Tác giả Chủ đề: Hội hoa đăng tết Nguyên tiêu có từ khi nào?  (Đã xem 1977 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Châu Hải Đường

  • Đông Hải Cù Sinh
  • ******
  • Bài viết: 1,629
  • Thanked: 7 times
  • Đánh giá: +0/-0
  • 白蓮教
Rằm tháng Giêng âm lịch là tết Nguyên tiêu ở nhiều nước Á Đông. Ở Trung Quốc trong Tết Nguyên tiêu, người ta còn tổ chức hội hoa đăng. Theo tập tục xưa, ở khắp mọi nơi, từ thành thị đến nông thôn nhà nhà đều treo đèn lồng, kết thành dây hoa, buổi tối từ nhà dân đến chốn cung đình, người người đều kéo nhau đi xem đèn, giải câu đố đèn … đông như hội, nên gọi hội Hoa đăng. Vậy hội Hoa đăng tết Nguyên tiêu có từ khi nào?

Hình ảnh về hội Hoa đăng tết Nguyên tiêu có thể thấy rất nhiều trong thơ văn xưa, và sớm nhất người ta đã có thể thấy nó trong thơ Đường. Nhà thơ Thôi Dịch thời Đường có viết về Tết Nguyên tiêu như sau:

"Ngọc lậu ngân bình thả mạc thôi;
Thiết quan kim toả triệt minh khai.
Thuỳ gia kiến nguyệt năng nhàn toạ;
Hà xứ văn đăng bất khán lai?"


(Đồng hồ xin chớ điểm canh,
Khoá vàng cửa sắt mở nhanh cả nào!
Thờ ơ trăng sáng ai đâu,
Đèn treo rực rỡ nơi nào chẳng xem?)

Do vậy đã có những ý kiến cho rằng Hội đèn Nguyên tiêu bắt đầu có từ thời Đường. Sách "Thất Tu Loại Cảo" nói: "Treo đèn nguyên tiêu, bắt đầu từ những năm Khai Nguyên đời Đường (Minh Hoàng), … từ đêm 14 đến đêm 16 tháng Giêng, sau đó kéo dài đến 5 đêm". Còn theo "Cựu Đường Thư" đoạn ghi chép về hoàng đế Đường Đốc Tông lại viết: "Năm Cảnh Long thứ 4, đêm thượng nguyên (nguyên tiêu) hoàng đế và hoàng hậu vi hành đi xem đèn, nhân đến thăm nhà Trung thư lệnh Tiêu Chí Trung. Đêm ngày Đinh Mão, lại vi hành đi xem đèn" Qua đây có thể thấy từ thời Đường Đốc Tông - cha của Đường Minh Hoàng thì hội đèn Nguyên tiêu đã rất thịnh hành.
 
Một ý kiến khác lại cho rằng hội đèn Nguyên tiêu có từ thời Hán. Từ Kiên đời Đường trong sách "Sơ Học Ký" viết: "Trong "Sử ký - Nhạc thư" nói: Nhà Hán tế thần Thái Nhất từ xẩm tối cho tới sáng. Ngày nay vào rằm tháng Giêng, người ta đi chơi đêm, xem đèn, là khởi nguồn từ đó". Sách "Sơ Học Ký" do Đường Huyền Tông hạ lệnh biên soạn để dạy các hoàng tử học. Do vậy câu "Ngày nay vào rằm tháng Giêng, người ta đi chơi đêm, xem đèn.." rõ ràng là chỉ thời Đường Huyền Tông.

