Tác giả Chủ đề: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)  (Đã xem 14252 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #30 vào: 23/02/2010, 22:48:42 »
Số 30 - tháng 5/1959



 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #31 vào: 23/02/2010, 22:49:31 »
Số 31 - tháng 9/1959



 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #32 vào: 23/02/2010, 22:51:21 »
Sáng Tạo bộ mới
Số 1 - tháng 7/1960



 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #33 vào: 23/02/2010, 22:52:04 »
Sáng Tạo bộ mới
Số 2 - tháng 8/1960



 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #34 vào: 23/02/2010, 22:52:49 »
Sáng Tạo bộ mới
Số 5 - tháng 11/1960



 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #35 vào: 23/02/2010, 22:53:49 »
Sáng Tạo bộ mới
Số 7 - tháng 9/1961



 

Ngủ rồi NL

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #36 vào: 23/02/2010, 23:02:03 »
Bản lên tiếng chung của tám tác giả Việt Nam

Chúng tôi, những tác giả Việt Nam ký tên dưới đây, nhận thức:

- Những ràng buộc tất nhiên giữa cá nhân tác giả và cuộc sống của toàn thể - những ràng buộc đó đòi hỏi ở tác giả ý kiến, thái độ, hành động;

- Trách nhiệm mặc nhiên của tác giả trước xã hội và lịch sử - trách nhiệm đó phải được công nhiên đảm nhận;

- Giá trị của sự lên tiếng chung - đã đến lúc tiếng nói của từng tác giả cần phải kết hợp vì đòi hỏi và trách nhiệm trên;

Bởi vậy, tự ý liên kết để:

- Thống nhất quan điểm, bày tỏ ý kiến, thái độ về những vấn đề cần đặt ra trong tinh thần tôn trọng tự do, độc lập của mỗi người;

- Tranh thủ những điều kiện căn bản tự do, độc lập thiết yếu cho sự tồn tại và phát triển của tư tưởng, văn chương, nghệ thuật.

Không nghĩ rằng công việc của chúng tôi có ảnh hưởng quyết định trong việc giải quyết những vấn đề, nhưng ít nhất cũng có giá trị một cố gắng của những người tha thiết với trách nhiệm, chúng tôi chân thành kêu gọi bạn đồng tình và viết bản văn này xác nhận sự có mặt của chúng tôi.

DOÃN QUỐC SỸ - DUY THANH - MAI THẢO - MẶC ĐỖ - NGUYỄN SỸ TẾ - THANH TÂM TUYỀN - TRẦN THANH HIỆP - VŨ KHẮC KHOAN
 

Ngủ rồi NL

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #37 vào: 23/02/2010, 23:06:00 »
Bản tuyên bố xuất hiện ở số 12, 9/1957, có thể coi là "tuyên ngôn" của nhóm Sáng Tạo. Nhìn vào đây thì có thể biết tên 8 nhân vật chủ chốt của Sáng Tạo.

Nhìn vào một số cách sử dụng câu chữ thì tôi đoán người chấp bút bản "tuyên bố" này là Mai Thảo. Mai Thảo cũng là người có bài đầu tiên của Sáng Tạo số 1.

Tuy nhiên, đọc Sáng Tạo thì sẽ thấy, linh hồn của nhóm và của tờ tạp chí là Thanh Tâm Tuyền, mới 20 tuổi khi thành lập tờ báo.

Nhóm Sáng Tạo cũng sẽ xảy ra xích mích khi Thanh Tâm Tuyền viết bài chê tiểu thuyết "Siu Cô Nương" của Mặc Đỗ. Nhìn chung thái độ khiêu khích của Sáng Tạo làm giới văn chương Sài Gòn buổi ấy rất không ưa.

Trong số các nhân vật này, tôi đã gặp một người, là Trần Thanh Hiệp, cách đây 7 năm.

Nhân tiện, bác Xôi có số "Văn Nghệ" nào không show đi :)
 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #38 vào: 23/02/2010, 23:17:56 »
Nhân tiện, bác Xôi có số "Văn Nghệ" nào không show đi :)

Hình như cũng có vài số, từ từ sẽ đưa
 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #40 vào: 26/02/2011, 02:40:58 »
 

sachxua.net

  • bạn
Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #41 vào: 06/05/2011, 04:30:38 »
Họa sĩ Duy Thanh bác bỏ nguồn tin mới nhất về nguồn gốc tài chính của Nguyệt san Sáng Tạo do Du Tử Lê tung ra.

Lời người viết: Tình cờ được đọc bài viết của ông Du Tử Lê về Tạp chí Sáng Tạo trên quý diễn đàn, người viết thấy có bổn phận phải gửi đến hai bài viết dưới đây về cùng đề tài mà đã được đăng trên Tạp chí Khởi Hành (số 173, tháng 3.2001 và số 174, tháng 4). Người viết vốn không hay gửi bài đến các tạp chí khác hay các diễn đàn trên Internet. Là Thư ký Tòa soạn Tạp chí Khởi Hành (Bộ mới, tái bản tại Hoa Kỳ từ 1995, do nhà thơ Viên Linh làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút) và chuyên trình bày những vấn đề liên quan đến Văn học Miền Nam, người viết chỉ viết cho Khởi Hành. Nhưng nay phá lệ vì hai lý do: thứ nhất, Diễn đàn Sách Xưa là một diễn đàn đứng đắn và có công tâm, muốn cung cấp những tài liệu chính xác về các tạp chí văn chương cho người đọc. Thứ hai, họa sĩ Duy Thanh đã lên tiếng bác bỏ hoàn toàn giả thuyết của ông Lê.  Bởi thế, lời nói của một người trong cuộc cần được phổ biến trước khi chứng nhân—như hoạ sĩ Duy Thanh-- qua đời để hậu thế khỏi bị băn khoăn trước những giả thuyết chưa được kiểm chứng. Người viết xin được cảm ơn trước cho dù Ban Quản trị có quyết định cho đăng hay không. Cũng xin được nói rõ là bài sau đây được gộp lại từ 2 bài viết khác nhau. Để chú tâm vào vấn đề Sáng Tạo, người viết mạn phép độc giả lược đi phần viết về đạo diễn Trần văn Thủy (liên quan đến cuốn Nếu đi hết biển… và những tuyên bố mới đây của ông về Cộng đồng Người Việt Biển-ngoài) và phần viết về nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo (liên quan đến bài viết về Tháng Tư của ông)-
Nguyễn Tà Cúc

