Tác giả Chủ đề: Cao Hải Để  (Đã xem 2881 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Cao Hải Để
« vào: 24/06/2011, 22:48:18 »
Cao Hải Để sinh năm 1895, người làng Hiệp Hòa (nay là xã Hiệp Đức, huyện Cai Lậy). Làng Hiệp Hòa xưa có một nhà thờ Thiên chúa giáo. Cao Hải Để là cậu bé  rất thông minh, được một Cha xứ phát hiện, động viên rồi giúp đỡ gởi đi học ở trường Dòng Mỹ Tho, sau đó được vào học ở  trường Pétrus Ký, Sài Gòn.

            Sự nghiệp làm báo của Cao Hải Để có lẻ bắt đầu từ tạp chí Công ích toàn thơ - Một tờ báo ít người biết đến. (Cho nên nhiều tài liệu ghi ông bắt đầu làm báo từ tờ Pháp Việt nhất gia).

Công ích Toàn thơ mỗi tháng xuất bản 1 kỳ, khổ nhỏ 3x9 cm, số 1 ra tháng Aout 1924. Bài vỡ gởi về M.Cao Hải Để đặt tại 172  -174, đường d’Espagne Sài Gòn; In tại nhà in Imprimerie Á Đông đường Des Marins, Chợ Lớn. Công ích toàn thơ chia làm 5 khoa (phần) gồm: khảo cứu, bổ quốc văn, tạp sử, vệ sanh và tiểu thuyết. Trong số 1, giới thiệu “ Trong năm khoa nầy đủ cả văn chương, lịch sử, vệ sanh, tiểu thuyết, chọn ròng những sách có luân lý đạo đức. Nhứt là khoa “bổ quốc văn” hữu ích cho cái tập đặt để văn chương An Nam lắm”. Trong quyển 1 có các bài Khảo về chính sách khai hoá – Phân sự mỗi người, gia tộc, đoàn thể (bài có nhiều chương, ký Công Ích toàn thơ- xã luận do Cao Hải Để viết); Tạp sử và phê bình của Phạm Trung Chánh; Vệ sanh cẩn yếu của Trương Minh Y giới thiệu về ngũ vị và công dụng của nó; Tiểu thuyết Tây Truân chuyên phận gái, dịch của Voiltare; Tiểu thuyết ta Tỉnh giấc mộng tình của tác giả Mộng Xuân; Tiểu thuyết Tàu Ngô Tam Quế diễn nghĩa do Cao Hải Nhạc (Anh ruột Cao Hải Để) diễn nôm. Các bài viết và tiểu thuyết đều ghi quyển sau sẽ tiếp... Chưa rõ tạp chí nầy tồn tại được bao lâu và ra được bao nhiều số; Vì đến tháng 7 năm 1926, Cao Hải Để đã làm chủ bút cho tờ Nhựt Tân báo.

Tờ Nhựt Tân báo số 1 ra ngày 6-4-1922. Đầu tiên báo chỉ phát hành vào ngày thứ năm hàng tuần. Người sáng lập kiêm chủ bút Nhựt Tân báo là Lê Thành Tường. Đến tháng 7 năm 1926, ông nhường quyền chủ bút cho Cao Hải Để. Chủ trương đầu tiên của Nhựt Tân báo là trung lập và bênh vực quyền lợi công dân, trong đó chú trọng đến nông dân. Tiếp theo, Cao Hải Để thấy cần phải có một tờ báo tiếng Pháp để tác động giới trí thức tiến bộ người Âu, ngày 17-8-1926, ông xuất bản thêm tờ L’Ère Nouvell do ông làm chủ nhiệm, chủ bút là Vũ Đình Hy. Tòa soạn đặt ở 112 d’Espagne, cùng tòa soạn với Nhựt Tân báo; In ở nhà in L’Ère Nouvell, khổ 65 x 45 cm. Tờ L’Ère Nouvell phát hành mỗi tuần hai kỳ: thứ ba và thứ bảy. Thực tế tờ báo nầy là phụ trang của Nhựt Tân báo.

Ngay trong số đầu, L’Ère Nouvell tuyên bố “ Tờ báo chỉ là cơ quan cổ động cho sự hiểu biết và sự hợp tác giữa người Pháp và người Việt phục vụ cho tầng lớp người thấp cổ bé miệng bị áp bức, nhằm tăng cường sức mạnh tinh thần và vật chất cho bao nhiêu nông phu tay lấm chân bùn quanh năm cực nhọc....”. Những số sau, rải rác L’Ère Nouvell đăng những bài tuyên truyền chủ nghĩa Bôn-sê-vích ở Nga, tuyên truyền lý thuyết Cộng sản, các bài nói về Lê-Nin, Jean Jaurès...Đến số ra ngày 16-10-1926, L’Ère Nouvell bắt đầu tố cáo Thực dân “Trong xứ ta nhan nhãn nạn độc tài, nạm bất công, nạm cướp bóc trắng trợn. Người ta cưỡng đoạt tài sản để bán. Người ta chiếm đoạt tài nguyên trong nước để dể bề bắt dân làm nô lệ...Đồng bào ơi ! Nên chối bỏ những giấc mơ đẹp và viễn vông ấy để trở lại thực tế” .

