Tác giả Chủ đề: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc  (Đã xem 2334 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi hoangnguyen







Vũ trụ quan PG – Triết học và Nguồn gốc của GS Arika Sadakata


Cuối tuần vừa rồi tôi đi nhà sách và tình cờ mua được quyển Vũ trụ quan PG – Triết học và Nguồn gốc của GS Arika Sadakata, ( Trần văn Duy dịch và chú thích) đêm qua tôi đã đọc và bị lôi cuốn hoàn toàn. Với một cái giá 80K VND cho một số lượng kiến thức đồ sộ và trình bày công phu thì thật là quá rẻ. Tôi cũng đang đặt mua ebook nguyên bản tiếng Anh để xem xét đối chiếu.

Trong PG, lokadhatu là Phạn ngữ mô tả vũ trụ, nó là những nơi mà chúng sinh tồn tại do nghiệp (karma) với những hành động và hậu quả lâu dài của chúng. Và như vậy có thể thấy rằng, vũ trụ được duy trì bằng nghiệp và hoại diệt do hành nghiệp (Sách  Vũ trụ quan PG – Triết học và Nguồn gốc tr. 33)

Vũ trụ quan PG tương đối phức tạp so với vũ trụ quan của các nhà triết học Hy Lạp và Ấn Độ thời cổ đại, triết gia Hy Lạp Luccippus và Domocrite (thế kỷ thứ V BC) cho rằng vũ trụ là một khoảng hư không vô tận, trong đó có vô số thế giới vận động, xuất hiện và tan biến; những thế giới đó đều cấu tạo bằng nguyên tử.

Người ta sẽ cảm thấy choáng ngợp khi đọc những kinh điển Phật giáo nhất là Hữu bộ ( Sarvastivada) và PG Đại thừa (Mahayana), cho nên công trình nghiên cứu mang tính hệ thống hóa vấn đề là một việc làm đáng trân trọng.

Đúng trước một đề tài nghiên cứu nào, tôi cũng có thói quen nêu ra 2 câu hỏi:

Câu hỏi thứ nhất: Tại sao phải nghiên cứu vũ trụ quan PG? vì đã có sự tương quan chặt chẽ giữa cảnh giới mà Thiền giả tu tập chứng đắc với các luận điểm về vũ trụ theo PG. Thiền định, đặc biệt là thiền quán Vipassana là một công cụ giải thoát mà bất cứ ai nghiên cứu PG cần phải hiểu và thực hành, nếu không việc nghiên cứu PG sẽ trở thành một thú tiêu khiển cho tinh thần không hơn không kém. Ngoài ra, khái niệm địa ngục (niraya với nguyên nghĩa là nơi không có hạnh phúc) theo PG cũng gây tò mò cho con người để tìm hiểu. Tám địa ngục nóng theo 2 cách hiểu trong luận Đại Tỳ Bà Sa, những mô tả về địa ngục được tìm thấy trong 2 bộ kinh Suyagada sutta ( Phân Biệt Thiện ác) và Uttarajjhayana sutta ( Tế nghi kinh của Kì na giáo ( Jaina) và trong thiên Anh hùng ca Ấn Độ  Mahabharata chương cuối cùng  đã cho thấy những yếu tố tương đồng và kết luận được đưa ra rằng kiến thức này có cùng một xuất xứ.

Đa số vũ trụ luận tôn giáo đều bao hàm sự tồn tại của các địa ngục ở đâu đó trong vũ trụ và PG cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, khái niệm địa ngục trong PG không mang tính đồng nhất và có sự mô tả khác biệt trong các kinh luận, do đó nó không mang tính bao quát.

Vấn đề tôi suy nghĩ địa ngục là cảnh giới tinh thần hay là nơi chốn?, nếu cho rằng nó thuộc cảnh giới tinh thần thì việc tìm ra một nơi chốn cho nó trong vũ trụ này là không thể. Khi ta thù hận ai thì ta đã sống trong cảnh giới địa ngục rồi và khi ta chết mà vẫn còn ấm ức, không nhắm mắt, bức xúc…thì ta đang lơ lửng trong cảnh giới địa ngục không siêu thoát. Và sẽ có vẻ hợp lí hơn khi chấp nhận địa ngục là cảnh giới tinh thần hơn là nơ chốn.