==========================================================

Bài 1 (Khởi Hành, số 173)
Nguyễn Tà Cúc

I I-  Trường hợp Tạp chí Sáng Tạo và Graham Tucker, Trưởng phòng In ấn thuộc USIS, Miền Nam

[…] Mới đây, ông Du Tử Lê, sau khi đi thăm hai vợ chồng họa sĩ Duy Thanh về, đã viết bài Duy Thanh, đầu mối đưa tới sự ra đời tạp chí Sáng Tạo? thuật lại cuộc viếng thăm ấy cùng đưa ra một giả thuyết mà theo ông Lê thì lại là “sự thực” (nguyên văn) liên quan đến bà Duy Thanh và quyết định trợ cấp cho Sáng Tạo của Graham Tucker, Trưởng phòng In Ấn, Sở Thông Tin Hoa Kỳ Quốc ngoại USIS (United States Information Service) trực thuộc Cơ quan Thông Tin Hoa Kỳ USIA (United States Information Agency). 
Nếu như bài viết của ông Lê không xuất hiện trên mạng của một người trong nước có uy tín như nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo, rồi lại có người (trong nước) góp ý thêm vào (1), người viết đã không tốn thì giờ lưu ý. Nhưng kinh nghiệm cho thấy bất cứ một vấn đề gì về Văn học Miền Nam mà được đưa ra công luận, nhất là trước công luận trong nước thì cần phải được mổ xẻ đến nơi đến chốn. Vì chưa bao giờ mà Văn học Miền Nam lại được công khai quan tâm đến như thế, nhất là sau một thời gian được các nhà phê bình xuất thân Miền Bắc chính thức hô hào cho sự nghiên cứu về nó. Sau nữa, riêng trường hợp này, người viết muốn xét xem cái giả thuyết do ông Lê nêu ra liên quan trực tiếp đến sự quyết định của Graham Tucker có chấp nhận được hay không. Nếu chấp nhận được, chúng ta sẽ có thêm tài liệu về một trong những tạp chí quan trọng nhất của Miền Nam. Bằng không, chúng ta cũng có thể xếp nguồn tin này vào những tin đồn. Để cho công bằng và cho vấn đề được sáng tỏ hơn, người viết sẽ sử dụng những nguồn tài liệu hay nhân sự do chính ông Lê dùng tới. Từ đây trở đi, sau lần chú đầy đủ đầu tiên, những đoạn trích từ bài của ông Lê sẽ được chú là “DTL, bđd”, từ bài của họa sĩ Duy Thanh sẽ được chú là “HsDT, bđd” và từ bài của Graham Tucker sẽ được chú là “GT, bđd”.

1.   Họa sĩ Duy Thanh công bố nguồn gốc tài trợ của Tạp chí Sáng Tạo từ năm 1998

Ông Lê mở đầu bài viết bằng câu này:
-“Hồi nào giờ, dư luận vẫn đặt nhiều câu hỏi về nguồn gốc Sáng Tạo. Có những bài báo không ngần ngại viết, tạp chí Sáng Tạo ra đời bằng tiền tài trợ của người Mỹ.”(Du Tử Lê, Duy Thanh, đầu mối đưa tới sự ra đời tạp chí Sáng Tạo?, http//nguyentrongtao.org/2011/02/10/, ngày 10.2.2011
Hẳn ông Lê không biết một trong những bài báo mà ông cho rằng đã “không ngần ngại viết, tạp chí Sáng Tạo ra đời bằng tiền tài trợ của người Mỹ” lại chính là của người trong cuộc Duy Thanh xuất hiện mười ba năm trước đây. Họa sĩ Duy Thanh đã viết bài Vài kỷ niệm với Mai Thảo, đăng trên Tạp chí Thơ, Số Mùa Xuân 1998 do Khế Iêm làm Chủ bút, thuật lại rõ ràng như sau:
-“Thời gian mà tôi hay đi chung với Mai Thảo nhất là khi bắt đầu làm tạp chí Sáng Tạo. Về lịch sử tạp chí này, có nhiều người muốn biết, tiên đây xin kể ra. Khoảng đầu năm 56, tôi và Ngọc Dũng tổ chức chung một cuộc triển lãm tranh sơn dầu ở Phòng Thông tin Đô thành tại đường Tự Do…Trở lại về vụ khai mạc phòng tranh, thì tôi gặp ông Graham Tucker, bấy giờ là Giám đốc phòng Thông tin Hoa kỳ. Ông này nói tiếng Pháp trôi chẩy, ngỏ ý muốn găp một số văn nghệ sĩ Việt Nam mà tôi quen. Mai Thảo là người độc nhất mà tôi giới thiệu… Tucker dáng người nho nhã, gặp Mai Thảo, lại đàm thoại bằng tiếng Pháp nên tương đắc ngay…Sau một thời gian ngắn, Tucker nhân danh phòng Thông tin Hoa kỳ tài trợ cho Mai Thảo một số tiền—400 đô la—hàng tháng để ra một tờ báo văn nghệ độc lập. Sở dĩ tôi biết đích xác số tiền này là vì sau đó, tôi cũng làm khoán cho sở Thông tin Hoa kỳ toạ lạc đường Hàm Nghi—trình bày tờ Đời sống Mỹ--và tôi có được đọc hồ sơ về tờ Sáng Tạo. Tên Sáng Tạo do Mai Thảo đặt ra, và số đầu tiên chàng lấy bài của các anh em lằng lặng hình thành. Số đầu ra mắt khoảng mùa Thu năm 1956. Tôi hoàn toàn không dính líu gì trong số đầu tiên, kể cả chữ Sáng Tạo ngoài bìa cũng do họa sĩ của phòng Thông tin Hoa Kỳ kẻ. Nhưng bắt đầu từ số 2 trở đi thì tôi với Mai Thảo như hình với bóng…” (HsDT, bđd, trang 16-17)
Như vậy, lẽ ra tựa đề của bài của ông Lê đáng nhẽ không nên có dấu hỏi vì câu hỏi về nguồn gốc tài chính khiến có mặt của Tạp chí Sáng Tạo đã do họa sĩ Duy Thanh công bố cách đây 13 năm. Hơn thế nữa, vào tháng 7.1997, chỉ gần một năm trước khi Mai Thảo qua đời và dẫn đến bài báo tưởng niệm của Duy Thanh đã trích ra trên kia, chính Mai Thảo xác nhận tương tự với nhà phê bình Thụy Khuê trong một cuộc nói chuyện khi Thụy Khuê sang Hoa Kỳ. Khi Thụy Khuê hỏi “Sáng Tạo thành lập bằng tiền của ai?”, Mai Thảo trả lời:
-“Bằng cái hợp đồng tôi ký với một thằng Mỹ ở Virginia, không biết bây giờ sống chết thế nào. Đó là cái hợp đồng bán báo, không có điều gì cần dấu giếm hết, đại khái nếu mình in 5000 tờ, thì nó mua đứt cho mình 2000, vừa đủ tiền in, tiền giấy, không có nghĩa gì khác hết, và cũng không có điều kiện gì khác hết.” (Thụy Khuê, Lần trò chuyện cuối cùng với Mai Thảo, Hợp Lưu, số 100, tháng 5&6, 2008, trang 87) 