Tác giả La Khải Vinh và Âu Nhân Huyên trong sách "Trung Quốc Niên Tiết" xuất bản năm 1983 cũng cho rằng: "Hán Văn Đế lên ngôi sau khi Chu Bột dẹp yên loạn họ Lữ. Ngày thắng lợi đúng vào ngày rằm tháng Giêng, nên mỗi năm vào đêm ngày này, Hán Văn Đế đều xuất cung du ngoạn, vui cùng dân chúng. Tiếng cổ đêm gọi là "tiêu", vì vậy Hán Văn Đế quy định Rằm tháng Giêng gọi là Tết "Nguyên tiêu". Nhưng khi đó vẫn chưa có tục treo đèn hoa đăng. Mãi đến năm Vĩnh Bình thứ 10 đời Hán Minh Đế (năm 67 sau CN) Sái Âm cầu được Phật pháp từ Ấn Độ về, để đề xướng Phật giáo, Minh Đế mới hạ lệnh treo đèn vào tối Nguyên tiêu để biểu hiện lòng tôn kính Phật giáo. Đó là khởi nguyên của hội Hoa đăng Nguyên tiêu."

Cũng có ý kiến cho rằng tết Nguyên tiêu là một hoạt động tôn giáo của đạo Phật. Trong "Niết Bàn Kinh" có viết: "Như Lai nhập Niết Bàn rồi, thu xá lị để trên sập vàng, người nhà trời rắc hoa tấu nhạc, quanh thành 12 dặm, cứ mỗi bước lại đốt một ngọn đèn". Sách "Tây Vực Ký" lại viết: Nước Ma Hát Đà, vào rằm tháng Giêng, tăng đồ cùng chúng dân, tụ tập đông như hội, xem xá lị phật thắp đèn và rắc hoa.

Những truyền thuyết trong dân gian về khởi nguyên của hội Hoa đăng đêm Nguyên tiêu cũng rất khác nhau. Có thuyết nói, hoàng đế Tuỳ Dưỡng Đế thời nhà Tuỳ, là kẻ háo sắc mê muội, muốn lấy chính em gái mình làm vợ. Người em gái không có cách nào từ chối, cuối cùng nghĩ được một kế nói với Dưỡng Đế nếu đêm rằm tháng Giêng có sao rơi đầy đất thì mới có thể thành hôn. Tuỳ Dưỡng Đế bèn ngầm ra lệnh cho dân chúng cả kinh thành và các vùng lân cận, đúng tối hôm rằm tháng Giêng nhà nào cũng phải thắp đèn treo ngoài cửa, ai vi phạm sẽ chém đầu. Đúng ngày, người em lên lầu thấy đèn sáng khắp nơi, ngỡ là sao rơi đầy đất như lời nguyện, bèn nhảy xuống sông tự vẫn. Về sau nhân dân để ghi nhớ về tấm lòng trinh liệt của nàng hàng năm cứ đến rằm tháng Giêng lại treo đèn lồng khắp nơi.

Có thuyết lại nói, hội hoa đăng khởi nguồn từ thời Hán Vũ Đế, lúc ấy mới qua Tết, những cung nữ trong cung đều nhớ cha mẹ ở quê nhà, nhưng cung cấm thâm nghiêm, làm sao có thể ra ngoài mà gặp được? Bấy giờ có vị quan tên Đông Phương Sóc là người nhiều mưu trí, lại nhân hậu, rất thương cảm. Ông bèn nghĩ ra một kế, cho người đi loan tin rằng thần lửa sẽ sai quân hoả thiêu kinh thành Trường An khiến cả kinh thành đều hoang mang lo lắng. Rồi ông đến gặp Hán Vũ Đế, hiến kế rằng, tối hôm rằm tháng Giêng, cho toàn bộ người trong cung ra ngoài hết để tránh nạn, rồi cho dân chúng toàn kinh thành nhà nhà đều đốt đèn treo ngoài ngõ để thần lửa trên trời nhìn xuống tưởng là cả thành đều bị phóng hoả rồi, như vậy sẽ tránh được tai nạn. Hán Vũ Đế nghe theo kế ấy, thế là các cung nữ đều được nhân cơ hội, ra ngoài gặp gỡ người nhà. Từ đó mỗi năm đến tết Nguyên tiêu, người ta đều đốt đèn hoa đăng.