Hai tờ báo đối lập nầy đánh trúng nổi đau mất nước của giới thanh nêin nên được họ chào đón nồng nhiệt. Mật thám theo dõi cho biết tờ L’Ère Nouvell được giới trí thức ủng  đến nổi mỗi số báo cuối tuần, chỉ một buổi sáng đã bán hết sạch.

Ngày 12-11-1926, tại khách sạn Cửu Long giang (Sài Gòn), một nhóm trí thức thành lập Đông Dương Lao động đảng; Chánh đảng trưởng là ông Cao Triều Phát. Ngay từ khi thành lập, Đông Dương Lao động đảng đã gởi thư cho tổng thống Pháp nói rõ tôn chỉ, mục đích của mình, đồng thời dùng 2 tờ: Nhựt Tân báo và L’Ère Nouvell làm tiếng nói chính thức. Tuy Cao Hải Để làm chủ nhiệm kiêm chủ bút hai tờ báo nhưng nguồn vốn để xuất bản báo là của ông Cao Triều Phát.

Đầu tiên, thực dân Pháp chú ý tới tờ Nhựt Tân báo vì báo nầy in chữ Việt, có nhiều độc giả. Trên Nhựt Tân báo, lúc đầu có nhiều bài nhiều dòng bị kiểm duyệt cắt bỏ. Một thời gian sau, Đông Dương Lao động đảng lập được hai đảng bộ ở Long Xuyên và Châu Đốc. Thực dân phát hiện những người viết bài đăng trên báo Nhựt Tân và L’Ère Nouvell đều là những người yêu nước, tiến bộ (Mấy tháng trước khi Đông Dương Lao động đảng chưa ra mắt, ngày 6-2-1926, Thống đốc Nam kỳ Blanchard de la Brosse đã nghi ngờ nhóm trí thức nầy và gởi công văn số 154C yêu cầu quan sát thật kỹ (nhưng chưa phát hiện).

Tháng 6 -1929, Đông Dương Lao động đảng bị cấm hoạt động. Tòa soạn hai tờ báo bị lục soát. Tờ L’Ère Nouvell bị đóng cửa ngày 22-6-1929; Ngày 25-6-1929 chủ nhiệm Cao Hải Để bị bắt giam, và tiếp theo tờ Nhựt Tân báo bị đóng cửa ngày 6-7-1929. Sau khi ra tù, ông tiếp tục tham gia cách mạng giai đoạn 1936-1939. Tháng 6-1940, bị thực dân Pháp bắt và đày đi Bạc Liêu. Tại Bạc Liêu, ông tiếp tục liên hệ với ông Cao Triều Phát làm báo và hoạt động cách mạng. Cách mạng Tháng Tám 1945 nổ ra, ông trở về quê hương, tham gia vào Mặt trận Việt Minh, kháng chiến chống Pháp. Năm 1954, Cao Hải Để trở về Sài Gòn tiếp tục viết báo. Ông mất tại Sài Gòn vào năm 1964.

 

Ngoài hai tờ báo nói trên, năm 1927 Cao Hải Để còn làm chủ bút tờ Pháp Việt Nhứt gia, do Trần Quang Liêm chủ nhiệm, số 1 năm thứ nhất ra ngày 8-3-1927, mỗi tuần ra 2 số thứ năm và thứ bảy. Tờ báo có nhà in riêng, in khổ 61 x 45 cm. Sau đó giao lại cho Lê Thành Lư làm chủ bút. Lê Thành Lư viết nhiều bài công kích chế độ Thuộc địa, bị kiểm duyệt, cảnh cáo nhiều lần và bị đóng cửa vào ngày 15-5-1927.

Nhân 115 năm ngày sinh của ông, xin nêu vài tư liệu để khẳng định Cao Hải Để không chỉ là nhà văn với một số sách phiên âm ([1]) mà còn là một nhà báo lỗi lạc, và cũng nhằm giải thích vì sao địa phương chọn ông để đặt tên đường ở nội ô thị trấn Cai Lậy.

[1] Tác phẩm của Cao Hải Để phiên âm từ chữ Nôm và dịch từ chữ Hán ra Quốc ngữ gồm: Thanh Xà - Bạch Xà diễn nghĩa  J.N.V. Viết, xuất bản năm 1915; Sãi Vãi (phiên âm từ truyện Nôm của Nguyễn Cư Trinh) J.Nguyễn Văn Viết xuất bản 1923;   Lê  Văn Duyệt, J.Viết xuất bản năm 1924; Nợ nước nhà, Im.du Centre xuất bản năm 1924, Thanh niên bửu giám,  J.Viết xuất bản năm 1925....

Nguồn: http://vn.360plus.yahoo.com/ngoctancailay/article?mid=1190  (blog của bác lephan trên diễn đàn)
 
The following users thanked this post: ChaosAngel

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Cao Hải Để
« Trả lời #1 vào: 24/06/2011, 22:49:31 »
LÊ VĂN DUYỆT
Nguyễn Văn Viết xuất bản 1924