2- Vai trò của bà Duy Thanh (Trúc Liên) trong vấn đề Sáng Tạo nhận tài trợ của Hoa Kỳ.

Ông Lê viết đoạn ấy như sau:
-“Nguyễn Duy Thanh theo đuổi, còn một nhân vật khác nữa, dường như cũng để ý tới chị. Và, chính nhân vật này mới là người tạo điều kiện cho tạp chí Sáng Tạo ra đời. Câu chuyện có thể tóm tắt như sau: Đầu năm 1956, khi chị Trúc Liên, nhân viên của cơ quan Văn Hóa Pháp, đại diện thường trực cho họa sĩ Duy Thanh tại phòng tranh của ông ở phòng triển lãm thường trực Alliance Francais đường Gia Long (góc Tự Do) Saigòn, có một vị khách đặc biệt, ngày nào cũng ghé thăm phòng tranh, ông ta tên Graham Tuckers, tùy viên văn hóa Tòa đại sứ Mỹ. Cả chị Trúc Liên lẫn họ Nguyễn đều không thể trả lời, Graham Tuckers thường xuyên lui tới phòng tranh vì tranh Duy Thanh hay còn vì người “gác” phòng tranh, Trúc Liên?[…] Vì thế, rất khó cho những ai muốn có câu trả lời rõ ràng, dứt khoát về chàng Graham Tuckers này. Graham đến vì tranh? Vì người? Hay vì muốn “biểu dương” tài nói tiếng Pháp với người mẫu Trúc Liên? Chỉ biết, theo lời kể của họa sĩ Duy Thanh thì một hôm, Graham Tuckers nhờ ông giới thiệu cho Graham một nhà văn Việt Nam. Không hỏi lý do, mục đích, ông giới thiệu bạn mình, Mai Thảo, cho Graham[…] Sự thực, đôi khi đơn giản tới mức độ gây “buồn lòng” cho những người thích thêu dệt, với óc trinh thám, tiểu thuyết. Sự thực chỉ là: Nếu không có người mẫu Trúc Liên…, chưa chắc đã có Graham Tuckers. Mà, không Graham Tuckers, phải hiểu, đồng nghĩa với việc không có Sáng Tạo! Nói cách khác, “mụ đỡ” trong bóng tối của tạp chí Sáng Tạo chính là người mẫu Trúc Liên, người bạn đời của họa sĩ Duy Thanh.” (DTL, bđd)
Từ việc Graham Tucker hỏi ý Duy Thanh về việc giới thiệu văn nghệ sĩ Miền Nam cho tới  Graham “dường như cũng để ý” tới bà Duy Thanh, người viết có cảm tưởng ông Lê đã đi một bước quá xa. Sau nữa khi đặt câu hỏi về sự thăm viếng phòng tranh của Graham mà cả hai vợ chồng họa sĩ Duy Thanh đều “không thể trả lời” thì đó là một dấu hiệu để mọi thắc mắc nên ngừng lại. Đằng khác, ông Lê có quyền đặt giả thuyết liên quan đến Tucker: có những người đàn ông (hay cả đàn bà nữa) mà lòng thì lúc nào cũng lăm lăm sự “nhị tình” dù là chẳng ai xui khiến họ. Nhưng cũng trong trường hợp này, giả thuyết ông Lê không đứng vững vì hai lý do, ngoài lý do là cả  cái tên của Tucker, ông Lê cũng viết sai (không có chữ “s”).
Lý do thứ nhất: những chữ “dường như” của chính ông Lê và cái “no comment” của hai người trong cuộc (Duy Thanh và Trúc Liên) khiến cho kết luận tiếp đó của ông về “mụ đỡ trong bóng tối” có vẻ khôi hài. Lý do thứ hai, quan trọng hơn, là những tin tức về Tucker đều hoặc không đúng hoặc không có. Graham Tucker không phải là “tùy viên văn hóa Tòa Đại sứ Mỹ” mà là “Trưởng phòng In Ấn” của USIS, trực thuộc USIA. Nếu nhiệm sở của Tucker là “Toà Đại sứ Mỹ”, ông đã không ký là “Nhân viên Sở Quốc ngoại Hoa Kỳ hồi hưu” như ông đã ký dưới bài “Tựa” cho cuốn From the City Inside the Red River: A Cultural Memoir of Mid-Century Vietnam (xuất bản năm 1999, Hoa Kỳ) của Giáo sư Nguyễn Đình Hòa. Qua hai trang (2) của bài tựa này --mà chúng tôi cho đăng lại nguyên văn hều hết trong phần chú thích để độc giả tiện kiểm chứng, người đọc sẽ có dịp nhận ra rằng không những ông Lê không có đầy đủ tin tức về Tucker để đưa ra bất cứ giả thuyết nào, mà vì thế, lại càng không thể xét đoán nếu không đặt được những hoạt động của Tucker vào bối cảnh sôi nổi của cuộc Chiến tranh Lạnh trong những thập niên 60 và 70, là giai đoạn mà nhu cầu có mặt của Cơ quan USIA và USIS hết sức quan trọng cho chủ trương đối ngoại của Hoa Kỳ.
Trong hạn chế của bài này, người viết không thể đi sâu vào hoạt động và chính sách của USIA, nhưng một cách vắn tắt, USIA đảm nhiệm phần tuyên truyền và thông tin cho chính phủ Hoa Kỳ, nhất là tại ngoại quốc, đặc biệt vào thời và ở những nơi được coi là thí điểm của Chiến tranh Lạnh giữa Hoa Kỳ và Khối Cộng sản (đứng đầu là Nga Xô) như tại Việt Nam. Hoạt động của USIA bao trùm lãnh vực giáo dục (chương trình Fulbright), Truyền thông (đài VOA) và những ấn bản baó chí do Hoa Kỳ hay nhân viên Hoa Kỳ và bản xứ phụ trách. Graham Tucker là người đảm trách phần xuất bản những ấn phẩm và tạp chí tại Miền Nam mà Sáng Tạo chỉ là một trong nhiều ấn phẩm đó. Ông Lê đoán rằng Tucker đến phòng tranh Duy Thanh để “biểu dương” tài nói tiếng Pháp với bà Trúc Liên là khá khôi hài vì Tucker xuất thân từ Đại học Sorbonne và có một người vợ gốc Pháp! Ông Lê không nhắc tới bà Tucker, nhưng bà Tucker xuất hiện trong bài của Duy Thanh, trong sách của Giáo sư Nguyễn Đình Hoà và trong lời tựa mà Tucker viết cho GS Hoà. Xin tuần tự dẫn chứng như sau:
-“Tucker dáng người nho nhã…Bà vợ ông cũng là người Paris chính cống…Về sau Mai Thảo còn có nhiều lớp bạn khác, nhất là số bạn đi khiêu vũ hàng đêm, trong đó có vợ chồng Tucker mà chàng rất thân. Cặp vợ chồng này rất thích Saìgon, đến nỗi cứ xin ở lại Việt Nam phục vụ tới ba nhiệm kỳ liền…Mai Thảo có kể cho tôi, từ khi mới qua Mỹ, chàng có tới thăm vợ chồng Tucker một lần ở Virginia nay đã về hưu…” (HsDT, bđd)
-“Chúng tôi được một bữa ăn tối thích thú tại tư gia của gia đình Tucker ở đường Hiền vương (trước gọi là đường Meyer)…và tôi nhớ là cũng đã chuyện vãn với Stephen, con trai của họ, người đã đón chúng tôi ở cổng và trao cho chúng tôi một cái ô đã mở sẵn. Bà Tucker, một người gốc Pháp, sau này dậy tiếng Pháp tại trường “American Community School”…” (Nguyễn Đình Hoà, sđd, trang 141-Người viết tạm dịch ra Việt ngữ)
-“Vào mùa thu năm 1947, tôi rời Virginia để sang học tại Sorbonne nhờ chương trình ‘G.I.Bill’…Tôi phục vụ tại Toà Đại sứ Hoa Kỳ ở Paris từ năm 1948 đến mùa thu năm 1955, khi tôi được chuyển tới Sàigon để đảm nhận chức vụ của một Trưởng phòng In ấn cho Sở USIS, một chi nhánh quốc ngoại của Cơ quan USIA. Tôi đến Sàigon vào đầu năm 1956. Tôi đã từng sống ở Paris trong tám năm và đã ‘tậu’ được một người vợ Pháp cho nên tôi có thể nói tiếng Pháp tạm được…Thời gian ngắn ngủi ở Washington D.C. cho tôi và vợ tôi một cơ hội đến thăm Tiến sĩ Hoà và vợ của ông…(GT, bđd)
Qua lời chứng của Tucker, Duy Thanh và Giáo sư Hòa, người đọc có thể khẳng định rằng thứ nhất, Duy Thanh và Mai Thảo không phải là những người duy nhất mà Tucker tiếp xúc, mời viết hay tài trợ cho những ấn phẩm của USIS hay thuộc USIS. Thứ hai, vì chức vụ và vì trách nhiệm, cả hai vợ chồng Tucker đã tiếp xúc rồi trở thành bạn thân của một số người Việt này như mối giao tình 40 năm với Giáo sư Hoà.
-“Kinh nghiệm của Tiến sĩ Hoà về Hoa Kỳ và sự hiều biết của ông về cả hai ngôn ngữ Mỹ-Việt khiến ông trở thành một người lý tưởng để viết cho những ấn phẩm dành cho độc giả người Việt. Tôi rất vui mừng khi ông đồng ý viết bài cho một số ấn phẩm của USIS.” (GT, bđd)
-“Thế giới Tự do (Free World), Gia đình (Family), và Trẻ (Youth) (là) những tạp chí Việt ngữ do USIS xuất bản hàng tháng.  Nguyễn Thúc Dư, chủ bút chuyên lo phần xếp đặt bài vở của tờ báo khổ ‘tabloid’ (Trẻ) […] Graham Tucker, thượng cấp của Nguyễn Thúc Dư, phụ trách phần in ấn tại USIS, là người Mỹ đầu tiên mời tôi đến nhà chơi sau khi tôi và gia đình nối đuôi theo các hành khách khác xuống từ một chiếc phi cơ của Hãng Hàng không Hoa kỳ để tiến vào một buổi sáng Việt chói chang nắng.” (Nguyễn Đình Hoà, sđd, trang 140)
Tin tức về Tucker không nhiều nhưng qua chỉ mấy tài liệu nêu trên, người đọc có thể hình dung được phần nào con người và gia đình của hai ông bà Graham Tucker. Ông Tucker đã chọn để phục vụ đất nước ông trong một ngành không phải là không nguy hiểm (có hai nhân viên của USIA đã thiệt mạng tại Việt Nam, một vào năm 1955 và một vào năm 1968). Bà Tucker đã chọn để kết hôn với một người không cùng xứ sở rồi cố gắng theo ông đến mọi nơi nào mà nhiệm sở của ông đòi hỏi ông phải có mặt. Nơi nào có bà, bà đón tiếp và chia sẻ với ông trách nhiệm của ông. Bởi thế, khi chưa có bằng cớ chính xác, hãy khoan đặt giả thuyết về Tucker và “bà mụ trong bóng tối” Trúc Liên như ông Lê đã làm. Vì thứ giả thuyết này không những không công bằng cho ông Tucker mà còn có thể đã xúc phạm tới mối tình của ông bà Tucker. Trên hết thẩy, nó coi thường nỗ lực của một nhân viên của Cơ quan Thông tin Hoa kỳ (và vợ của người ấy) khi người này cố gắng làm tròn nhiệm vụ của họ.
Dĩ nhiên, người viết mời những người được nhắc tới trong bài này lên tiếng cho rộng đường dư luận.
*********************