Cũng có thuyết nói, đốt đèn Hoa đăng đêm Nguyên tiêu bắt nguồn từ tập tục đốt đồng, chuẩn bị cho vụ xuân của người nông dân. Sau ngày tết, người ta thu dọn củi khô, cỏ rác khô đốt đi để chuẩn bị cho vụ xuân sau đó, đồng thời để trừ sâu bọ … Có nhà nghiên cứu cũng từng nhận định, hội hoa đăng đêm Nguyên tiêu xuất phát từ sự sùng bái thần lửa của nhân dân từ thời nguyên thuỷ, sau khi tìm ra lửa con người đã nhận thấy tác dụng to lớn của lửa, thậm chí họ còn coi lửa như một vị thần có thể trừ quỷ, đuổi tà. Tâm lý này diễn tiến dần và hội hoa đăng đã ra đời từ đó./.
« Sửa lần cuối: 01/04/2011, 14:22:56 gửi bởi joankim »
 

Ngủ rồi hoangnguyen

Re: Hội hoa đăng tết Nguyên tiêu có từ khi nào?
« Trả lời #1 vào: 01/04/2011, 14:12:54 »
Đệ đưa ra nhiều thuyết quá thì huynh đây biết tin vào thuyết nào? :d

Cũng như trong mười mấy thuyết về thời điểm Phật giáo du nhập vào Trung Quốc rồi cuối cùng người ta cũng thống nhất vào thuyết khẩu truyền của PG của Y Tồn qua con đường tơ lụa?
« Sửa lần cuối: 01/04/2011, 14:23:22 gửi bởi joankim »
 
N'etam mama, n'eso' hamasmi, na me so atta

Ngủ rồi hoangnguyen

Re: Hội hoa đăng tết Nguyên tiêu có từ khi nào?
« Trả lời #2 vào: 05/04/2011, 10:19:46 »
Âm lịch xưa gọi ngày rằm tháng Giêng là thượng nguyên 上元, rằm tháng Bảy là trung nguyên 中元, rằm tháng Mười gọi là hạ nguyên 下元.

Có nhiều thuyết về hội hoa đăng tết nguyên tiêu nhưng theo lịch sử văn học Phật giáo Hán tạng thì thuyết nói nó có từ thời Hán Minh Đế 漢明帝 có lẽ đúng và phù với sự kiện Phật giáo du nhập vào Trung Quốc.

Tương truyền có một đêm Hán Minh đế (năm 58-76) nằm mộng thấy một vị mình vàng, cao lớn, tỏa sáng hào quang hiện ra trên không trung. Sáng hôm sau, vua hỏi các quan xem giấc mộng đó có ý nghĩa gì. Quan Thái sử bói xong, quỳ tâu: “Thần nghe rằng ở Tây Vực có Đức Phật. Bệ hạ mộng thấy người vàng, thì nhất định đó là Đức Phật vậy.”

Sau đó, Hán Minh đế phái đoàn sứ giả mười tám người qua Tây vực đến nước Đại Nhục Chi (nay là Afganistan) cầu Phật pháp. Trên đường đi, gặp được đại sư Ca-diếp Ma-đằng (Kasyapa-Matanga) và Trúc Pháp Lan (Dharmaraksa) đang chở kinh tượng Phật về phương Đông, bèn mời về Trung Quốc hoằng giáo. Hán Minh đế đã xây dựng Bạch Mã Tự cho 2 vị tu và dịch kinh Phật. Hai vị này chính là người dịch bộ kinh Tứ thập nhị chương và Mâu tử lý hoặc luận đầu tiên tại TQ.

Các đạo sĩ không hài lòng khi thấy vua sùng thượng đạo Phật. Năm 72, ngày đầu xuân, đã dâng sớ xin Hán Minh đế cho phép họ cùng tranh tài với hai đại sư. Vua thuận, cho tổ chức tranh tài ở chùa Bạch Mã. Và cuối cùng hai đại sư đã đánh bại hơn sáu trăm đạo sĩ. Nhân chiến thắng đó, vua Hán Minh đế xuống chiếu cho thắp đèn suốt đêm rằm thượng nguyên. Sau này họ còn đốt thêm pháo bông.

 
N'etam mama, n'eso' hamasmi, na me so atta