ngát hơn. Đó là một bức tranh thủy mạc với những nét chấm phá hợp lý: con le le, con bìm bịp trong những lùm cây ven sông, lạch. Hai câu này cũng là phần kết của bài. Tính chất gieo cảm tưởng, gieo ấn tượng, gây cảm xúc thật rõ rệt: đánh trống, thổi kèn tò tí le tò le. Gieo ấn tượng cho người nghe bằng ngôn ngữ đã là giỏi. Ở đây, gieo ấn tượng bằng âm thanh. Không là âm thanh của người nhưng là của chim. Cũng không hẳn của chim nhưng là âm thanh của chim-rất-người. Không phải là tiếng nói bằng mồm nhưng là tiếng kêu, tiếng trống của người được nghe từ tiếng kêu của chim. Tất cả lại chỉ xảy ra trong liên tưởng được thành hình bởi những khối óc tinh nghịch, đầy khôi hài, nhưng cũng đầy thân mật.

MẶC DẦU đây là một bài hát cho trẻ em và chính do các em sáng tạo nên, lời lẽ không vì thế mà thiếu văn vẻ. Nếu cách dùng chữ của các em đã đạt mức chính xác cần thiết, bố cục đã rất chặt chẽ và gọn gàng thì về phương diện từ văn, ta vẫn tìm thấy rất nhiều ưu điểm. Ưu điểm nổi bật nhất ở đây là tính chất tùy bút. Nếu tùy bút được định nghĩa một cách giản đơn là phóng bút theo giòng cảm hứng tự nhiên thì toàn bản văn “bắc kim thang” đã có đủ tính chất đó. Ta có cảm tưởng các em nghĩ sao là nói y như vậy – các em đâu đã học văn phạm và những cách dùng mỹ từ pháp, những cách vận dụng khả năng ngôn ngữ – nhưng chính vì thế mà lời nói của các em rất trung thành với ý nghĩ trẻ con của các em.
            Đang chơi đùa, hoặc đang làm việc bỗng thấy chú bán dầu đi qua cầu trợt té, hình ảnh buồn cười đó chợt hiện lên trong trí óc của các em thì các em cũng nói ngay hát ngay ra thành lời:
            “Chú bán dầu qua cầu mà té”. Chú té, nhưng các em không muốn hiểu một cách giản dị là trợt ngã, các em không cần biết chú có bị đau đớn hay không, nhưng bản chất tinh nghịch chợt dậy, các em muốn hiểu là chú bán dầu đang chụp ếch. Vậy là nói ra liền.
            “Chú bán ếch ở lại làm chi”. Chú té làm chim giật mình kêu thét lên, các em không muốn nói là chim hoảng sợ vì chính các em đâu có hoảng sợ, trái lại các em đang rất vui (ác hay không đâu cần). Các em được chứng kiến rõ ràng mọi cử động của chú bán dầu từ lúc chú bước lên cầu đến khi chú té, các em thấy điều đó buồn cười, cười được là vui, vui thì hát ca đánh trống thổi kèn:

                      “Con le le đánh trống thổi kèn
                        Con bìm bịp thổi tò tí le tò le
”.

TÍNH CÁCH tươi trẻ hồn nhiên của các em không những thể hiện qua lời văn, tứ văn mà hàm súc, qua âm thanh bài hát.