Chú thích:

1) Một độc giả ở Việt Nam, ông Phan Thanh Tâm, có lẽ tưởng nhầm rằng ông Lê là người đầu tiên “công bố” về sự tài trợ của Hoa Kỳ cho Sáng Tạo
-“Do đã đọc được một tài liệu nói rõ vấn đề này cách đây khá lâu, nay sưu tầm lại và phối hợp với sự công bố của Du Tử Lê để bổ sung […] [V]iệc nhà văn này (Mai Thảo-Chú thích của người viết) có quan hệ với chính quyền Mỹ ở miền Nam bấy giờ về tiền bạc khi xuất bản tờ “Sáng tạo” là hoàn toàn chính xác.” (12/02/2011-Phan Thanh Tâm (Bình Dương), Vấn đề nguồn gốc của tạp chí “Sáng Tạo”, Nguyễn Trọng Tạo Blog)
2) Đoạn sau đây được trích trong “Lời Tựa” (Foreword) của Graham Tucker cho cuốn hồi ký của Giáo sư Nguyễn Đình Hoà (trang ix-x). Nhiều câu trong đoạn này được sử dụng để dẫn chứng trong bài:
“It is my good fortune to have known Dr. Hòa for 40 years…In the fall of 1947 I have left Virginia to study at the Sorbornne under the G.I. Bill. When Dr. Hòa passed through Paris in 1948, I was starting to work there in the press section of the U.S. Embassy[…] I worked in the Paris Embassy from 1948 to the fall of 1955, when I was transferred to Saigon to serve as publications officer for the U.S. Information Service, one of the overseas branches of the USIA. I arrived in Saigon early in 1956. I had lived in Paris for eight years and had acquired a French wife, so I could speak French fairly well, and so it did not take me long to feel at home in colorful Saigon. In any event, I did not need to speak French with Dr. Hòa, who spoke perfect English when I met him for the first time in 1957, when he was 33 and I was 37…Most of the Vietnamese people I had met in Saigon were in one way or another, active in fields related to publishing: editors, writers, photographers, artists, and technicians. There was a need for someone who could serve as a bridge between our publications and the Vietnamese people whose activities were of public interest and about whom stories could be written. Dr. Hoa’s experiences in the Unted States and his knowledge of the English and Veitnamese languages made him an ideal person to work on American publications intended for Vietnamese audiences. I was delighted when he agreed to contribute a number of articles to USIS publications. Dr. Hòa and I were close friends in Saigon from 1957 to 1961, when I was transferred to Washington D.C..My short stay in Washington, D.C.gave my wife and me an opportunity to visit Dr. Hoa and his wife… I admire Dr. Hoa’s life story as being, first, a basic source of information about Vietnamese culbure and intellectual history. Of particular interest to me is the information he provides regarding the literary, artistic, moral and humanistic education given a Vietnamese through seven decades. It has been noted that young Asians perform well in America schools. This book may offer some understanding of why this is the case. (…) Our educators would do well to read what this indefatigable, perennial student says about his and his family’s attitude toward education.
Graham Tucker, “United States Foreign Services officer, retired.”
 

sachxua.net

  • bạn
Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #42 vào: 06/05/2011, 04:37:16 »
Bài 2 (Khởi Hành số 174)
Nguyễn Tà Cúc

