Tác giả Chủ đề: Gilbert Trần Chánh Chiếu  (Đã xem 5081 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Gilbert Trần Chánh Chiếu
« vào: 10/09/2009, 15:00:34 »
Gibert Trần Chánh Chiếu hay còn gọi là Gibert Chiếu (1868-1919), bút hiệu Tố Hộ và Trần Nhựt Thăng là một nhà văn, nhà báo và nhà cải cách tại miền Nam Việt Nam.



Tiểu sử

Ông sinh tại làng Vân Tập, sau đổi là Vĩnh Thanh Tân, tỉnh Rạch Giá (hiện là tỉnh Kiên Giang). Cha ông là Trần Thọ Cửu, hương chức trong làng.

Tuy mang quốc tịch Pháp, ông là một người yêu nước. Từ năm 1900 đến năm 1906, ông giao du và hoạt động với nhiều nhân vật trong phong trào Đông Du, phong trào Duy Tân như Trương Khắc Ninh và Trương Duy Toản và thành lập Hội Minh Tân công nghĩa chống lại thực dân Pháp. Vì hoạt động bí mật và cạnh tranh thương mại, nên ông bị người Pháp theo dõi.

Năm 1907, ông là chủ bút của những tờ báo in bằng chữ Quốc ngữ đầu tiên như Nông cổ mín đàm và Lục Tỉnh tân văn để tuyên truyền tư tưởng duy tân cứu nước.

Từ năm 1906 đến năm 1908 ông vận động được 100 thanh niên sang Hồng Kông và gặp Phan Bội Châu để bàn việc tổ chức và gởi các học sinh miền Nam và theo Công giáo sang Nhật Bản. Phong trào Đông Du kéo dài cho đến khi Nhật Bản thỏa hiệp với Pháp đầu năm 1908 thì bắt đầu trục xuất các sinh viên Việt Nam về nước.

Tháng 10 năm 1908 ông bị bắt cho đến tháng 4 năm 1909 ông mới được thả ra, sau đó ông vẫn hoạt động bí mật trong phong trào Đông Du.

Ông mất tại Sài Gòn năm 1919.

Ở Thành phố Hồ Chí Minh có chợ đầu mối mang tên ông là chợ Trần Chánh Chiếu.

Tiểu thuyết

Ông còn là một tiểu thuyết gia với các tác phẩm Hoàng Tố Oanh hàm oan, Gia phổ và Văn ngôn tập giải.
 
The following users thanked this post: hnxuan

tri.nguyenold

  • bạn
Re: Gilbert Trần Chánh Chiếu
« Trả lời #1 vào: 10/09/2009, 20:59:24 »
Theo Văn học Việt Nam nơi miền đất mới - tập 1 - Nguyễn Q. Thắng - NXB Văn Học, 2006 (trang 706 - 714).

      Trần Chánh Chiếu (1867 - 1919) Nhà văn, nhà báo, nhà yêu nước cận đại, biệt hiệu Đông Sơ, hiệu Quang Huy, bút danh Kỳ Lân Các, Nhựt Thăng, Thiên Trung. Quê làng Vân Tập (sau làng này sát nhập với 2 làng Thanh Lương, Vĩnh Huề nên gọi là làng Vĩnh Thanh Vân), tỉnh Rạch Giá (nay là tỉnh Kiên Giang).
      Trần Chánh Chiếu xuất thân trong một gia đình giàu có, lúc nhỏ học tại trường Collège d'Adran (Sài Gòn). Tốt nghiệp ông được bổ về Rạch Giá làm giáo học, làm xã trưởng, rồi làm thông ngôn cho Tham biện (chủ tỉnh) Rạch Giá. Vì giữ chức vụ lớn gần như bí thư cho chủ tỉnh, nên ông có điều kiện khai khẩn đất hoang ở vùng Tràm Chẹt nhỏ thuộc huyện Giồng Riềng và trở nên một nhà giàu lớn hồi đó, rồi được vào quốc tịch Pháp nên gọi là Gilbert Chiếu. Có một thời gian ông làm xã trưởng xa Vĩnh Thanh Vân và tại đây ông là người đầu tiên thiết kế, xây dựng chợ Rạch Giá.
      Năm 1906 ông liên lạc với các nhà yêu nước; Nguyễn Thần Hiến, Nguyễn Quang Diêu, Nguyễn An Khương, Phan Bội Châu... Từ đó ông được đồng bào miền Nam xem như một nhân vật trụ cột của phong trào Duy Tân, Đông Du ở Nam Kỳ. Có lần ông sang Hồng Kông, Nhật Bản gặp Phan Bội Châu và các đồng chí khác.
      Năm 1906 ông làm chủ bút tờ báo Nông cổ mín đàm.
      Năm 1907 ông làm chủ bút báo Lục tỉnh tân văn, công khai hô hào quốc dân duy tân cứu nước. Quan điểm, chủ trương của ông được thấy rõ qua chủ đích của tờ báo này, cùng việc thành lập hội Minh Tân và các cơ sở kinh tài như: Chiêu Nam Lầu, Minh Tân khách sạn, hãng xà bông Canard (con vịt)... Năm 1908 ông bị thực dân Pháp bắt giam với các tội thành lập các cơ sở Duy Tân.
      Trần Chánh Chiếu làm chủ bút tờ Lục tỉnh tân văn từ số 1 (5/11/1907) đến số 50 (29/10/1908).
      Năm 1910 ra tù, ông về Rạch Giá bán hết ruộng đất, gia tài lên Sài Gòn lập tiệm buôn bán hàng bách hóa lấy tiền lời giúp Phan Bội Châu đang ở nước ngoài.
      Năm 1917 ông lại bị tòa án quân sự Sài Gòn bắt giam một lần nữa vì cho ông là người ám trợ Phan Phát Sanh (tức Phan Xích Long) khởi nghĩa chống Pháp. Bị gam một thời gian ông mới được trả tự do.
      Ông mất năm 1919 tại Sài Gòn, an táng tại đất thánh họ Tân Định (nay thuộc quận 1, TPHCM).
      Ngoài một nhà yêu nước, kinh tài, Trần Chánh Chiếu còn là một nhà văn sáng giá của miền Nam vào buổi đầu. Hồi sinh thời ông xuất bản các sách:
- Hương Cảng nhân vật (1909).
- Thơ máy bay - lấy bút danh Trần Thiên Trung, 1910
- Tiền căn hậu báo (phỏng dịch tiểu thuyết Le Conte de Monte Cristo - A. Dumas, lấy bút hiệu Kỳ Lân Các, in năm 1914.
- Hoàng Tố Anh hàm oan - tiểu thuyết - lấy bút hiệu Trần Thiên Trung, Phát Toán in năm 1910.
- Thất Kim Ngư - bút danh Trần Thiên Trung, 1911.
- Minh Tân tiểu thuyết - Trần Chánh Chiếu (S. : Phát-Toán, 1907 - 16 tr.)
- Văn ngôn tập giải (recueil du langage Fleuri) nhà in Moderne S. Mongtégout ở Sài Gòn năm 1915.
- Gia phổ - in năm 1917.
- Lâm Kim Liên - trứ thơ viện Trần Thiên Trung biên soạn, S.: F.H. Schneider, 1920.

      Khi ông mất một nhà Nho yêu nước (cụ Phương Sơn trong phong trào Duy Tân ở Hà Nội bị thực dân cưỡng bức lưu trú ở Long Xuyên) khóc ông bằng một bài thơ có câu:
Quốc tịch mang danh dân Phú Lãng
Thâm tâm vẫn máu họ Hùng Vương

Theo trang web Đông Tác tổng hợp

Xem thêm: Phong trào Duy Tân ở Bắc Trung Nam
                Miền Nam đầu thế kỷ XX - Thiên Địa Hội & cuộc Minh Tân
                Biên khảo của nhà văn Sơn Nam rất rõ về tiểu sử & hoạt động của Gilbert Chiếu.

Nông Cổ Mín Đàm là tờ báo tiếng Việt do Canavaggio - một người Pháp làm nghề trồng trọt, hội viên Hội đồng thuộc địa Nam Kỳ làm chủ nhiệm và Dũ Thúc Lương Khắc Ninh cùng Gilbert Trần Chánh Chiếu... thay nhau làm chủ bút. 

Nông cổ mín đàm và Lục tỉnh tân văn là hai tờ báo đáng chú ý nhất tại Nam Kỳ thời kháng chiến chống Pháp. Nông cổ mín đàm nói chuyện về nông thương, là một tờ báo tồn tại từ 1901 đến 1924. Lần xuất bản đầu tiên của Mông Cổ Mín Đàm vào ngày 1.8.1901. Một thời gian sau báo xuất bản một tuần 3 kì. Sau khi phát hành số ra ngày 4.11.1921 thì bị đình bản.



 
« Sửa lần cuối: 11/09/2009, 19:54:55 gửi bởi tri.nguyenold »
 

Ngủ rồi quan mac co

  • ******
  • Bài viết: 2,201
  • Đánh giá: +0/-0
Re: Gilbert Trần Chánh Chiếu
« Trả lời #2 vào: 02/03/2011, 17:26:21 »
Giấy khai sanh của Trần Chánh Chiếu

(Nguồn: "Thiên Địa Hội và cuộc Minh Tân", Sơn Nam, Nxb Phù sa 1971)
 
con người là loài cực kì vô ơn đến mức không tài nào tìm ra một loài khác vô ơn hơn - Dostoevsky

Ngủ rồi chuoi

Re: Gilbert Trần Chánh Chiếu
« Trả lời #3 vào: 16/06/2012, 11:50:17 »
Gia-phổ / Gilbert Ch Tranchanh (S.: Imp. de l'Union, 1917 - 30 p. ; 0$40)

« Sửa lần cuối: 09/09/2015, 23:03:53 gửi bởi chuoi »