Câu hỏi thứ 2: Lý thuyết vũ trụ quan theo PG hiện nay có đáng tin cậy không?
Có quan điểm cho rằng Sarvastivada (Nhất Thiết Hữu bộ), Theravada (Thượng Tọa bộ) đã thêm vào những chi tiết mượn ở thần thoại và nhân gian của Ấn Độ cổ đại, khiến cho vũ trụ quan Phật giáo pha màu sắc thần thoại của Ấn Độ giáo, chẳng hạn như khái niệm núi Tu di, 4 châu như Nam bộ Thiện Châu, Tây Ngưu Hóa Châu, Bắc Câu Lư Châu, Đông-thắng-thần châu, dẫn đến việc khó tin cho độc giả.

Tuy nhiên, GS Sadakata, tác giả q sách này đã làm hồi sinh một vũ trụ quan PG dường như không còn tồn tại bằng cách xem xét lại các vấn đề này dưới góc nhìn hiện đại. Ông đã sử dụng phương pháp lịch sử để nghiên cứu vấn đề, phân chia đề tài thành vũ trụ quan tiền đại thừa  và vũ trụ quan Đại thừa.

Cần nhắc lại rằng, PG nguyên thủy thời đức Phật là một mô hình tu tập để giải thoát, nhấn mạnh đến góc độ đạo đức đã trở thành một loại triết học trong thời kì bộ phái và trở thành một tôn giáo đích thực dưới thời kì PG Đại thừa. Điều này sẽ ảnh hưởng đến phương pháp luận nghiên cứu PG cho từng giai đoạn.

Việc phân chia của tác giả thành 2 thời kì nhằm đơn giản hóa việc nghiên cứu và tác giả chỉ muốn chú trọng đến vũ trụ quan theo Hữu bộ (Sarvāstivāda) và Đại thừa (Mahāyāna). Tuy nhiên theo tôi việc phân chia thành 3 thời kỳ ( Nguyên Thủy, Bộ phái và Đại thừa) sẽ làm vấn đề trở nên dễ hiểu vì nó đi sát với lịch sử ra đời và phát triển của PG.

Phật giáo Nguyên thủy có một nhận thức tổng quan về vũ trụ phù hợp với khoa học thiên văn học hiện đại, với khái niệm Tiểu thiên và Đại Thiên thế giới làm cho chúng ta liên tưởng đến các thiên hà của Thiên văn học hiện đại.

Sách Thanh tịnh đạo (Visuddhimagga) chia toàn vũ trụ ra làm ba cấp: cấp vũ trụ thấp nhất gọi là sahassì culanikà loka dhàtu, tức là tiểu thiên thế giới (vũ trụ nhỏ gồm nghìn thế giới). Trong vũ trụ cấp thấp nhất này theo Visuddhimagga cũng có hằng ngàn mặt trời, hằng ngàn mặt trăng v.v… (AN I, 227, v 59).

Vì đưa ra những quan niệm tổng quan nên PG Nguyên thủy không thể mâu thuẫn với khoa học thiên văn hiện đại, nhưng vì là tổng quan nên nó rất chung chung, thiếu giá trị trong nghiên cứu ứng dụng.

PG Bộ phái, tiêu biểu là Hữu bộ Sarvāstivāda  đã đưa ra khái niệm chi tiết với hằng loạt khái niệm trong đó , cấu trúc của một nguyên tử, phân tử, phong luân,  tầng kim luân, núi Tu di ( hình bìa của quyển sách), Nam Thiện bộ châu…tưởng chừng như đưa độc giả vào một rừng u minh không lối thoát.

Tuy nhiên, GS Sadakata sau khi phân tích, chứng minh đã đưa ra kết luận rằng châu Thiệm bộ có hình dạng như Ấn Độ. Trung tâm của thế giới quan Ấn Độ vẫn luôn là dãy Hi Mã Lạp Sơn sừng sững muôn đời, rặng Tuyết sơn chính như núi Tu di, ngự trên đỉnh của lớp kim luân ( Sđd tr.52).

Vũ trụ quan của PG Đại thừa đã đem lại cho chúng ta một hình ảnh vũ trụ mang đậm tính tôn giáo và đòi hỏi một niềm tin. Một loạt những khái niệm nơi chốn được đưa ra như cõi Tây phương Tịnh độ, cõi cực lạc, cõi ta bà và một loạt các vị thần linh.

Bởi triết lý tu hành quá cam go, nên Phật giáo Đại thừa đã trao cho các tín đồ một con đường cứu độ dễ dàng hơn: cầu nguyện chư Phật, Bồ tát và các vị thiện thần. ( sđd tr.178). Vũ trụ quan Đại thừa cho rằng đức Phật có mặt khắp nơi trong cõi ta bà, xác định sự hiện hữu của nhiều thân Phật khác nhau ( Thuyết Tam thân Trikaya). Việc thần thánh hóa đức Phật bắt đầu từ đây, nó hoàn toàn xa lạ với PG Nguyên thủy.