I-Họa sĩ Duy Thanh bác bỏ giả thuyết của ông Du Tử Lê

Trong số Khởi Hành trước, chúng tôi đã đề cập và phân tích để đặt dấu hỏi về giả thuyết của ông Du Tử Lê—mà theo nguyên văn của ông lại là “sự thật”-- về nguồn gốc tài chính của nguyệt san Sáng Tạo do nhà văn Mai Thảo sáng lập. Theo ông Lê, Graham Tucker-- Trưởng Uỷ Ban In Ấn của Cơ quan USIS, Hoa Kỳ-- đã lui tới phòng tranh của hoạ sĩ Duy Thanh khi có bà Duy Thanh (Trúc Liên) có mặt ở đó và kết luận rằng:
-“Đầu năm 1956, khi chị Trúc Liên, nhân viên của cơ quan Văn Hóa Pháp, đại diện thường trực cho họa sĩ Duy Thanh tại phòng tranh của ông ở phòng triển lãm thường trực Alliance Francais đường Gia Long (góc Tự Do) Saigòn, có một vị khách đặc biệt, ngày nào cũng ghé thăm phòng tranh, ông ta tên Graham Tuckers, tùy viên văn hóa Tòa đại sứ Mỹ. Cả chị Trúc Liên lẫn họ Nguyễn đều không thể trả lời, Graham Tuckers thường xuyên lui tới phòng tranh vì tranh Duy Thanh hay còn vì người “gác” phòng tranh, Trúc Liên? …Sự thực chỉ là: Nếu không có người mẫu Trúc Liên, … chưa chắc đã có Graham Tuckers. Mà, không Graham Tuckers, phải hiểu, đồng nghĩa với việc không có Sáng Tạo! Nói cách khác, “mụ đỡ” trong bóng tối của tạp chí Sáng Tạo chính là người mẫu Trúc Liên, người bạn đời của họa sĩ Duy Thanh.” (
Chúng tôi cho rằng đó là một nguồn tin không có chứng cớ và cũng vì một lý do hiển nhiên là tuy ông Du Tử Lê viết bài này sau khi đến thăm họa sĩ Duy Thanh, nguồn tin của ông Lê tung ra đã không có sự xác nhận của hoạ sĩ Duy Thanh. Lẽ ra, chúng tôi cũng không cần phí thì giờ bàn đến những loại tin tức này nhưng vì bài ông Lê đăng lại trên blog của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo (một người cầm bút có uy tín ở trong nước) nên chúng tôi cảm thấy có bổn phận phải xét lại nguồn tin của ông Lê để công bằng không những cho văn sử Miền Nam mà còn cho cả cá nhân ông bà Tucker và ông bà Duy Thanh.
Tiện đây, chúng tôi xin được cảm ơn sự hỗ trợ tinh thần nồng nhiệt của độc giả cũng như của thân hữu văn nghệ cả trong và ngoài nước sau khi chúng tôi nêu vấn đề này trên Khởi Hành. Ai cũng biểu đồng tình rằng, thứ nhất, một tác giả hay một nhóm tác giả chỉ nên được xét đoán bằng tác phẩm của họ. Thứ hai, mọi giả thuyết nếu có, phải được căn cứ rõ ràng trên văn bản và tài liệu liên hệ hay nhân chứng khả tín. Một khi không có một hay cả ba điều kiện nói trên, không nên ‘lập thuyết” hay phao tin. Thậm chí, có người còn đề nghị không nên cho đăng để tránh những nguồn tin sai lạc có chỗ sinh sôi nẩy nở. Chúng tôi đồng ý với hai điều một và hai, nhưng chúng tôi không phản đối việc cho đăng vì nhờ vậy, độc giả sẽ biết được bản lĩnh của cả tác giả lẫn người phổ biến. Một trong những thân hữu hay độc giả góp ý lại chính là hoạ sĩ Duy Thanh. Trong một lá thư đề ngày 13 tháng 3, năm 2011 mà phong bì có đóng dấu bưu điện San Francisco ngày 14, tháng 3, năm 2011, gửi cho Nguyễn Tà Cúc qua Toà soạn Khởi Hành, ông đã viết chỉ 3 dòng ngắn ngủi nhưng đủ để bác bỏ hoàn toàn nguồn tin của ông Lê.

Nguyên văn ba dòng của Họa sĩ Duy Thanh như sau:
“-Sáng Tạo ra đời 1956 (không nhớ tháng).
“-Tôi quen Trúc Liên 1961.
“-Kết hôn 3-1963.”


