Tác giả Chủ đề: Hải Thượng Lãn Ông  (Đã xem 8284 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Hải Thượng Lãn Ông
« vào: 29/03/2010, 11:23:16 »
Lê Hữu Trác là cao sĩ, danh y sinh ngày 12/11/1724, tại thôn Văn Xá, làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương, nay là xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Hiệu là Hải Thượng Lãn Ông. Ông xuất thân trong một gia đình dòng dõi có truyền thống học rộng, tài cao nhiều người đỗ đạt và làm quan to nhưng trọng đạo lý. Ông là con thứ 7 của Thượng thư bộ Lễ Lê Hữu Mưu, nên gọi là Chiêu Bảy, mẹ là Bùi Thị Thưởng, hiệu Diệu Huệ.

Trong “Hải Dương phong vật chí” ông có tên là Lê Hữu Huân, nhưng trong sách “Văn Xá Lê tộc thế phả “thì là Lê Hữu Trác.

Năm 20 tuổi ông bỏ đường cử nghiệp, chuyển sang học võ, từng tham dự nhiều trận mạc, hy vọng trở thành một võ tướng có tài. Nhưng buổi bấy giờ vua Lê chỉ còn là hư vị, Trịnh, Nguyễn, Tây Sơn còn đang giao tranh, ông chán công danh lánh về ở ẩn nơi quê mẹ là làng Thượng Phúc, huyện Hương Sơn, trấn Nghệ An. Ông chuyên tâm nghiên cứu y học, xây dựng sự nghiệp y học dân tộc để trị bệnh cứu người, với một ham muốn phần nào giúp cho xã hội bớt đi những đau khổ. Tài năng đạo đức của ông vang dội khắp nơi trong nước.

Ngày 12 tháng giêng năm 1781, Ông được lệnh của Trịnh Sâm ra kinh đô Thăng Long chữa bệnh cho Trịnh Cán. Trong thời gian này ông viết “Thượng kinh ký sự” ghi lại sinh hoạt trong phủ của vua Lê, chúa Trịnh. Trịnh Sâm nể tài muốn giữ ông ở trong triều, trọng thưởng ngang với chức quan kiểm soát bộ Hộ. Ông chối từ và trở về Hương Sơn ngày 2 tháng 11 năm 1782, để vui cái vui của thiên hạ, lo cái lo của thiên hạ, bởi trị bệnh cứu người là mục đích của đời ông.

Ông tinh thông y học, văn chương trác tuyệt, sau khi mất còn để lại các sách:

Tân thuyền Hải Thượng y tông tâm lĩnh dương an toàn trật gọi tắt là Lãn Ông y nghiệp, hay Lãn Ông y tập, hoặc Y tông tâm lĩnh (sách khảo cứu về y học và thảo dược học, gồm 28 tập, 66 quyển, soạn năm 1772).

Thượng kinh kí sự (soạn năm 1782, vào lúc chúa Tĩnh Đô vương Trịnh Sâm triệu ông ra Thăng Long).

Thơ ông đầy vẻ cao khiết u trầm, đúng là bậc xử sĩ, cao hiền và là vị y sư đáng kính trọng của nhân dân ta hồi thế kỷ XVIII.

Lê Hữu Trác không những là một văn sĩ nổi danh mà ông còn là một y sư kiệt xuất của nhân dân ta.

Năm Nhâm Tý 1792, nhằm ngày rằm tháng giêng Âm lịch, ông mất, thọ 72 tuổi.

Y tông tâm lĩnh là một bộ sách đồ sộ của thư tịch y dược học Việt Nam, mục lục được tóm tắt như sau:

1. Quyển thủ trong có Tự tự, Phàm lệ, Mục lục và bài Y nghiệp thần chương (Bài dạy về nghề làm thuốc, thái độ tư cách nên như thế nào). Trong bài tự tự, ông cho biết qua thân thế và tâm sự của ông. Vốn là con nhà thế gia có tài có học, văn hay võ giỏi mà ông quyết chí dứt bỏ con đường công danh phú quí, chọn lấy con đường “lập đức, lập ngôn”. Ông đã lui về ở chốn thôn quê hẻo lánh, cơm rau áo vải, làm thuốc cứu người, làm sách thuốc cứu đời.