Nghiên cứu cho thấy rằng PG đã mang lại cho chúng ta rất nhiều quan điểm khác biệt nhau, mà trong đó chỉ có một cái đúng nhất và nhiệm vụ của ta là đi tìm cái đó, cũng chẳng dễ dàng gì vì ngoài CV nghiên cứu, phần đông chúng ta phải lo việc cơm áo gạo tiền.

Tác giả q sách đã kết luận rằng Vũ trụ quan PG đã kết hợp khéo léo tính khoa học và tính tôn giáo, không ngừng cố gắng giải quyết nỗi khổ đau của con người, trong khi đó vũ trụ quan hiện đại đã bỏ quên đi yếu tố hạnh phúc của con người. Nhiều yếu tố khoa học trong vũ trụ quan PG đã trở nên lỗi thời theo sự tiến bộ của khoa học, tuy nhiên, PG có thể thay đổi mình để thích nghi. Tôi không biết những sự hiểu biết mới mẻ nào về thế giới sẽ xuất hiện trong tương lai, nhưng sự hiện hữu của vũ trụ quan PG cho thấy triển vọng về một thế giới quan hợp nhất khoa học và PG. (sđd tr.274).

Bằng cách giải thích chi tiết cặn kẽ về những chủ đề nan giải, tác giả GS Sadakata đã vén màn bí mật cho những yếu tố tưởng chừng như hoàn toàn thần thoại, củng cố niềm tin cho những người nghiên cứu PG, tôi rất cảm kích và đánh giá cao công trình nghiên cứu này.

Xin giới thiệu đến các bạn yêu thích PG, một q sách nên mua và nên đọc.
N'etam mama, n'eso' hamasmi, na me so atta
 
The following users thanked this post: Nguyên Thánh, nguyenhoangduong, dalanmai, Ha Doan, như mộ

Ngủ rồi dalanmai

Re: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc
« Trả lời #1 vào: 28/11/2016, 10:46:48 »
Đã mua và ... chưa đọc :(
 
The following users thanked this post: hoangnguyen

Ngủ rồi hoangnguyen

Re: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc
« Trả lời #2 vào: 28/11/2016, 11:23:05 »
Đọc đi thầy, tuy nhức đầu nhưng hay lắm :)
N'etam mama, n'eso' hamasmi, na me so atta
 

Ngủ rồi hoangnguyen

Re: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc
« Trả lời #3 vào: 28/11/2016, 12:44:30 »



Đã kiếm được ebook, chưa biết chất lượng dịch ra sao nhưng bản tiếng Việt đã bỏ bớt 1 số tranh ảnh minh họa.
N'etam mama, n'eso' hamasmi, na me so atta
 
The following users thanked this post: Nguyên Thánh, như mộ

Ngủ rồi như mộ

Re: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc
« Trả lời #4 vào: 28/11/2016, 13:37:36 »
(Image removed from quote.)
(Image removed from quote.)

Đã kiếm được ebook, chưa biết chất lượng dịch ra sao nhưng bản tiếng Việt đã bỏ bớt 1 số tranh ảnh minh họa.

Chú hoangnguyen nếu có thời gian, mong chụp lại các ảnh minh họa bị thiếu, up lên đây bổ sung được không ạ?
 
The following users thanked this post: hoangnguyen

Ngủ rồi hoangnguyen

Re: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc
« Trả lời #5 vào: 28/11/2016, 20:09:15 »
Chào Mộ Như,

Chú nhận được ebook nguyên tác tiếng Anh vào trưa nay, khi kiểm tra chương 3 phần 1 thì thấy có 1 loạt ảnh, mà sách dịch tiếng Việt không có, nên chú tưởng thiếu.

Tối nay, so sánh lại tranh ảnh của 2q thì thấy trong sách dịch, dịch giả đã đặt các hình tương tự lấy từ nguồn khác, không phải là từ sách gốc tiếng Anh với kích cỡ và hình dạng có khác biệt vào cuối phần 1, sau chương 4.

Chú chụp lại và so sánh thì thấy ổn.Như vậy là không thiếu, do bố trí khác biệt các hình ảnh tương đương không hoàn toàn giống với nguyên bản làm chú khó so sánh.







N'etam mama, n'eso' hamasmi, na me so atta
 
The following users thanked this post: Nguyên Thánh, như mộ

Ngủ rồi như mộ

Re: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc
« Trả lời #6 vào: 28/11/2016, 20:27:48 »
Chào Mộ Như,

Chú nhận được ebook nguyên tác tiếng Anh vào trưa nay, khi kiểm tra chương 3 phần 1 thì thấy có 1 loạt ảnh, mà sách dịch tiếng Việt không có, nên chú tưởng thiếu.