Như thế, ông Lê viết sai hoàn toàn về ai là người đã dẫn Graham Tucker đến Mai Thảo. Sáng Tạo ra đời (1956) trước khi hoạ sĩ Duy Thanh gặp bà Duy Thanh tương lai (1961) tới 5 năm cho nên hoạ sĩ Duy Thanh đã phơi ra ánh sáng cái chuyện không có một “ ‘mụ đỡ’ trong bóng tối của tạp chí Sáng Tạo” của ông Lê!!! Nghĩa là không có Duy Thanh thì không thể có Sáng Tạo như Duy Thanh đã đích thân viết cách đây 13 năm. Nghĩa là ông Lê “trật đường rầy” quá xa. Ông Lê chê người khác “thích thêu dệt, với óc trinh thám, tiểu thuyết” về Sáng Tạo ngay trong bài viết của ông, nhưng chính ông đã “phạm trường quy” rất nặng. Thực là đáng tiếc mà một nguồn tin sai lầm nặng nề như thế về Văn Học Miền Nam, về một nhóm anh em văn nghệ kiệt hiệt của Miền Nam (Trần Thanh Hiệp, Duy Thanh, Thái Tuấn, Nguyễn Sỹ Tế, Mai Thảo, Thanh Tâm Tuyền, Tô Thùy Yên) lại được tung ra bởi chính một tác giả xuất thân từ Miền Nam, cũng may ông Lê chưa xuất hiện hồi ấy và sau này cũng không thấy bài in trên Sáng Tạo [Chúng tôi sẵn sàng cải chính nếu ông Lê chứng minh khác.] Còn đáng tiếc hơn nữa, một con vịt cồ về Sáng Tạo như thế lại xuất hiện trên blog của một tác giả cũng có tên tuổi xuất thân từ Miền Bắc.
Ngoài ra, cũng cần nhắc tới nhiều lỗi lầm khác trong bài của ông Lê vì có vẻ là ông đã thiếu sự cẩn trọng của một người viết. Chẳng hạn như ông đã nhầm về việc làm của những người Trung Hoa đầu tiên tới San Francisco mà ông mô tả như sau:   
-“Khi tin tức đầu tiên về các mỏ vàng được tìm thấy ở vịnh Frisco; rù quyến những chàng cao bồi, cưỡi ngựa ngày, đêm bôn tập về đây. Cùng những toán nhân công người Tầu đầu tiên, được ‘nhập cảng’ vào thành phố, làm phu đường rầy xe lửa.” (Du Tử Lê, sđd)
Đáng ra những người Trung Hoa đầu tiên đến San Francisco cũng là vì tiếng gọi của vàng. Sau này, mới tới những người đưọc mộ làm phu đường rầy xe lửa nhưng họ lại làm phu ở chỗ khác.  Năm 1862, ngay trong lúc cuộc nội chiến Hoa Kỳ diễn ra, Quốc hội Hoa Kỳ chuẩn y một chương trình thiết lập một hệ thống xe lửa xuyên bang dài tổng công 1.800 dặm và cho phép tiến hành vào năm 1865. Công ty Union Pacific bắt đầu tại Nebraska và công ty Central Pacific bắt đầu tại Sacramento, California cùng đặt những đường rầy xe lửa để rồi sẽ ráp lại tại Promontory Point thuộc tiểu bang Utah. Công ty Central Pacific mướn khoảng 9,000 tới 12,000 di dân Trung Hoa để hoàn thành những đoạn đường rầy gay go nhất, xuyên qua những dẫy núi đầy đá hoa cương và cả trong thời tiết giá lạnh của mùa đông. Nếu nói tới San Francisco thì người Trung hoa có mặt còn sớm hơn nữa. Họ bắt đầu có mặt vào năm 1848 khi cơn sốt đãi vàng cuốn vào California. Cho nên thời đó, những người Trung Hoa (đa số xuất thân từ Quảng Đông) đặt tên cho Hoa Kỳ là “Núi Vàng”.
Riêng phần chú thích chỉ hơn mươi dòng, ông đã phạm hai lỗi hết sức tầm thường mà người ta chỉ cần tốn vài phút tìm hiểu trên Internet. Trong hai lỗi ấy, lỗi nặng nhất là về thành phố San Francisco. Ông Lê cả quyết:
-“‘Frisco’ là tên gọi thương yêu của cư dân San Francisco, dành cho thành phố của họ.” (Du Tử Lê, sđd)
Trật lất! Hầu hết dân San Francisco rất khó chịu với cái tiếng “Frisco” này, thậm chí so sánh nó với một từ rất tục (The ‘F’ word). May mà ông Lê viết bằng tiếng Việt và viết vào năm 2011. Nếu ông viết bằng tiếng Anh và viết vào năm 1918, ông đã có thể bị dọa bỏ tù như theo một bài tường thuật có tựa đề “Tòa án khước từ chữ ‘Frisco’-Quan Toà Mogan khiển trách một dân cư Los Angeles vì đã dùng tiếng lóng trong khi xin li dị” trên nhật báo San Francisco Examiner, số ra ngày 3 tháng 4, 1918:
-“Quan toà Mogan đã doạ bắt giam Hal R. Hobbs, một cư dân Los Angeles có hãng buôn bán xe hơi, vì ông Hobbs đã nhắc đến thành phố này bằng chữ  ‘Frisco’ khi làm chứng trước toà trong việc xin li dị    Quan toà Mogan: ‘Ông nói ‘Frisco’ là nghĩa lý gì?’                 
“‘Ủa, thì nghĩa là San Francisco chớ sao, dĩ nhiên rồi.’ Ông Hobbs trả lời với sự ngạc nhiên.
“ ‘Không ai nhắc tới San Francisco bằng cái danh hiệu đó cả, trừ mấy người từ Los Angeles’, quan toà nói thế, ‘Tôi là Chủ tịch ‘Hội đồng Bảo vệ Thành phố’ và tôi cảnh cáo là ông đang có cơ nguy bị bắt giam như là một kẻ địch ngoại chủng. Đừng tái phạm nữa.’  Ông Hobbs nhận lỗi, xin lỗi và phiên tòa tiếp tục.” (“Don’t Call It Frisco”, http://www.sfgenealogy.com/sf/history/hgoe82.htm, sdd, trang 6).
Sau này, Herb Caen (1916-1997), một ký giả của nhật báo San Francisco Chronicle từng đoạt giải Pulitzer và đặt ra chữ “beatnik”, đã mượn tựa đề bài báo trên để đặt cho một cuốn sách của ông xuất bản vào năm 1953. Trong cuốn này, nếu người viết nhớ không nhầm thì theo ông, chỉ có giới “thuỷ thủ” mới dùng chữ “Frisco”. Nghĩa là dùng chữ “Frisco” là tự tố cáo mình không phải là dân San Francisco thứ thiệt hay chỉ là dân du lịch.. Hoặc là một anh nhà thơ người Mỹ gốc Việt.
Nói đến trại giam, thì cũng nói đến cái lỗi thứ hai của ông Lê. Trong phần chú thích chót, ông viết sai về năm qua đời của Alphonso Gabriel (“Al”) Capone. Ông viết
- “Theo Wikipedia thì, Alcatraz Island, là một đảo nhỏ cách vịnh San Francisco chỉ có 1.5 dặm. Nơi đó có một nhà tù Liên Bang và Quân Sự cùng tên, nổi tiếng vì từ ngày thành lập tới ngày đóng cửa, chưa có một tù nhân nào vượt ngục thành công. Chính vì thế trùm Mafia Al Capone (1899-1974), đã bị giam tại đây 4 năm ½”. 
Thật ra, cũng theo Wikipedia, Alphonse Gabriel ("Al") Capone qua đời năm1947 chứ không phải năm 1974. (http://en.wikipedia.org/wiki/Al_Capone)
Nhưng vấn đề chính vẫn là nay ông Du Tử Lê sẽ trả lời hoạ sĩ Duy Thanh ra sao? Và ông (và cả Nguyễn Trọng Tạo nữa) sẽ liệu làm sao về bài viết “‘mụ đỡ’ trong bóng tối của tạp chí Sáng Tạo” đó? Dĩ nhiên chúng tôi sẵn sàng cho ông Du Tử Lê một cơ hội để trình bày phản ứng và sẽ là người đầu tiên hoan nghênh sự lên tiếng của ông, dù rằng sau sự bác bỏ quá rõ ràng của họa sĩ Duy Thanh, xem ra ông Lê sẽ không có nhiều con đường để lựa chọn. 
Trước khi kết thúc vụ ông Lê, người viết muốn có sự đề nghị rằng cần nên đóng lại những tin đồn vô căn cứ hoặc thiếu chứng cớ khả tín về các tác giả. Trong trường hợp này, điều quan trọng không phải là vấn đề tài chánh của Sáng Tạo mà là sự nghiệp của các tác giả trong nhóm và của chính Sáng Tạo. Lời phát biểu của nhà thơ Tô Thùy Yên xác định như vậy: 
-“Mặc dù gồm nhiều lứa tuổi chênh lệch nhau, nhiều nghề nghiệp khác biệt nhau, những người trong nhóm Sáng Tạo, người thân ít, người thân nhiều, nhưng đều là thân với nhau cả, không có ai là đầu đàn, ai là cuối đàn. Gọi là nhóm chớ thực tế, tất cả chúng tôi đều hoàn toàn biệt lập nhau, chúng tôi chỉ cùng chia sẻ với nhau một số quan điểm đơn giản về văn nghệ, thế thôi. Bài vở chọn đăng, gần như một mình Mai Thảo làm lấy, không hỏi ý kiến ai. […] Nói chung, thời gian Sáng Tạo ngắn ngủi là thời gian văn nghệ hào hứng nhất trong đời tôi. Sau này, có thêm tuổi trải qua nhiều cảnh đời, tôi không còn tìm thấy một hào hứng nào tương tự. Một thời thế đã đi qua, một lứa tuổi của mình đã không còn nữa. Còn lại chăng chỉ là tình bạn một đời giữa những người trong nhóm.” (Nguyễn Tà Cúc phỏng vấn nhà thơ Tô Thùy Yên, Khởi Hành số 26, Tháng Chạp, 1998)
 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #43 vào: 11/05/2011, 18:48:49 »
Bản lên tiếng chung của tám tác giả Việt Nam