2) Âm thanh.– Ngôn ngữ Việt Nam vốn đơn âm và giàu bằng trắc (năm dấu giọng – huyền, sắc, nặng, hỏi, ngã). Trong ngôn ngữ Việt đã có sẵn âm điệu phong phú, dường như trong tiếng nói đã có sẵn một sơ đồ về bằng trắc bổng trầm của âm nhạc. Và nếu giọng ngâm thơ là một gạch nối giữa giọng đọc và hát thì âm thanh bài hát chính là một tổng hợp kỳ diệu giữa ngôn ngữ bình thường và cảm hứng tự nhiên của con người. Do đó, âm thanh bản dân ca nói trên rất gần gũi và rất trung thành với lối phát âm bình thường. Hình như trong ngôn ngữ ta đã có sẵn âm điệu cung bực để khi tâm hồn ta vừa dào dạt thì lập tức biến thành một bài ca tuyệt vời.
            Từ những đặc điểm kể trên của ngôn ngữ Việt thể hiện trung thực qua âm thanh bài dân ca, ta có thể đi đến kết luận đơn giản này về loại nhạc dân:
            – Âm nhạc phải phát xuất (bắt nguồn) từ giọng nói.
            – Tính cách địa phương phải phản ảnh qua ngôn ngữ địa phương đó. Điển hình là thể hiện qua lời ca.
            – Căn bản âm nhạc dân tộc phải phản ảnh trung thành ngôn ngữ của dân tộc.
            Nếu ngâm nga là đọc một cách giàu cảm hứng và hát, là ngâm nga một cách có tiết điệu nhịp nhàng, âm thanh phong phú hơn: thì yếu tố căn bản của dân nhạc là phải đi sát với giọng ngâm thơ. Và đã hẳn mỗi một miền đất nước đều có một giọng ngâm thơ khác nhau.
            Trong câu hát: “Nước non ngàn dặm ra đi” chẳng hạn, mà ta thường được nghe khắp ba miền đã kết hợp được cả ba yếu tố nói trên. Hát là tăng thêm độ tình cảm của thơ một cách có tiết tấu âm bực. Nếu một bài hát không thể hiện được ngôn ngữ địa phương thì không thể được xem là dân ca của địa phương đó. Cũng vậy, suy rộng ra một bài hát Việt Nam, mà không phản ảnh được tiếng nói của người Việt, thì không thể được gọi là một bài hát Việt Nam: phi địa phương tính, bất thành dân tộc tính, bất thành âm nhạc tính độc đáo của dân tộc.

NÓI NHƯ một nhạc sĩ Tây phương: “Không phải kiến thức âm nhạc tạo ra nhạc, nhưng quá trình ngôn ngữ đã tạo ra nhạc”. Hay nói rõ hơn: “Ngày nay người ta đem sáng tác vào buồng, xưa, người ta sáng tác giữa thiên nhiên, giữa cộng đồng. Nhạc là do đời sống cấu tạo nên”.

3) Tiết điệu. – Cũng như ca dao, đồng dao, câu hò giọng hát được hình thành từ giữa lòng quang cảnh thôn trang. Thiên nhiên ở đây rộng mở như tâm hồn người nông dân giữa cảnh trăng thanh gió mát giữa cảnh hoạt động tưng bừng của ngày mùa, giữa niềm phấn khởi của ấm no hạnh phúc, nên người sống ở đây vốn lạc quan, tươi trẻ và yêu đời. Trẻ em vô tư và hồn nhiên, nên giọng hát cũng hàm chứa tính chất nhanh vui như điệu nhảy, điệu múa, như chính sự hoạt động hàng ngày của các em, như nhịp lao động của những người thân yêu của các em.
            Đó là tiết điệu đã được lưu truyền lâu đời nhất và trung thành nhất của dân tộc. Và mãi mãi sẽ còn được gìn giữ do những người nông dân chất phác thực thà trung hậu kia của chúng ta. Tiết điệu dân ca, nếu đã ẩn tàng niềm lạc quan của dân tộc, thể hiện lao động tính của người nông dân cần cù nhẫn nại nó cũng mang giữ tính cách rập bước băng rừng vượt suối trên con đường Nam tiến của tiền nhân chúng ta, xưa kia từng:

                        “Dắt dìu nhau về đến Cà Mau…”

            Nhưng ngoài những nhận xét tổng quát ở trên, ta còn ghi nhận được những điểm rất đặc biệt về tiết điệu ở bài dân nhạc này. Ta đã biết các em hát bài đó trong lúc nhảy quay tròn. Tiết điệu bài hát đã mang trọn tính chất vui tươi nhí nhảnh, nhịp nhàng đó. Bài hát còn có sức lôi cuốn mãnh liệt của con trốt, bởi khi đã cất lời ca là phải ca mãi, ca mãi như đã nhảy mãi, vì sức ly tâm, sức say sưa của bước chân của niềm phấn khởi tưng bừng thôi thúc từ nội tâm từ ngoại cảnh. Khi các em hát đến cuối bài thì lập tức phải trở lại câu đầu ngay. Ta ghi nhận thêm: hình ảnh bài hát giống như một vòng tròn (vòng tròn của bước chân trẻ em). Ta cũng có thể hình dung tiết tấu của bài hát như một con rắn quay đầu ngậm lại chính cái đuôi của mình. Và vì là chính cái đuôi của mình nên lúc chán lại tự ý nhả nó ra – cũng như các em, khi mệt chán thì buông nhau ra nằm lăn trên đất mà thở vậy, khỏe thì tiếp tục đùa chơi, mệt chán thì ngừng, không gì tự nhiên hơn được. Chúng ta có thể thí nghiệm để tìm hiểu sức lôi cuốn kia của bài hát bằng cách mời năm bảy bạn vừa nhảy vừa hát như các em. Chúng ta sẽ chiêm nghiệm được sức lôi cuốn vô hình, sinh lực huyền bí của vòng tròn mầu nhiệm kia của âm thanh và tiết điệu dân ca Việt Nam mà điển hình là bản bắc kim thang đã dẫn ở trên.

4) Ngũ âm Việt.– Nói đến ngũ âm nhiều người thường nhớ đến năm âm: cung, thương, dốc, chủy, vũ của Trung Hoa. Thật ra Việt Nam cũng có ngũ âm riêng biệt. Vì mỗi dân tộc đều có dân tộc tính, địa phương tính riêng biệt. Nếu âm nhạc Tây phương căn cứ trên bát độ: Do ré mi fa sol la si do thì hẳn họ cũng có lý do riêng để sắp đặt như thế cho thích hợp với các sắc giọng phía mặt trời lặn của họ.
            Ngôn ngữ Việt có năm dấu giọng: (huyền, nặng, không, không và sắc) để diễn tả những thanh trầm bổng của lời nói hằng ngày. Mà âm nhạc là phản ảnh của ngôn ngữ địa phương, nên dân ca là phải bắt nguồn từ năm dấu giọng kia mà đi. Trong bài “bắc kim thang” cũng vậy, khởi từ giọng nói miền Nam, năm dấu giọng đã được diễn đạt qua năm âm điệu: Hò xự xang xê cống (Tương ứng với Do ré fa sol la của Tây phương). Như vậy, chúng ta không thể nói thang âm Việt Nam không đủ âm giai (tức là thiếu yếu tố cấu tạo nhạc). Mà trái lại, qua bài dân nhạc thiếu nhi kể trên, ta đã có một minh chứng hùng hồn rằng bài dân ca này vẫn được thâu gồm trong thang âm ngũ thanh (Tương ứng với Game Fa dìese của Tây phương).

NHƯ VẬY dân ca Việt Nam không cần phải vay mượn yếu tố nhạc nào của Tây phương về âm thanh tiết điệu mà căn cứ hoàn toàn vào âm giai ngũ âm Việt, vào ngôn ngữ, cảm hứng thuần túy của người Việt, giữa khung cảnh thiên nhiên Việt, đã đủ sức phản ảnh trọn vẹn tâm tình người Việt, trải qua lịch sử cuộc sống và hướng vọng của mình. Đó là đức tính lạc quan, tin tưởng, yêu đời. Yêu đời nên cũng yêu người, yêu người nên chuộng hòa bình, yêu hòa bình nên dễ thân thiện, và muốn thân thiện, dĩ nhiên là phải thù ghét chiến tranh. Bởi vì đã lăn tròn theo đà chém giết thì làm sao ca hát được giữa người với người và giữa lòng cảnh sắc của thiên nhiên.


MINH LƯƠNG


GIỮ THƠM QUÊ MẸ |  SỐ 11
 
The following users thanked this post: tnghia

Ngủ rồi nduytai

Re: Giữ Thơm Quê Mẹ
« Trả lời #136 vào: 30/12/2017, 11:51:36 »
GIỮ THƠM QUÊ MẸ |  SỐ 12  [tháng 6 năm 1966 |  104 trang] giá 20$

MỤC LỤC
Thái Luân |  Hội nghị về Việt Nam \ Đối thoại đêm 1953 (thơ) |  2-4
Minh Trí |  Khúc hát của những người khởi hành (thơ) |  5-6
Phong Sơn |  Niềm tin chưa mất (thơ) |  7-8
Trụ Vũ |  Tình khúc Việt Nam (thơ) |  9-12
Phi Chiến |  Tất cả trái tim chúng tôi đều hướng về họ |  13-16
Chinh Ba |  Đóa sen vàng |  17-27
Thiếu Sơn |  Giá trị và uy quyền của những người cầm bút (tiểu luận) |  28-31
Kiêm Minh |  Ảo ảnh trên cánh đồng |  32-34
Lưu Nghi |  Chuyện bên đường |  35-43
Sơn Nam |  Đình ông Nguyễn, Chùa ông Đồng |  44-49
Phong Sơn |  Việc giải phẩu con người qua các lương y: Khổng, Lão, Mặc, Vương Dương Minh và Phật Thích Ca (tiểu luận) |  50-54
Chinh Văn |  Râu trên cằm |  55-59
Hồ Hữu Tường |  Quỉ ám |  60-64
Yên Hi Ba |  Vỡ tổ |  65-68
Đông Tùng |  Tìm hiểu “Đệ Tam Tuyệt” trong thời Tam Quốc (tiểu luận) |  69-80
Trần Nhật Nguyệt |  Trong đêm tối |  81-82
Tư Hồng |  Trên đường vào Ba Thục |  83-86
Chín |  Công quả |  87-88
Vương Pển Liêm |  Giáo dục cộng đồng và xã hội giáo dục (tiểu luận) |  89-94
Võ Bằng |  Buổi học đầu xuân |  95-100
T.V. |  Hộp thư tòa soạn |  101
Quảng cáo |  102-104


TẠP CHÍ VĂN NGHỆ – LÁ BỐI XUẤT BẢN

 

Ngủ rồi nduytai

Re: Giữ Thơm Quê Mẹ
« Trả lời #137 vào: 30/12/2017, 11:58:14 »


            Hội nghị về Việt Nam

            mày có nghe gì không?
            các con ơi các con
            có bao giờ hay biết
            những kẻ đã đấm bàn
            gọi tên nước Việt Nam
            không một giây tội nghiệp

            mẹ làm gì nên tội
            con làm gì nên tội
            mà lời qua tiếng lại
            mà ta bị mắng chửi
            mà con bị cộc cằn.

            người ta đứng nhìn ngang
            người ta đứng nhìn dọc
            cái gì là Việt Nam
            chúng tôi không cần biết
            những gương mặt hầm hầm
            những danh từ hậm hực
            những bàn tay gân guốc
            những mắt mở trợn trừng…

            Việt Nam ơi Việt Nam
            cuộc đời mày khốn kiếp
            cuộc đời mày bán buôn
            sao mày không nói được
            sao mày không phẩn uất?
            con đâu con có biết
            những kẻ đang đập bàn
            gọi tên nước Việt Nam
            không một lần thương xót.

            thế nào là dân chủ?
            thế nào là quê hương?
            thế nào là nô lệ?
            thế nào là hùng cường?
            sao ngươi không bày tỏ
            sao ngươi không giận giữ
            Việt Nam ơi Việt Nam!
            sao người ta chỉ chỏ
            sao người ta có quyền
            người ta dùng khói thuốc
            người ta ngồi lặng yên
            người ta nói thông suốt
            người ta hả miệng nhìn…

            người ta thì nhân danh
            nhân danh quyền trừng phạt
            còn ta thì nhân danh
            nhân danh quyền cúi mặt!
            các con ơi các con
            không bao giờ hay biết
            những kẻ đã đấm bàn
            gọi tên nước Việt Nam
            không một lần thương tiếc

            chúng ta hạnh phúc gì
            mà bận lòng thiên hạ
            chúng ta đã cướp gì
            mà người ta xỉ vả
            chúng ta đã nói gì
            mà người ta phẩn nộ
            chúng ta đã xin gì
            mà người ta chỉ chỏ.

