Tác giả Chủ đề: Hoàng Hữu Đản  (Đã xem 8371 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Hoàng Hữu Đản
« vào: 30/09/2009, 20:48:06 »


Hoàng Hữu Đản sinh năm 1921, tại Quảng Bình. Vào những năm 1930, ông học ở trường trung học Collège de Francisca, Thanh Hóa. Tiếp xúc với tiếng Pháp từ lớp Đồng ấu, lên trung học, bên cạnh tiếng Pháp - Anh, ông còn được học hai thứ cổ ngữ là: Hy Lạp và Latin. Ông học ngoại ngữ với niềm say mê đặc biệt và chính chúng là cầu nối giúp ông đến với văn chương cổ điển thế giới.

Ngay từ những năm 16-17 tuổi, Hoàng Hữu Đản đã nuôi ý định sau này sẽ dịch sang tiếng Việt những tác phẩm kinh điển của thế giới mà mình có cơ hội cảm thụ từ nguyên tác như: Iliade và Odysée của Homère, các tác phẩm của Aristophane... Tốt nghiệp tú tài, vì hoàn cảnh gia đình, ông đi làm thư ký tòa sứ. Sau đó, trong những năm tháng dài của chiến tranh, lúc ông lên chiến khu làm chủ bút tờ báo của Mặt trận liên Việt - tờ Công Lý; lúc lại làm cán bộ giảng dạy tiếng Pháp, tiếng Việt, văn học tại các trường ở Quảng Bình, Quảng Trị, Hà Tĩnh... Năm 1954, ông chuyển về hẳn trường cấp 3 Ngô Sĩ Liên, Bắc Giang dạy Văn, Sử Địa ở đây cho đến khi trường sơ tán. 

Đảm trách công việc dạy học vất vả như thế, Hoàng Hữu Đản vẫn luôn giữ một niềm đam mê đọc sách và dịch sách văn học. Điều kiện thời ấy khó khăn, giấy tốt cũng không có để viết, không có cả máy đánh chữ, thế nhưng, ông vẫn âm thầm dịch được toàn bộ tác phẩm kinh điển của Hy Lạp. Hiểu được đam mê và những khó khăn của bố, hai cô con gái của ông khi vào làm ở Sài Gòn đã không quên đi "lùng" những hiệu sách ở đường Calmette những quyển từ điển tiếng Pháp, La Mã, Hy lạp gửi ra Bắc cho ông nghiên cứu. 

Hoàng Hữu Đản chỉ thực sự có thời gian dồn sức cho công việc khi đã đến tuổi nghỉ hưu. Về hưu, ông lập tức liên lạc với NXB Văn học, đăng ký dịch Iliad - Odysée, tác phẩm của Aristophane, Virgil, và nhiều tác phẩm sân khấu hài kịch nổi tiếng của La Mã...

Hoàng Hữu Đản ghi dấu ấn với những tác phẩm bi kịch của Corneille. Vở kịch thơ Le Cid được ông chuyển ngữ năm 1960 ngay từ đầu đã được NXB Văn hóa Hà Nội cho vào bộ Bi kịch cổ điển Pháp. Sách xuất bản 1 tuần bán hết veo 20.000 bản. Đó là những niềm vui đầu tiên cho công việc dịch thuật lặng lẽ của ông. 

Với Le Cid của Corneille, ông có rất nhiều kỷ niệm đẹp. Ông kể, vào năm 1989, ĐH Ngoại ngữ TP HCM mời ông vào Sài Gòn nói chuyện với sinh viên bằng tiếng Pháp về Corneille và vở Le Cid. Lúc đó có cả nhân viên sứ quán Pháp tham dự, sau họ tìm gặp và đặt vấn đề cấp học bổng cho ông đi Pháp làm nghiên cứu sinh dịch thuật. Những GS Pháp khi tiếp xúc với Hoàng Hữu Đản rất ấn tượng trước giọng Pháp "rặt" Paris của ông. Không ít người quả quyết: "Ông Đản phải sống ở Paris ít nhất là 40 năm". Nhưng thực ra đó là lần đầu tiên ông có dịp đến thăm nước Pháp.

Với quan niệm dịch thuật cũng đồng thời là một quá trình "viết lại", "sáng tạo trở lại" tác phẩm, cùng đồng cảm với tác giả dựa trên vốn văn hóa, vốn kiến thức của người dịch; các bản dịch của Hoàng Hữu Đản không chỉ chuyển ngữ chuẩn xác mà còn lột tả "thần tình" cái hồn tác phẩm. Ví dụ, trong Le Cid, ở chi tiết chàng Rodrigue đang đấu tranh quyết liệt giữa bên tình, bên hiếu, giữa cái chết và sự sống để báo thù cho cha. Với nguyên tác, Corneille dùng 3 câu dài nói lên nỗi trăn trở của chàng trẻ tuổi, nhưng Hoàng Hữu Đản chỉ dùng 1 từ lặp lại 3 lần mà vẫn gây xúc động mạnh mẽ: 

"Chết mà không phục cả nợ đền. Chết mà hoen ố tiếng thơm lẫy lừng. Chết mà cả nước coi thường, rằng không giữ trọn vuông tròn thanh danh. Tình kia chung thủy khôn lành, duyên kia trân trọng cũng đành cắt ngang...".

Gắn bó lâu năm và giữ được phong thái đĩnh đạc, uy tín trong nghề dịch, Hoàng Hữu Đản nói về công việc của mình rất chân thành: "Tác phẩm văn học nào tôi cảm thấy hay thì cũng muốn cho những người thuộc thế hệ mình và thế hệ sau này cùng thưởng thức".

Hoàng Hữu Đản vẫn hàng ngày làm việc cần mẫn say mê, và dù công việc "cày bừa" trên trang viết vốn nặng nhọc, nhưng đó chính là một niềm vui, là ngọn lửa duy trì sức trẻ trong ông. Ông cũng vừa dịch xong Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh sang tiếng Anh vì rất thích tác phẩm này. Và là một trong những phong cách làm việc của Hoàng Hữu Đản: dịch chỉ vì tình yêu với văn học và không bao giờ "gò mình" theo đơn đặt hàng.

Không chỉ là một dịch giả uy tín trong mảng văn chương cổ điển Pháp, Hy Lạp, La Mã, Hoàng Hữu Đản còn là nhà viết kịch với nhiều tác phẩm đáng chú ý: Bí mật vườn Lệ Chi (đã được sân khấu Idécaf dựng và đạt giải thưởng Hội sân khấu năm 2000), Người con gái Nguyễn Du, Gặp gỡ tất yếu (Quang Trung và Ngô Thời Nhậm)...

- Dịch văn học Việt sang Pháp như: tập thơ song ngữ Ánh trăng (tuyển thơ Việt Nam của nhiều tác giả), Quà muộn (tập truyện ngắn của nhà văn Nguyên Hương), Thi Vân Yên Tử (tập thơ của Hoàng Quang Thuận), Lỡ bước sang ngang (thơ Nguyễn Bính), Thơ điên Hàn Mặc Tử...

- Về văn học cho thiếu nhi, Hoàng Hữu Đản chuyển tải thành công bộ Truyện kể của Maurice Carème (một nhà văn nổi tiếng của Bỉ viết bằng tiếng Pháp) do NXB Kim Đồng ấn hành, gồm: Truyện kể cho Caprine, Vương quốc các loài hoa, Cái dải mũ của Pompadour, Hòn bi thủy tinh. 

Bên cạnh đó ông còn viết các chuyên luận về sân khấu, bút ký và sáng tác thơ.
 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #1 vào: 30/09/2009, 20:49:59 »
THƠ NGUYỄN BÍNH TUYỂN CHỌN song ngữ, Hoàng Hữu Đản dịch sang tiếng Pháp
NXB Văn Học



 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #2 vào: 30/09/2009, 20:52:00 »
THƠ HÀN MẶC TỬ TUYỂN CHỌN song ngữ, Hoàng Hữu Đản dịch sang tiếng Pháp
NXB Văn Học



 

Ngủ rồi thino

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #3 vào: 30/09/2009, 21:38:49 »
Vinh quang của cha tôi/ Marcel Pagnol. Hoàng Hữu Đản dịch. Nxb Tp Hồ Chí Minh 1996.



Con đường hoàng gia/ Andre Malraux.Hoàng Hữu Đản dịch. Nxb Thanh niên 2000.



Paris-Saigon-Hanoi/ Philippe Devillers. Hoàng Hữu Đản dịch. Nxb Tp Hồ Chí Minh 1993.



Iliade. 2 tập. Nxb Văn học 1997.



Odyssée. Nxb Văn học 2001.