Chúng tôi, những tác giả Việt Nam ký tên dưới đây, nhận thức:

- Những ràng buộc tất nhiên giữa cá nhân tác giả và cuộc sống của toàn thể - những ràng buộc đó đòi hỏi ở tác giả ý kiến, thái độ, hành động;

- Trách nhiệm mặc nhiên của tác giả trước xã hội và lịch sử - trách nhiệm đó phải được công nhiên đảm nhận;

- Giá trị của sự lên tiếng chung - đã đến lúc tiếng nói của từng tác giả cần phải kết hợp vì đòi hỏi và trách nhiệm trên;

Bởi vậy, tự ý liên kết để:

- Thống nhất quan điểm, bày tỏ ý kiến, thái độ về những vấn đề cần đặt ra trong tinh thần tôn trọng tự do, độc lập của mỗi người;

- Tranh thủ những điều kiện căn bản tự do, độc lập thiết yếu cho sự tồn tại và phát triển của tư tưởng, văn chương, nghệ thuật.

Không nghĩ rằng công việc của chúng tôi có ảnh hưởng quyết định trong việc giải quyết những vấn đề, nhưng ít nhất cũng có giá trị một cố gắng của những người tha thiết với trách nhiệm, chúng tôi chân thành kêu gọi bạn đồng tình và viết bản văn này xác nhận sự có mặt của chúng tôi.

DOÃN QUỐC SỸ - DUY THANH - MAI THẢO - MẶC ĐỖ - NGUYỄN SỸ TẾ - THANH TÂM TUYỀN - TRẦN THANH HIỆP - VŨ KHẮC KHOAN

 

Ngủ rồi souham

Re: Tạp chí Sáng Tạo (1956-1961)
« Trả lời #44 vào: 14/05/2011, 13:10:34 »

Hơn thế nữa, vào tháng 7.1997, chỉ gần một năm trước khi Mai Thảo qua đời và dẫn đến bài báo tưởng niệm của Duy Thanh đã trích ra trên kia, chính Mai Thảo xác nhận tương tự với nhà phê bình Thụy Khuê trong một cuộc nói chuyện khi Thụy Khuê sang Hoa Kỳ. Khi Thụy Khuê hỏi “Sáng Tạo thành lập bằng tiền của ai?”, Mai Thảo trả lời:
-“Bằng cái hợp đồng tôi ký với một thằng Mỹ ở Virginia, không biết bây giờ sống chết thế nào. Đó là cái hợp đồng bán báo, không có điều gì cần dấu giếm hết, đại khái nếu mình in 5000 tờ, thì nó mua đứt cho mình 2000, vừa đủ tiền in, tiền giấy, không có nghĩa gì khác hết, và cũng không có điều kiện gì khác hết.” (Thụy Khuê, Lần trò chuyện cuối cùng với Mai Thảo, Hợp Lưu, số 100, tháng 5&6, 2008, trang 87) 



Mời đọc: