Bài viết mới

Trang: [1] 2 3 ... 10
1
Khoa học-Kỹ thuật / Re: Bán sách Đông y ......kính mời
« Bài mới gửi bởi Tuhaibajai vào Hôm nay lúc 00:21:10 »
Lấy:

187
60K
NGÔN NGỮ BÍ ẨN CỦA CƠ THỂ
XB 96-250T
2


Bình Nguyên Lộc Trả lời cuộc phỏng vấn văn nghệ của Bách-Khoa

            Sanh năm 1914 tại Tân Uyên (Biên Hòa).
            Tên thật là Tô Văn Tuấn. Sau khi ra trường, đi buôn, rồi làm công chức; sau cuộc cách mạng 1945, chuyên sống về nghề viết. Hiện chủ trương nhà xuất bản “Bến Nghé” và tuần báo “Vui Sống”.
            Nhập tịch vào làng văn từ 1943 (nhóm “Thanh Niên” ở Nam). Tác phẩm đầu tay: “Hương gió Đồng Nai”, bản thảo bị thất lạc trong thời tản cư.
            Từ 1950, cộng tác với hầu hết các báo ở miền Nam. Có lẽ là nhà văn sáng tác đều và nhiều nhất hiện giờ ở nước Việt tự do: mười bài thơ, vài tập truyện bằng thơ, 15 truyện dài, 500 truyện ngắn, nhưng mới được xuất bản một tập truyện ngắn: Nhốt gió (1951), và tự xuất bản trong măm 1959 hai cuốn truyện dài: Đò dọc, Gieo gió gặt bão.