Tối nay, so sánh lại tranh ảnh của 2q thì thấy trong sách dịch, dịch giả đã đặt các hình tương tự lấy từ nguồn khác, không phải là từ sách gốc tiếng Anh với kích cỡ và hình dạng có khác biệt vào cuối phần 1, sau chương 4.

Chú chụp lại và so sánh thì thấy ổn.Như vậy là không thiếu, do bố trí khác biệt các hình ảnh tương đương không hoàn toàn giống với nguyên bản làm chú khó so sánh.

(Image removed from quote.)
(Image removed from quote.)
(Image removed from quote.)
(Image removed from quote.)

Dạ, chú hoangnguyen.
Cũng định lấy về hôm thấy ở trên mạng, nhưng không biết có phải là tái bản trước 75 không; hay dịch giả bây giờ nên còn chần chừ. Nay đọc thấy phần giới thiệu sách của chú rồi thì quyết định đặt mua luôn. Cảm ơn chú.
 
The following users thanked this post: hoangnguyen

Ngủ rồi hoangnguyen

Re: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc
« Trả lời #7 vào: 29/11/2016, 09:08:28 »
Tôi đã đọc nhanh bản tiếng Anh, đối chiếu với bản tiếng Việt thì thấy chất lượng dịch rất tốt. Chỉ có một điểm duy nhất gây khó cho dịch giả là từ Gosàla trong đoạn văn tiếng Anh trang 177 ( If we pursued a single atom of nitrogen, we would probably find that it circulated among Gosàla's 1,406,600 kinds of living beings.

Bản dịch tiếng Việt để nguyên không dịch từ này:

Nếu lần theo một đơn nguyên tử ni-tơ (N), chúng ta có thể nhận thấy rằng nó đã luân lưu trong 1,406,600 chủng loại chúng sinh của Gosàla.

Thật là khó hiểu Gosàla'là gì? cả Phạn ngữ Pali và Sanskrit thì từ này có nghĩa là cái chuồng bò, ngoài ra Gosàla còn là tên riêng của một vị  trong lục ngoại đạo sư thời đức Phật Mạt Già Lê Câu Xá Lợi (Makkhali Gosàla).

Tuy nhiên ngữ cảnh ở đây đang nói về con bò, " thân xác của một con trùn chết đã trở về với đất, và những thành phần của nó biến đổi và trở thành cây cỏ. Cỏ này được ăn và hóa thành bộ phận của một con bò, cuối cùng người ta ăn thịt con bò. Rồi thì, họ cũng trở về với lòng đất và thành ra những con trùn." và như vậy từ Gosàla phải được hiểu với sự liên quan đến con bò.

Đoạn văn trên đang muốn nói lên rằng Luân hồi chính là ý nghĩa của vũ trụ quan Phật giáo, và là biểu hiện trực quan của vòng sinh tử vô nghĩa của cuộc đời. Con người với tràn ngập mê vọng, chết đi rồi lại đầu thai, rồi tiếp tục mê vọng... Quan niệm này thật sự u ám vì nó khẳng định đời sống thật mong manh và ngắn ngủi và khổ đau sẽ là vô tận.

Đức Phật trước khi nhập niết bàn đã ra giáo huấn: các pháp hữu vi đều vô thường, hãy cố gắng tinh tấn để giải thoát. Nhưng con người chỉ chú trọng đến vế đầu (các pháp hữu vi đều vô thường) rồi sầu bi khổ ưu não, nhưng chính cái vế sau mới đem lại sự lạc quan cho kiếp người, hãy cố gắng tinh tấn (tu tập thiền định) để giải thoát mà con người lại lãng quên ( chắc vì nó quá cam go để thực hành chăng ?) Câu trả lời vẫn còn bỏ ngõ, tùy theo mỗi con người, con người phải quyết định lấy số phận của đời mình. Cái giá phải trả cho sự giải thoát là khá đắt đấy vì nothing for free :)


N'etam mama, n'eso' hamasmi, na me so atta
 
The following users thanked this post: tnghia

Ngủ rồi Nguyên Thánh

Re: Vũ trụ quan Phật Giáo- triết học & nguồn gốc
« Trả lời #8 vào: 29/11/2016, 15:15:49 »
Em cũng mới mua. Cảm ơn quan bác đã đăng bài rất bổ ích  :)
Văn phi sơn thủy vô kỳ khí,
Nhân bất phong sương vị lão tài.
 
The following users thanked this post: hoangnguyen