            Việt Nam ơi Việt Nam
            sao ngươi buồn bã thế?


                                              THÁI LUÂN


GIỮ THƠM QUÊ MẸ |  SỐ 12

 
The following users thanked this post: tnghia

Ngủ rồi nduytai

Re: Giữ Thơm Quê Mẹ
« Trả lời #138 vào: 30/12/2017, 14:15:11 »


            Khúc hát của những người khởi hành

            1
            khởi từ vùng kiêu hãnh xưa dòng sông chảy băng qua rừng núi
            khởi từ niềm vui dòng sông chảy êm vào bình nguyên
            phải như bàn tay nắm chặt bàn tay
            phải như những ngôi nhà dựng lên
            những hàng tre những con đường phải gặp nhau
            xin gặp nhau như hơi thở
            hãy là đôi vai người cha
            hãy là đôi cánh tay người anh
            hãy là mái tóc đen nhiều người chị
            hãy là người mẹ lặng yên
            xin lặng yên như hơi thở

            2
            khởi từ màu hạ khô những mầm non đâm chồi
            khởi từ màu da vàng chúng mình cùng nhau hiện diện
            xin hiền lành như tiếng chuông
            xin bình yên như bóng mát
            hãy là loài ong bay hoài bốn mùa
            hãy là đàn kiến đi suốt ngày đêm
            hãy là lượn sóng vỗ ầm trên đá
            chút hãnh diện chân tay
            sự cần cù nước mắt
            sự khiêm tốn loài chim

            3
            khởi từ câu ca dao lớp phù sa bồi lên cánh đồng
            khởi từ những dấu chân lịch sử chảy xuống thành tổ tiên
            khởi từ nhịp đập quả tim chúng mình mỉm cười thành bà con
            hãy là đầu tiên những giọt mồ hôi
            hãy là đầu tiên những cái nhìn
            bài ca ngợi tình yêu
            bài ca ngợi niềm tin
            hãy là đợt sóng cuộc hành trình
            xin làm ấm thời gian
            như hơi thở.

            4
            khởi từ phương đông mặt trời mọc lên
            khởi từ phương đông cây bồ đề mọc lên
            hy vọng vô vàn cho chiếc lá xanh
            như ánh sáng
            khởi hành từ mặt trăng tháng tư!


                                              MINH TRÍ


GIỮ THƠM QUÊ MẸ |  SỐ 12

 

Ngủ rồi nduytai

Re: Giữ Thơm Quê Mẹ
« Trả lời #139 vào: 31/12/2017, 10:48:20 »


            Niềm tin chưa mất

            Niềm tin chưa bao giờ mất
            bởi vì tôi vẫn còn
            anh chưa chết
            bởi vì nguồn sống cuộc đời
            không bao giờ ngưng kết
            bởi vì lịch sử loài người
            được nói rằng bất diệt
            bởi vì những nhiệt tình đấu tranh
            không bao giờ chấm hết
            bởi vì danh từ “tự do”
            không ai là không biết
            bởi vì những tâm hồn đi lên
            không phải là ngõ cùng lối kiệt…
            bởi vì không khí và vầng dương
            thực rất là cần thiết
            và trước những hình ảnh cuộc đời
            anh không câm mà tôi chả điếc
            bởi vì những quá khứ đau buồn
            vứt đi đừng luyến tiếc
            bởi vì những tư tưởng ca ngợi quyền người
            chúng ta đều thấu triệt…

            Niềm tin chưa bao giờ mất
            bởi vì tôi vẫn còn
            anh chưa chết
            bởi vì máu vẫn chảy trong tim
            bừng ý tình tha thiết:
            mặc dầu người ta nói thương nhau
            mà vẫn còn chém giết
            mặc dầu người ta cười vui tươi
            trên những xác người đã chết
            mặc dầu người ta ca ngợi công bằng
            mà không công bằng chi hết
            mặc dầu thành phố thật huy hoàng
            mà xóm anh buồn thảm thiết
            thì niềm tin cũng không bao giờ mất
            bởi vì nói đến tương lai
            ta phải dựng xây mải miết
            nếu nói rằng không thành công
            là vì không cả quyết
            nếu nói rằng thế cô
            là vì không đoàn kết
            và nếu nói đến lợi danh
            mong rằng anh chả thiết
            và buộc anh ca ngợi bất công
            không bao giờ anh viết

            Niềm tin không bao giờ mất
            bởi vì đã có những tình thương
            tạo nên bằng chân thật
            bởi vì kiếp sống con người
            không thể dày vò bằng quyền lực
            bởi vì lý tưởng là ngọn đèn
            không bao giờ lịm tắt
            bởi vì giữa đồng bào chúng ta
            tình thương phải muôn bền chặt

            Niềm tin không bao giờ mất
            bởi vì nói đến sử xanh
            ta có hơn 4000 năm oanh liệt
            và nói đến chuyện chống xâm lăng
            không ai kiêu hùng hơn giống nòi Lạc Việt


                                              PHONG SƠN


GIỮ THƠM QUÊ MẸ |  SỐ 12

 

Ngủ rồi nduytai

Re: Giữ Thơm Quê Mẹ
« Trả lời #140 vào: 06/01/2018, 14:42:45 »


            Tình khúc Việt Nam

                  1
            Hoa cần chi ai hay
            khi tỏa hương huyền diệu;
            nhưng khi tôi làm thơ
            thì tôi cần Em hiểu
            Tại sao Em làm đẹp?
            – chính để cho mắt chàng
            Tại sao tôi làm thơ?
            – chính vì nàng diễm tuyệt
            Tại sao chim nó hát?
            – vì cho bạn nó nghe
            Tôi hát khúc ca vì
            Biết rằng Em lắng đợi

                  2
            Xưa có bà mẹ già
            ba con đi quân đội
            Gió chiến tranh đã thổi
            cây cải xanh lên trời
            để rau răm ở lại
            chịu ngặm ngùi bao năm
            Mẹ sống trong cô độc
            giữa một khu rừng già
            Dưới mái tranh hiền hòa
            phủ một giàn thiên lý
            (bóng sẽ êm như mơ
            nếu có đoàn trẻ thơ)
            Bên láng giềng mẹ có
            một em gái chưa chồng

            Mái tranh buồn trông mong
            nên tóc vàng rạ rữa:
            – cha đi không về nữa
            Hai nhà đứng xoay lưng
            Mẹ đốn củi trong rừng
            em làm công dưới xóm
            cùng đi từ sáng sớm
            cùng về lúc sáng bưng
            Họ không hề thấy nhau –
            hai người cô độc ấy!
             ○
            Hai nhà đứng xoay lưng
            Có hai khung cửa sổ
            tháng năm không hề mở –
            mạng nhện giăng bịt bùng

            Ở bên khung cửa này
            có một lồng chim sáo;
            ở bên khung cửa nọ
            có một chậu kè xanh

            Không có người để thương
            nên mẹ trồng trong chậu
            một cây kè xanh xanh
            để mà yêu mà dấu;
            nên em nuôi con sáo
            để mà mến mà thương

            Cây kè cứ xanh lên
            cho phòng mẹ bớt tối;
            chim sáo cứ hót mãi
            cho lòng em nói năng
             ○
            Nhưng bỗng tới mùa đông
            sáo nghe lạnh trong lòng
            không còn ca hát nữa;
            và bên kia cửa sổ
            cây kè cũng héo đi

            – “Thôi chết! chim đau rồi!”
            Em thốt lời đau đớn
            Vội vàng nhai gạo mớm
            vì e sáo thiếu ăn

            Mẹ già không nói năng
            chỉ âm thầm nhỏ lệ
            (vì thẹn thuồng không thể
            kể to tiếng người hay
            nỗi buồn bà sâu dày
            chỉ vì cây nhỏ bé)

            Vội vàng đi ra bể
            vục một gáo nước trong
            tưới cho cây mùa đông
            vì e cây thiếu nước
             ○
            Nhưng cây đâu có khát,
            chim đâu có đói lòng:
            kè và sáo mùa đông
            chỉ buồn vì bóng tối

            Nên mỗi ngày chim mỗi
            khép cánh và ngưng lời;
            nên mỗi ngày cây mỗi
            úa héo nét xanh tươi

            Mỗi ngày lòng mẹ mỗi
            úa theo lá mùa đông;
            mỗi ngày tiếng ca trong
            của lòng em nín lại

            Đông làm thêm giá băng
            hai tâm hồn đã lạnh
             ○
            Thế rồi bỗng một hôm
            chim sắp trút linh hồn
            nằm ngã mình nghẻo cổ
            Em đứng bên cửa sổ
            ngây ngất vì xót xa
            liền tung cánh cửa ra

            Cánh cửa năm tháng đóng
            mạng nhện giăng bịt bùng
            nên khi cửa vừa tung
            mạng nhện vừa rơi xuống

            Mạng nhện liền rơi xuống
            và mặt trời rạng đông
            liền tuôn ánh sáng hồng
            vào căn phòng tăm tối
            và cười cười nói nói
            và nhảy múa vuốt ve
            trên tóc em vàng hoe
            trên má em hồng nhuận
            trên mắt em xanh đậm

            Và, đang nằm lặng thinh
            con chim bỗng trở mình
             ○
            Thế rồi chim sống lại
            cất tiếng hát trời trong
            cất tiếng hát vừng hồng
            cất tiếng mừng sự sống
            cất tiếng ca hy vọng –
            giai điệu quá tưng bừng
            thấm men say tận cùng
            trái tim người thiếu nữ
            khiến hồn em hớn hở
            liền đua nở muôn hoa

            Chính giữa khi bên này
            cánh cửa vừa tung mở
            thì bên kia cánh cửa
            cũng mở tung vội vàng:

            Trong khi nàng mở cửa,
            mẹ cũng mở cửa ra
            vì ngây ngất xót xa
            tưởng chừng như tắt thở
            thương cho kè héo úa

            Nhưng khi cửa vừa tung
            thì ánh sáng tưng bừng
            của mặt trời ào tới;
            và cây kè tắm gội
            ánh sáng, vội hồi sinh
             ○
            Sáo ngửng cổ nhìn sang
            và thấy kè bên đó;
            kè vươn cành lá ngó
            và thấy sáo bên kia

            Sáo nhìn thấy màu xanh
            nơi kè, liền tưởng nhớ
            tới mùa xanh của trời
            của đồng hoa nội cỏ
            của quê hương thời cũ
            nơi đó sáo đã ca
            cho lá và cho hoa
            tắm gội nguồn giai điệu

            Trong phút giây huyền diệu
            giọng sáo cất cao thêm

            Giọng sáo cất cao thêm
            mang theo một tiếng hát
            bao nhiêu ảnh nhiêu hình
            của quê hương kè xanh –
            nơi, giữa trời cao rộng
            mặt trời soi lồng lộng
            kè đã cố xanh tươi
            để tắm gội chim trời
            bằng màu xanh của nó

            Màu xanh của cây kè
            tiếng hát của con sáo
            đã gợi trong lòng nhau
            bao vui buồn huyên náo

            Họ buồn vì nhớ tiếc
            thời hoa bướm đã qua;
            họ vui vì tìm ra
            điều chi như Lẽ Sống

            Và chim sáo cảm động
            tỏ đôi lời thiết tha:
            – “Anh sẽ sống để ca
            cho em vui mà sống”
            Và cây kè cảm động
            – “Em sẽ sống vì anh
            em sẽ dâng màu xanh
            cho anh nhìn mà sống”

            Rồi sáo hát cao thêm
            cho hồn kè reo hát;
            rồi kè xanh bát ngát
            cho hồn sáo tươi lên
             ○
            Nghe tiếng sáo bên kia
            mẹ già ra cửa sổ;
            thấy kè xanh bên đó
            em gái đứng nhìn qua

            Rồi mắt họ gặp nhau –
            hai con người đau khổ;
            rồi môi họ cùng cười –
            không hiểu vì sao nữa

            Rồi trong tiếng sáo vui
            trong lá xanh ph