○ ○ ○

HỎI TÔI những truyện ngắn nào hay, tôi đáp rất dễ dàng, nhưng hỏi truyện hay nhứt thì tôi bối rối quá. Vẻ đẹp thiên hình vạn trạng, khó mà cho rằng màu hồng đẹp hơn màu xanh.
         Nhưng chắc nhà báo cũng định hỏi thử xem sao thì tôi cũng xin chọn thử vậy.
         Tôi nghĩ đến truyện “Ma đậu” của Bùi Hiển; trước nhứt vì tôi thấy đó là một truyện ngắn dựng lên chặt chẽ nhứt. Nhưng tôi chợt nhận thức rằng truyện ấy chỉ hay nhứt về hình thức thôi, chớ nội dung không có gì nên tôi lại đổi ý. Tôi rất trọng hình thức, nhưng không thể bỏ qua nội dung được.
         Xin nhắc rằng “Ma đậu” là truyện chót trong tập truyện ngắn nhan là “Nằm vạ” của Bùi Hiển, do nhà Đời Nay xuất bản lần đầu hồi tiền chiến.(1) Truyện kể một mưu mẹo tài tình mà một ông lão nhà quê dùng để cho chị vợ nọ thuận ăn ở với một anh chồng cục mịch.
         Tôi khỏi phải do dự lâu trước hai truyện nổi tiếng khác là truyện “Sợi tóc” của Thạch Lam(2) và truyện “Năm hạn” của Trần Tiêu.
         Truyện “Sợi tóc” mà ai cũng biết, rất nặng phần phân tách (theo kiểu Stefan Zweig) nên mặc dầu sâu sắc, nó không đáng là một truyện ngắn theo quan niệm của toàn thể thế giới. Nên nhớ là thế giới xem Marcel Proust là nhà văn hơn là nhà tiểu thuyết, và xem Stefan Zweig là nhà văn hơn là nhà truyện ngắn, vì tiểu thuyết và truyện ngắn phải có đức tánh khác hơn là chỉ phân tách sâu sắc thôi.
         Vậy tôi chọn ngay truyện “Năm hạn”, “Năm hạn” là truyện đầu của tập truyện ngắn nhan là “Truyện quê” do nhà “Lượm lúa vàng” xuất bản hồi tiền chiến.(3)
         Truyện bắt đầu bằng một cảnh bối rối của dân làng nơi một xó quê kia. Kẻ mang gừng, người rượu thuốc, dân làng chạy tới chạy lui lăng xăng vì trong làng có một con bịnh nguy. Con bịnh ấy phải là người quan trọng, con ông Chánh tổng chẳng hạn, vì cả vùng nhao nhao lên kia mà, và hẳn phải là một nhơn vật rất được cảm tình, vì ai cũng xót xa vì bịnh trạng của hắn.
         Tác giả tả cảnh bối rối, xót xa nầy rất hoạt và rất hay. Câu chuyện cứ kéo dài như thế cho đến khi chấm dứt người đọc mới được biết con bịnh mà số mạng làm hồi hộp cả một vùng ấy là một… con trâu.
         Vậy, con trâu độc nhứt trong vùng mà người dân ai cũng nhờ nó để cày bừa cho đỡ nhọc, con trâu cứu tinh ấy hấp hối thì người ta xót xa vì nó hơn là vua chết, không còn làm ngạc nhiên ai nữa.
         Thảm cảnh của dân quê miền châu thổ Nhị Hà, tác giả đã đưa ra một cách thản nhiên, lạnh lùng, nhưng hùng biện, không nói ra mà người đọc thấy ngay, linh hoạt hơn lời phân tách sâu sắc nào cả. Nghệ thuật là ở chỗ đó: để sự việc nói thay cho tác giả.