 

Ngủ rồi joankim

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #4 vào: 30/09/2009, 23:49:04 »

Xalambô (nguyên tác: Salambo của Gustave Flaubert), NXB Văn học và Hội nghiên cứu giảng dạy văn học TP. HCM, 1990



Ngôn từ được sử dụng để che dấu suy nghĩ. - Voltaire
 

Ngủ rồi joankim

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #5 vào: 30/09/2009, 23:52:43 »

Thi Văn Yên Tử (Hoàng Quang Thuận, tam ngữ Việt - Anh - Pháp), NXB Hội Nhà Văn, 1999



Ngôn từ được sử dụng để che dấu suy nghĩ. - Voltaire
 

Ngủ rồi Lắng nghe

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #6 vào: 07/05/2010, 08:22:35 »
Vinh Và Nhục Của Đời Lính -Alfred De Vigny , NXB Hội Nhà Văn 2004, 224 trang, khổ 13x19cm



Tk Vietcombank :

LÊ VĂN HỢP  -  0451001873763

Liên hệ : 0989.885.646
 

Ngủ rồi Lắng nghe

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #7 vào: 10/06/2010, 12:24:11 »
ÊĐíp Làm Vua -Xôphơlơ , NXB ĐH&THCN 1984 ; 84 trang , khổ 13x19 cm



Tk Vietcombank :

LÊ VĂN HỢP  -  0451001873763

Liên hệ : 0989.885.646
 

Ngủ rồi vinh bo cap

  • Khóc cười hai mặt bôn ba; Nửa đời lại muốn nhặt hoa cửa chùa.
  • *******
  • Bài viết: 9,094
  • Thanked: 995 times
  • Thanked: 995 times
  • Đánh giá: +7/-5
  • Giới tính: Nam
  • Oán bỏ Ơn đền
    • http://quangduc.com/author/about/76/vinh-huu
Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #8 vào: 18/08/2011, 06:28:54 »
"Annam" - Tiểu thuyết của Christophe Bataille- HHĐ dịch- NXB Trẻ 1994:


Tâm Không Vĩnh Hữu Mãn Đường Hồng
 

Ngủ rồi unreader

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #9 vào: 18/08/2011, 07:19:47 »
Con đường hoàng gia. André Malraux. Lời tựa, chú thích & bình luận: Christiane Moatti.
Hoàng Hữu Đản dịch.
NXB Thanh niên, Hà Nội, tái bản 2001, 383 trang.
Bản dịch tiểu thuyết phiêu lưu “La Voie Royale” nổi tiếng của nhà văn Pháp, giải Goncourt năm 1933.
 

Ngủ rồi vinh bo cap

  • Khóc cười hai mặt bôn ba; Nửa đời lại muốn nhặt hoa cửa chùa.
  • *******
  • Bài viết: 9,094
  • Thanked: 995 times
  • Thanked: 995 times
  • Đánh giá: +7/-5
  • Giới tính: Nam
  • Oán bỏ Ơn đền
    • http://quangduc.com/author/about/76/vinh-huu
Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #10 vào: 26/08/2011, 21:35:56 »
"Tuyển tập kịch P. Cornây" - Bi kịch cổ điển Pháp- NXB Sân Khấu 1987:


Tâm Không Vĩnh Hữu Mãn Đường Hồng
 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #11 vào: 26/03/2012, 10:20:49 »
Tin từ gia đình cho biết dịch giả Hoàng Hữu Đản đã từ trần hồi 1h30 sáng nay 26/3/2012

Dự kiến sẽ liệm lúc 15h cùng ngày, sau đó đưa ra nhà thờ Tân Hòa làm lễ và quàn tại nhà tang lễ Thành phố đường Lê Quý Đôn, q3, tp HCM.

Lễ di quan lúc 15h ngà thứ tư 28/3/2012, sau đó an táng tại nghĩa trang Ba Phước.


 

Ngủ rồi Hapii

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #12 vào: 04/05/2012, 19:15:57 »
Bí mật vườn Lệ Chi
Nxb Trẻ 1992
 

Ngủ rồi Dongnat

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #13 vào: 15/06/2012, 16:18:29 »




MARCEL PAGNOL (4 TẬP)
Hoàng Hữu Đản, NXB TP. HCM, 1995
e-mail: dongnat09@yahoo.com.vn
 

Ngủ rồi Harrypham1986

Re: Hoàng Hữu Đản
« Trả lời #14 vào: 12/05/2014, 23:06:20 »
                                                                  Bí Mật Vườn Lệ Chi ( Le Secret Du Jardin Des Letchis ) [ kịch ] - NXB Văn Học 2007 ...

                                                                 
Tôi là Tôi chứ không thể là 1 ai khác.