2. Nội kinh yếu chỉ, tóm tắt lời cần thiết trong sách Nội kinh (của Hoàng đế và Kỳ Bá) để cho người đọc dễ hiểu.

3. Y gia quan niệm. Điều cần thiết trước tiên của người học nghề y.

4. Y hải cầu nguyên, soạn tập các đoạn cần thiết của các bậc tiên triết, chia thành từng mục, chú giải kĩ, truyền lại cho người học nghề thuốc phải thuộc lòng.

5. Huyền tẫn phát vị, nói rõ về công chính của tiên thiên, âm dương, thủy hỏa để phân biệt cách dùng thuốc.

6. Khôn hóa thái chân, nói về tác dụng của hậu thiên, là gốc của vạn vật là nguồn của khí huyết, bàn cách dùng thuốc v.v...

7. Đạo lưu dư vận, biện luận rõ và gọn gàng về các nghĩa còn ngờ, nơi tối nghĩa mà người trước chưa nói rõ.

8. Vận khí bí điển tập, nói rõ và gọn gàng về khí vận trời đất nóng lạnh mưa gió có liên quan đến các bệnh.

9. Dược phẩm vựng yếu, soạn trong sách Bản thảo ra lấy 150 vị thuốc cần thiết, chia làm 5 bộ, cho tiện việc tra khảo.

10. Lĩnh Nam bản thảo, thu tập các vị thuốc sản xuất ở Việt Nam; nói rõ tên từng vị, chia thành môn loại, chú thích tính chất của nó để tiện tìm kiếm và sử dụng (có chua tên Nôm).

11. Ngoại cảm thông trị, bàn riêng về các chứng bệnh ngoại cảm ở nước ta, đặt rõ ra 3 cách chữa cảm nhẹ (biểu); 6 cách chữa cảm nặng (lí).

12. Bách bệnh cơ yếu, soạn chép các môn bệnh tật do các danh y xưa đã nghiên cứu, phê phán cách dùng để tiện tra cứu.

13. Y trung quan kiện, ghi chép các điều quan trọng cần thiết cho việc chữa bệnh.

14. Phụ đạo sản nhiên, tập hợp các bệnh đàn bà và cách chữa các bệnh ấy.

15. Tọa thảo lương mô, hợp các phương pháp đỡ đẻ.

16. Ấu ấu tu tri, chuyên về khoa chữa trẻ em.

17. Mộng trung giác đậu, kinh nghiệm và thuốc chữa bệnh đậu mùa.

18. Ma chẩn chuẩn thằng, cách thức chữa bệnh lên sởi, v.v...

19. Tâm đắc thần phương, chú giải sâu rộng các phương thuốc do Phùng thị (?) mới tìm ra.

20. Hiệu phỏng tân phương, các phương thuốc mới tìm ra do học kinh nghiệm xưa.

21. Bách gia trân tàng, các bài thuốc kinh nghiệm của mọi nhà mới thu thập lại.

22. Hành giản trân nhu, các phương thuốc dễ dàng tiện dùng.

23. Y phương hải hội, sách tập hợp các bài thuốc thông thường để tiện tra cứu.

24. Y dương án tập, kinh nghiệm ghi lại khi chữa được các bệnh khó.

25. Y âm án tập, kinh nghiệm ghi lại khi gặp các bệnh khó mà không chữa được.

26. Truyền tâm bí chỉ, bàn sâu rộng về nghĩa lí trong các sách thuốc.

27. Vấn sách tập, sách chép lối vấn đáp về nghĩa lí và thực tế chữa bệnh khi giảng dạy.

28. Vĩ tập, tập cuối là sách Thượng kinh kí sự ghi rõ đầu đuôi việc bị vời vào kinh chữa bệnh cho con Trịnh Sâm đến lúc được cho về. Tập này có nhiều thơ văn và tả rõ một số bối cảnh xã hội thời cuối Lê Trịnh (rất có ích cho văn học và sử học).