         Nghệ thuật của tác giả ở đây, làm ta nhớ đến nghệ thuật của Somerset Maugham trong truyện ngắn “Mr. Know-All”.(4) Trong truyện nầy nhà văn Anh chỉ tả từ đầu đến gần cuối sự làm phách của một anh chàng kia. Nhưng đại ý của câu chuyện thì khác: đó là truyện tả cái cao cả của một sự hi sanh, anh chàng làm phách hi sanh lòng tự ái của hắn. Nhưng nghệ thuật siêu việt của Maugham khiến nhiều người hiểu lầm, hoặc không thấy đại ý câu chuyện, hoặc thấy, nhưng cho là truyện thiếu thăng bằng, cái đoạn tả sự làm phách dài quá.
         Sự thật thì chính nghệ thuật là ở chỗ đó. Sự làm phách càng được nói đến nhiều thì sự hi sanh lòng tự ái mới thấy là to tát, mà tác giả khỏi nói ra là nó to tát.
         Nghệ thuật của Trần Tiêu cũng thế. Sự bối rối, xót xa của dân làng càng được tả nhiều thì cái chết của con bịnh mới thấy là quan trọng, và con bịnh mới thấy là cần thiết cho họ, và như thế cái khổ minh mông của họ khỏi phải nói ra, vẫn rõ bông bông và đánh mạnh vào lòng ta hơn là lời thuyết dụ nào cả.
         Vậy tôi chọn truyện “Năm hạn” vì truyện ấy có một nội dung hay và nội dung ấy được nâng đỡ bằng một nghệ thuật tuyệt vời.



         Truyện ngắn ngoại quốc nào hay nhứt à? Phần đông bạn hữu tôi đều cho là truyện “Ông Tự Vị” nói trên hay nhứt. Nhưng theo tôi thì truyện “Johnny, người gấu” của John Steinbeck mới là hay nhứt.
         Nhà xuất bản Pierre Seghers ở Ba Lê có ấn hành một tập nhan là “Hai mươi tân truyện hay nhứt của Hoa Kỳ” do ông Alain Bosquet chọn truyện. Nhưng ông A. B. đã chọn truyện “Người lãnh tụ” của John Steinbeck mà đáng lý gì phải trọn truyện “Johnny, người gấu” mới phải.
         Thế mới biết việc chọn truyện thay đổi từng người, tùy sở thích từng người. Nhưng lý do của ai vững thì sự lựa chọn của người ấy là đúng. Mà khổ là ai cũng tưởng lý do của mình là đúng. Vậy bạn đọc cứ tin theo lý do nào hợp với quan niệm của bạn. Ta nên hiểu đây là một cuộc dọ thử của nhà báo chớ không phải là một cuộc triển lãm khuôn vàng thước ngọc, cần phải nghe theo, và xin bạn trẻ chớ tin tôi lắm, mà nên vận dụng trí phán đoán riêng của các bạn.
         Tiện đây cũng xin nhắc rằng có những tập truyện ngắn Pháp nhan là “Năm mươi bốn truyện ngắn quốc tế hay nhứt”, hoặc “Những truyện ngắn quốc tế hay nhứt”.
         Nên biết rằng đó là những truyện dự thi, trong một năm, do một tạp chí đề xướng,(5) chớ không phải là đó là những chuyện từ cổ chí kim, và nhứt là những truyện của những người chịu dự thi, phần đông là những người mới viết, chớ không của phải toàn thể văn nhân thế giới.



        “Johnny, người gấu” đăng trong tập “Thung lũng lớn” của John Steinbeck.
         Loma một làng hẻo lánh trong tiểu bang Californie, là nơi cò ho khỉ gáy. Tối tối đờn ông trong làng không biết giải trí ở đâu, nên tụ họp tại quán rượu Buffalo để uống whisky và tán truyện gấu.
         Quán Buffalo có một ẩm khách kỳ dị. Đó là một đứa đần độn trong làng, không nói được một câu có nghĩa, nhưng có tài nhái giọng người khác. Nó nhái y hệt đến chính người bị nhái cũng phải kinh ngạc. Nó cao lớn dình dàng, bộ tịch chậm chạp và đi đứng êm ái y hệt như một con gấu, nên người ta thường gọi nó là Johnny-người-gấu.
         Người gấu thích uống whisky mà không tiền, nên hay chà lết ở quán rượu vào giờ đầu hôm, nhái một mẩu chuyện nghe lóm được ở đâu đó, để được khách tò mò thưởng rượu cho.
         Người gấu hay rình để bắt chợt chuyện thầm kín của người khác để có đề tài nhái họ mỗi đêm. Không vách nhà, không bụi rậm nào giữ nhẹm chuyện gì được đối với hắn.
         Người đời luôn luôn tò mò để biết chuyện xấu của thiên hạ, vợ ai chửi ai như thế nào, ông chủ ve vãn cô thơ ký làm sao v.v…, nên hắn ta đêm nào cũng có rượu uống phủ phê. Khách hàng của quán rượu ai cũng sợ bị hắn phanh phui chuyện riêng mà không làm gì hắn được vì hắn to lớn vậm vỡ lắm, nhưng ai cũng thích hắn tiết lộ chuyện riêng của kẻ khác.
         Mỗi tối người gấu lòi ra một mẩu chuyện bất ngờ mà hắn nghe lóm được đêm rồi dưới của sổ các tư gia. Nó không kể chuyện mà chỉ nhái lời và giọng của hai người nào đó thôi. Không khí ghê sợ như có ma hay có tay phù thủy nào xen vào đời tư của mỗi người. Người ta hồi hộp nín thở mà nghe con đồng cốt ấy tố cáo mọi việc bí ẩn xảy ra trong vùng.
         Một hôm, theo lệ thường, người gấu vào quán Buffalo và bắt đầu quay cái dĩa hát miệng kỳ dị mà hẳn vừa thu thanh được đêm qua. Lần nầy giọng hai phụ nữ làm cho thính giả thoạt thất vọng. À, vợ chửi chồng, ông chủ ve chị vú, nghĩa là phải một nam một nữ thì nghe mới hấp dẫn, chớ còn hai bà nói với nhau thì còn thú vị gì. Hơn nữa đó là hai bà đạo đức thì có gì lộn xộn trong đời họ đâu mà nghe cho mất công.
         Hai bà bị nhái là hai cô gái già, tên Emaly và Amy, hai chị em ruột, con của một nghị sĩ ngày xưa. Là chủ đồn điền giàu có, hai chị em rất đoan trang, rất mộ đạo và ưa làm việc phước thiện. Trong làng, người ta nêu đời sống của hai chị em ra để làm gương mẫu cho con cái họ.
         Thằng người gấu không được một giọt rượu nào. Nhưng mà kìa, nó lại nhái giọng cô chị để mắng cô em về sự động cỡn của cô nầy trong những lúc đêm khuya canh vắng. Sự kinh ngạc của thính giả lên đến cực độ. Cho đến anh chủ quán keo kiệt Carl, cũng rót rượu mà thưởng cho tên phù thủy đáng sợ nầy. Người ta còn muốn nghe tiếp cho biết chuyện gì đã xảy ra sau cổng kín tường cao kia, vì có một câu của Emaly hơi tối nghĩa. “Tao không bao giờ dè, nếu tao không thấy mầy như vậy. Mầy là con quỉ!”
         Thấy kiếm ăn được người gấu tiếp tục rình nhà hai chị em cô gái già ấy. Rồi cứ mỗi đầu hôm nó một phát giác thêm một mẩu chuyện rọi ánh sáng ghê rợn vào gia đình đoan chánh đó.
         Một đêm kia, khi nghe nó, người ta mới hay rằng cô Amy đã treo cổ tự tử. Vị bác sĩ riêng của gia đình đến cứu chữa và nói cho cô Emaly biết rằng cô Amy đã mang thai.
         Mẩu chuyện cuối cùng về nhà ấy, cho người ta biết đoạn đầu của cuộc sa đọa của cô gái già đạo đức: mỗi tối một anh tá điền Trung Hoa, vào nhà dạy Amy học tiếng Khách…
         Viết truyện ngắn nầy, hình như J. Steinbeck thách đố cả làng văn thế giới. Nhà văn ấy cố chọn một đề tài sáo, một câu chuyện thường hay xảy ra, và đã được khai thác nhiều lần rồi. Nhưng quả chưa nhà văn nào khai thác đề tài cũ ấy được hấp dẫn cả. Như ông, như tôi, người ta đã trình bày câu chuyện theo một mạch tự nhiên: Hai cô gái già đoan chính sống hòa thuận với nhau trong sự kính nể của người chung quanh. Bỗng đùng một cái, một cô mang thai, rồi tự tử. Như thế thì ai nói cũng được, không đợi đến nghệ thuật tuyệt xảo của một nhà tiểu thuyết nữa.
         Một truyện ngắn hay phải có đủ những đức tính nầy: nội dung câu chuyệnnghệ thuật. Câu chuyện lắm khi không cần mà người đọc vẫn không thấy chán nhờ nghệ thuật bù qua.
         Nghệ thuật thì gồm lối dựng truyện, cách bố trí, hành văn và linh hồn truyện, tức là những chi tiết nhỏ, những ý nghĩ nhỏ rải rác trong đó.
         Xin các bạn chớ ngạc nhiên khi thấy tôi không đả động đến hai điểm cuối cùng: hành văn và hồn truyện khi chọn truyện ngắn hay nhứt ở trên.
         Tôi chỉ noi gương các nhà chọn truyện thế giới mà làm việc thôi. Thường thì người ta lấy truyện đã ra truyện rồi mà chọn, tức là lấy những truyện văn đã hay và đã có hồn. Những truyện khác, mặc dầu nội dung sâu sắc, bố trí tài tình bao nhiêu, mà hỏng về văn, về hồn, thì đã bị loại, không thể nào in được, thì không còn vấn đề chọn lọc nữa.
         Vậy những truyện được đưa ra chọn là ngầm hiểu với nhau rằng đó là những truyện đã hay rồi về hành văn và đã có hồn rồi.
         Các nhà phê bình ngoại quốc cũng ít khi nói đến văn cũng vì lẽ trên.
         Trở lại vấn đề chính. Hai truyện Năm hạnJohnny, Người gấu có đủ đức tánh vừa nói qua, nên xin cử nó là hai truyện đầu đàn của ta và thế giới.
         Có lẽ tôi chủ quan. Nhưng tôi thành thật.


Sàigòn ngày 18-3-1959
BÌNH NGUYÊN LỘC

______________________________________
(1) Năm 1941. (Tất cả các lời chú trong bài này là của Nguiễn Ngu Í.)
(2) Đời Nay xuất bản, Hànội 1942, Phượng Giang vừa tái bản.
(3) Hànội 1942.
(4) Thạch Lam dịch là “Ông Tự Vị” (Bình Nguyên Lộc chú). Chúng tôi nhớ có đọc truyện dịch này trong báo “Ngày Nay” vào khoảng năm 1940 và nhớ dịch giả là Thế Lữ, chớ chẳng phải là Thạch Lam. Rất có thể là bổn dịch ấy viết tắt T. L., anh Bình Nguyên Lộc hiểu là Thạch Lam, còn chúng tôi lại hiểu là Thế Lữ, vì thấy Thế Lữ hay dịch truyện và tiểu thuyết Anh. Đoán rằng nay chỉ có mình ông Nhất Linh là có thể trọn bộ Ngày Nay, chúng tôi có thư nhờ ông cho biết chi tiết này, nhưng chẳng được ông trả lời. Vậy bạn nào biết chắc tên dịch giả thì xin cho chúng tôi rõ (còn may hơn nữa, bạn nào còn giữ được số Ngày Nay ấy, xin cho biết thêm số và ngày). Mới đây, trên báo Ngày Mới (số 6, bộ mới, ngày 8-5-1959), có đăng một bản dịch của Quốc Ấn, nhan là “Ông Bách-Khoa”.
(5) Rõ ràng hơn là do nhật báo “New-Yofk Herlad Tribune” và Hãng Báo chí ở Luân Đôn và ở Nữu Ước tổ chức lần đầu năm 1952, với sự hợp tác của 23 quốc gia trên khắp thế giới.


BÁCH KHOA |  SỐ 72

3
Khoa học-Kỹ thuật / Re: Bán sách võ xưa và nay....kính mời.
« Bài mới gửi bởi shenlong vào 14/11/2018, 21:32:06 »
Lấy 081
100K
AIKIDO
KHỔ CỰC LỚN
XB 1995-150T
4
Chủ đề khác / Re: Khủng Long bán sách tổng hợp
« Bài mới gửi bởi Khung long vào 14/11/2018, 21:12:29 »
454. Quốc sử tạp lục : 115.000 đ












455. Phù sinh lục ký : 75.000 đ (giá bìa 98k)








456. Kết hôn với người chết : 85.000 đ








457. Lịch sử văn minh Trung Hoa (Nguyễn Hiến Lê dịch) : 50.000 đ (giá bìa 74k)




458. Nhật ký Nguyên Hồng : 190.000 đ (giá bìa 240k)












459. Catalonia - tình yêu của tôi (George Orwell, tác giả Trại súc vật, bản bìa cứng, áo khoác ) : 175.000 đ





5
Khoa học-Kỹ thuật / Re: Bán sách Đông y ......kính mời
« Bài mới gửi bởi shenlong vào 14/11/2018, 21:10:05 »
Lấy LUYỆN DƯỠNG SINH-1 nhé, lúc trước mình cũng có đặt cuốn này, những sách mình đặt còn cuốn nào bạn tổng hợp lại giúp mình rồi giao dịch luôn nhé
6
Gom
 Nov33, 34
7
Bộ sưu tập cá nhân / Re: Bìa Tam Quốc và Thủy Hử
« Bài mới gửi bởi sachvatoi vào 14/11/2018, 19:17:18 »
Thủy Hử vẻ nguyên con cọp đực.Họa sĩ có tâm dễ sợ
8
Bộ sưu tập cá nhân / Bìa Tam Quốc và Thủy Hử
« Bài mới gửi bởi sachvatoi vào 14/11/2018, 19:14:54 »








9
Vựa ve chai / Re: Xin Xóa Bài Này Giúp Mình Ạ !
« Bài mới gửi bởi Fyzase vào 14/11/2018, 19:00:03 »
Mình xin đóng topic tại đây nha !
10
Sách xb tại SG trước 1975 / Re: Một ngày 1-3 quyển! (Trên 100k giao dịch)
« Bài mới gửi bởi wind99 vào 14/11/2018, 18:48:11 »
54. Những ngày cạn sữa. Cơ bản còn đẹp. 250k





Trang: [1] 2 3 ... 10