Lê Hữu Trác không những là một nhà y học, dược học vĩ đại có kiến thức uyên thâm, ông còn là nhà thơ, nhà văn xuất sắc, một nhà tư tưởng tiến bộ, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân đạo. Sau khi mất ông được nhân dân và giới y học cả nước suy tôn là bậc “Y thánh của Việt Nam” và lập miếu thờ chung với Đại danh y Tuệ Tĩnh ở Hà Nội.

Tác phẩm

    *

      Hải thượng y thông tâm lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển.
    *

      Vệ sinh quyết yếu
    *

      Y hải cầu nguyện
    *

      Lĩnh Nam bản thảo
    *

      Thượng kinh ký sự
    *

      Y dương án
    *

      Y âm án
    *

      Hiệu phỏng tân phương
 

Ngủ rồi Bảo thư

Re: Hải Thượng Lãn Ông
« Trả lời #1 vào: 21/05/2010, 21:25:46 »
Dược phẩm vậng yếu (hai tập Thượng và Hạ), NXB Y học và thể thao 1959:
 

Ngủ rồi Lắng nghe

Re: Hải Thượng Lãn Ông
« Trả lời #2 vào: 03/08/2010, 10:08:39 »
Nữ Công Thắng Lãm -NXB Phụ Nữ 1971 , 100 trang , khổ 13x19

Tk Vietcombank :

LÊ VĂN HỢP  -  0451001873763

Liên hệ : 0989.885.646
 

Ngủ rồi Lắng nghe

Re: Hải Thượng Lãn Ông
« Trả lời #3 vào: 17/09/2010, 17:21:55 »
Vệ Sinh Yếu Quyết - NXB Y Học 1971 ; 156 trang ; khổ 13x19cm

Tk Vietcombank :

LÊ VĂN HỢP  -  0451001873763

Liên hệ : 0989.885.646
 

Ngủ rồi Châu Hải Đường

Re: Hải Thượng Lãn Ông
« Trả lời #4 vào: 27/04/2011, 09:26:34 »
THƯỢNG KINH KÝ SỰ (Bản dịch của Bùi Hạnh Cẩn)


Ngủ rồi Châu Hải Đường

Re: Hải Thượng Lãn Ông
« Trả lời #5 vào: 27/04/2011, 09:28:02 »
TOẠ THẢO LƯƠNG MÔ


Y TRUNG QUAN KIỆN


Ngủ rồi YV

Re: Hải Thượng Lãn Ông
« Trả lời #6 vào: 15/08/2011, 17:08:25 »
Thượng Kinh ký sự, Phan Võ dịch, nxb văn hóa 1959.

 

Đang duyệt thichchoisach

Re: Hải Thượng Lãn Ông
« Trả lời #7 vào: 15/08/2011, 21:21:09 »
Tân thuyên Hải thượng Y tông tâm lĩnh Y gia quan niệm toàn trật tập thứ 2
Xuất bản lần thứ nhất sau khi Lãn Ông mất vào khoảng năm 1867 – 1880
In trên giấy xuyến chỉ




Bảo bối của chúng ta là chiến tranh, là chuyên chính
 

Ngủ rồi vinh bo cap

  • Khóc cười hai mặt bôn ba; Nửa đời lại muốn nhặt hoa cửa chùa.
  • *******
  • Bài viết: 9,155
  • Thanked: 999 times
  • Thanked: 999 times
  • Đánh giá: +7/-5
  • Giới tính: Nam
  • Oán bỏ Ơn đền
    • http://quangduc.com/author/about/76/vinh-huu
Re: Hải Thượng Lãn Ông
« Trả lời #8 vào: 17/08/2011, 07:47:18 »
"Thượng kinh ký sự" - Hải Thượng Lãn Ông- NXB Kim Đồng 2006:

Tâm Không Vĩnh Hữu Mãn Đường Hồng