Tác giả Chủ đề: Tản văn tản viếc  (Đã xem 25809 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi NL

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #15 vào: 22/08/2012, 11:10:47 »
Số phận của số phận

Người ta hay mang nó ra để hù dọa nhau: “Cái duyên cái số nó vồ lấy nhau”. Sợ chưa? Đang yên đang lành mà bị “vồ” thì cũng khiếp lắm chứ. Mà cũng chỉ những con thú dữ có móng vuốt mới biết vồ, mà vồ xong rồi là đến màn xé xác ăn thịt. Ai chẳng hãi. Ai chẳng hãi số phận.

Nó án ngữ ở phía tương lai của chúng ta. Cứ cộng bốn cái tứ trụ năm tháng ngày giờ là cả một số phận hiện lên trên trang giấy, mười hai ô rõ mồn một, từ hiền hòa phúc đức, lo âu tử tức đến mơ màng phu thê, phấn khởi tài bạch và hồi hộp quan lộc. Tử vi lỡ tốt thì được tin nhiều, lỡ xấu thì được tin theo kiểu “xưa nay nhân định thắng thiên cũng nhiều”, nhưng mấy ai dám mạnh miệng mà bảo chẳng tin chút nào. Nghe rất báng bổ, nghe rất thiếu huyền bí, và đi ngược lại xu thế tìm về phương Đông ngày nay. Tử vi phương Tây (horoscope) thì cứ đàng hoàng chiếm chỗ trên mọi tờ báo muốn được tiếng nghiêm túc quan tâm đến bạn đọc (mà báo chí thì nhất định phải quan tâm đến bạn đọc, không tất thảy được thì cũng phải một phần nhân loại có đủ tiền… mua báo). Tuy nhiên cũng cần chú ý là nhà phê bình văn học Roland Barthes từng nhận xét rằng các ngôi sao (Thiên Bình, Cự Giải vân vân) của “horoscope” cũng nghỉ cuối tuần như con người, và chúng miêu tả cuộc sống bình thường, ngày hôm nay của con người ta nhiều hơn là dự báo cho ngày mai (rất giống môn dự báo thời tiết tại Việt Nam: thông báo ngày mai mưa ở mức 20mm thì hoàn toàn có thể nghĩ lượng mưa thực tế sẽ là 500mm).

Nó lại phong bế các ngả đường về phía quá khứ của chúng ta. Có biết bao nhiêu cô gái trẻ hoặc không còn trẻ lắm thực hành một món rất mù mờ về ý nghĩa và hiệu quả: cắt tiền duyên. Mà thậm chí cắt rồi chưa thấy ổn lại cắt tiếp một/vài lần nữa. Dứt đứt những hẹn hò nợ nần kiếp trước đặng lo cho kiếp này. Thì biết làm sao đây? Thật ra thời nay để giải quyết vấn đề chậm muộn nan giải ấy người ta cũng đã nghĩ ra một số giải pháp khác rồi: chẳng hạn như đi thẩm mỹ viện nâng cái này gọt cái kia, bó chặt một bộ phận bung nở một bộ phận khác. Người không biết cứ tưởng tượng xấu xí, chứ sâu xa thẩm mỹ viện là nhằm để thay đổi một chút nhằm đánh lừa sự nhận biết của những dây dưa kiếp trước đấy thôi. Mới hay số phận cũng dễ đánh lừa, và dao kéo cũng nhân văn. Lo cho cuộc sống này đã đủ mệt lắm rồi, nói gì kiếp khác với đời sau.

Văn chương triết học cũng chẳng vừa trong địa hạt này. Ông vua Oedipus của một nơi bên Hy Lạp ngủ với mẹ và giết bố là do Số mệnh dẫn dắt. Ông tự chọc mù mắt và đi lang thang khắp vùng núi đồi quanh thành phố Thebes, vì ông không phải là nạn nhân của một cá nhân ai, như vậy thì thường quá; ông là nạn nhân của Số mệnh, và khi đã là nạn nhân của nó, thì người ta đành phải cam chịu chung thân trong một cuộc chuộc tội: giống như Prometheus bị chim rỉa gan trên vách núi, và Sisyphus đẩy lên đẩy xuống tảng đá không thể dừng lại. Cô Linda Lê nhà văn Pháp gốc Việt cũng thành danh từ lâu nay nhờ cuốn tiểu thuyết lấy hình tượng ba bà nữ thần già nua của Hy Lạp ngồi quay sợi, bà này dệt sợi thì bà kia cắt, bà này cho người ta cuộc sống thì bà kia lấy đi mất. Ấy là cuốn tiểu thuyết “Les trois Parques” nổi tiếng.

Triết học có riêng một trường phái gọi là “chủ nghĩa định mệnh” (fatalism), theo đó mọi điều xảy ra đều giải thích được bằng những nguyên nhân đi trước, và tất cả đều đã được an bài xong xuôi, được Cỗ máy vũ trụ lập trình sẵn, có làm gì thì cũng không thể thoát ra được khỏi dòng tiến triển sắp đặt ấy. Các nhà văn thời Khai sáng đặc biệt quan tâm đến việc đả phá lối nghĩ này. Hai nhân vật đặc biệt lừng danh đã được sản sinh từ ngòi bút của hai nhân vật có đóng góp lớn cho bộ Bách khoa toàn thư, công trình chung của các nhà Khai sáng thế kỷ mười tám, Candide của Voltaire và Jacques của Diderot.

Candide, anh chàng lạc quan và ngây thơ (ở Việt Nam trước đây đã có một bản dịch miền Bắc, gần đây NXB Tri Thức ấn hành một bản dịch mới của Tế Xuyên) luôn tin là mọi việc sẽ tốt đẹp. Chàng tin tưởng mọi điều trên đời này đều tốt đẹp, vì cỗ máy trên cao kia đã quy định là mọi điều sẽ tốt đẹp, cho dù tận mắt chứng kiến bao nhiêu đau khổ của con người và chính chàng cũng phải trải qua không ít sóng gió cuộc đời.

Jacques, anh chàng theo thuyết định mệnh (nhan đề nguyên bản: “Jacques le fataliste et son maître”) của Denis Diderot cũng rất vui nhộn nhưng không lạc quan như Candide. Tuyên ngôn của Jacques là như sau: “Jacques nói rằng viên đại úy của anh nói rằng mọi điều xảy đến với chúng ta dù tốt hay xấu ở dưới trần thế này đều đã được viết ra từ trước trên trời kia.” Cuốn truyện kể về cuộc phiêu lưu bất tận của Jacques và ông chủ của anh ta, một dạng “Don Quichotte”, nhưng ở đây Jacques người hầu lại là Don Quichotte và ông chủ lại trở thành Sancho Pansa. Ở thời hiện đại của chúng ta Milan Kundera đã lấy rất nhiều cảm hứng từ tác phẩm này trong sự sáng tác văn chương của mình.

Dẫn dắt dài dòng vậy thôi, chứ thật ra chúng ta luôn có một chiến lược rất đồng nhất khi nói về số phận: số lượng lần tặc lưỡi: “cái số nó thế” chắc hẳn không nhiều bằng số lần sử dụng những cụm từ đầy phẩm chất siêu vượt: “Vượt qua số phận”, “Chống lại sự hẩm hiu”, “Giấc mơ vươn tới một ngôi sao”, vân vân và vân vân. Chúng ta học hành như trâu bò, chấp nhận học gạo cả đời để thoát khỏi một vùng đất cằn cỗi. Chúng ta ky cóp tiền bạc cống nộp cho một cuộc hôn nhân vờ để đổi lấy cái thẻ xanh của một chốn “Eldorado” nào đó. Chúng ta đêm hì hục mơ ngày miệt mài giải mộng mong trúng một con đề. Tựu trung lại là chúng ta mải miết trong cuộc chiến đấu đẩy lui số phận. Số phận của bản thân số phận tuyệt đối là không đáng thèm muốn.
 

Ngủ rồi Nguyên Thánh

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #16 vào: 22/08/2012, 11:25:26 »
Bản dịch Candide của Tế Xuyên là bản cũ ở miền nam trước 1975, không phải bản mới đâu bác.

Nhân tiện, bác có biết thân thế ông Tế Xuyên không, cũng dịch không ít sách trước 1975?
 
Văn phi sơn thủy vô kỳ khí,
Nhân bất phong sương vị lão tài.

Ngủ rồi NL

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #17 vào: 22/08/2012, 11:27:45 »
hì, tôi biết mà, ở đây tôi nói "mới" chỉ là "mới" so với bản cũ ở miền Bắc của nhóm Lê Tư Lành, còn bản Tế Xuyên NXB Tri Thức chính tôi viết lời giới thiệu :) Tế Xuyên tôi không rành lắm, chắc bác Hoài Cổ biết rõ, hình như ông ấy có một quyển sách dạng hồi ký đấy
 

Ngủ rồi Nguyên Thánh

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #18 vào: 22/08/2012, 11:30:17 »
... còn bản Tế Xuyên NXB Tri Thức chính tôi viết lời giới thiệu :) ...

uh, tay CVD nào đó viết, tôi đọc rồi mà quên :d
 
Văn phi sơn thủy vô kỳ khí,
Nhân bất phong sương vị lão tài.

Ngủ rồi NL

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #19 vào: 22/08/2012, 11:32:32 »
à nhân tiện, bác có để ý không, trên bìa sách có một đoạn bôi nhũ dài dài dưới tên sách, trông như là trang trí, nhưng thật ra là họa sĩ trình bày viết "Tế Xuyên" thành "Tú Xương" nên NXB phải khắc phục bằng mẹo đó đấy :p
 

Ngủ rồi tuan8826

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #20 vào: 22/08/2012, 12:00:20 »
hì, tôi biết mà, ở đây tôi nói "mới" chỉ là "mới" so với bản cũ ở miền Bắc của nhóm Lê Tư Lành, còn bản Tế Xuyên NXB Tri Thức chính tôi viết lời giới thiệu :) Tế Xuyên tôi không rành lắm, chắc bác Hoài Cổ biết rõ, hình như ông ấy có một quyển sách dạng hồi ký đấy
Còn 1 bản dịch của Phong Nhuận nữa kia anh giai à ;)) NXN Thanh niên 2003
 

Ngủ rồi tuan8826

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #21 vào: 22/08/2012, 12:01:13 »
Quên, tên là Cuộc phiêu lưu của Candide
« Sửa lần cuối: 22/08/2012, 12:01:49 gửi bởi tuan8826 »
 

Ngủ rồi NL

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #22 vào: 22/08/2012, 12:15:51 »
kể có lựa chọn thôi chứ nêu hết thì nhiều căng đít phết hehe
 

Ngủ rồi Nguyên Thánh

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #23 vào: 22/08/2012, 14:23:41 »
à nhân tiện, bác có để ý không, trên bìa sách có một đoạn bôi nhũ dài dài dưới tên sách, trông như là trang trí, nhưng thật ra là họa sĩ trình bày viết "Tế Xuyên" thành "Tú Xương" nên NXB phải khắc phục bằng mẹo đó đấy :p

vậy mà tôi cứ nghĩ là chỗ cào trúng thưởng  :d

Còn bản Phạm Xuân Độ nữa, thư mục tác gia có đủ: http://sachxua.net/forum/index.php/topic,9347.0.html
 
Văn phi sơn thủy vô kỳ khí,
Nhân bất phong sương vị lão tài.

Ngủ rồi NL

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #24 vào: 22/08/2012, 16:44:08 »
đề tài máu chiến hơn nhé :d

Gọi đúng tên

“Tôi gọi con lợn là con lợn…” Không, bạn đừng vội lo, con lợn ở đây đúng là con lợn (biết kêu ủn ỉn) không hàm ý không nghĩa bóng, và tên của người phát ngôn ra câu đó có thể làm yên tâm bất kỳ vị phụ huynh khó tính luôn quan ngại về cái sự đọc của con em mình.

Đề tài tình dục trong văn học cũng từa tựa vậy, người ta sẽ bớt lo khi phải đối diện nếu tình dục ấy được bảo chứng bằng lời giải thích là chỉ được dùng “để nói cái khác”, tức là tình dục sẽ bớt gây những cơn đỏ mặt vô cớ và các vụ chụm đầu thì thụt đi kèm với cười hí hí nếu được khẳng định chỉ là “phương tiện” chứ không phải “mục đích”. Lẽ dĩ nhiên là các nhà văn đương sự khi trả lời phỏng vấn sẽ tùy ý mà ngọt nhạt biến tấu trên chủ đề tôi không câu khách bằng sex. Trong các trường hợp tốt đẹp nhất những lời ngợi khen của dư luận sẽ tới tấp được gửi đến cho các tác giả biết cách chế biến món tình dục sao cho “hợp lý”, không để cho bạn đọc rơi vào tình huống khó coi như phải kẹp cuốn sách mình đang đọc vào tờ báo nhằm vừa được thưởng thức hết trường đoạn li kỳ lại vừa không bị người khác dòm thấy nhan đề và tên tác giả.

Rõ ràng câu chuyện văn chương có những lúc không trùng hợp gì với câu chuyện của cuộc sống, đe dọa làm phá sản các lý thuyết về phản ánh hiện thực: trong thực tế người có đầu óc bình thường không ai tự dưng đi đánh nhau ngoài phố vì sẽ rất dễ bị cảnh sát nhốt vào đồn, trong khi tình ái thì… muốn hôn nhau và hơn thế một chút ở chỗ đông người thì cứ việc, rồi những công đoạn khác cứ tiến hành ở đâu đó có cửa, dù là nhà mình hay không phải nhà mình. Thế nhưng tác phẩm văn học hoặc điện ảnh nhất quyết không vậy được: người ta có thể để đứa con chưa đầy mười tuổi xem phim Hollywood không một phút nào ngừng tiếng súng, người chết kẻ bị thương như sung, còn phim nào truyện nào có một chút “tình tính tang” là không ok đâu nhé, kênh HBO phiên bản tiếng Việt vẫn cứ thường xuyên làm khán giả phải đi lùng sục đĩa DVD lậu để xem cho đã mấy cái đoạn bị cúp mất ngang xương.

Nhân vật cứ việc tận lực đâm chém nhau và số người chết có thể lên đến vô hạn (như trong tiểu thuyết chiến tranh chẳng hạn), thì nhà văn cũng chẳng hề hấn gì (bối rối lương tâm một chút cũng đã là nhiều), thế nhưng sách của D. H. Lawrence bị cấm suốt nhiều năm, James Joyce phải ra hầu tòa, cả hai đều là nạn nhân cho chính cái sau này họ sẽ được xưng tụng: tình dục, và phải nửa thế kỷ sau khi được viết ra các tiểu thuyết theo dòng huê tình nặng đô của Apollinaire mới được chính thức xuất bản (đến lúc này thì các nhà hàn lâm cũng xung phong vào công cuộc phân tích cái hay cái đẹp của mấy cuốn sách từng một thời phải lén lút truyền tay nhau này).

Thế nên dường như không thể trách được nhà văn có lối giải thích nhìn rõ là bao biện cho các trường đoạn nóng bỏng trong sách của mình. Lịch sử đã như vậy thì phải học thôi, phong tục đã như vậy thì phải tránh đi thôi, ngôn ngữ cũng luôn thừa thãi các lối nói giảm nói tránh, ẩn dụ uyển ngữ vân vân làm đau đầu người nước ngoài học tiếng. Nhưng xét cho đến cùng thì đâu có được: vấn đề vẫn còn nguyên ở đó, nhiếp ảnh khỏa thân đâu có trở thành nghệ thuật chỉ vì một cái đùi co lại đúng chỗ, và lời giải thích nghe ra đầy nhân văn tính cũng chỉ là một cách bọc thêm một lớp ny lông trong suốt ra bên ngoài thứ quả kỳ dị của cái cây thần bí có cùng một lúc hai chức năng: hiểu biết và tội lỗi.

Sự thật vẫn cứ là tuy cánh cửa đã đóng lại nhưng trải nghiệm phía sau nó thì cứ hiện hữu, và văn chương nghệ thuật có đi được đến tận cùng khả năng biểu đạt của mình hay không chính là nhờ thái độ không né tránh ở những nơi không thể né tránh. Thời gian là một phương thuốc hay, nó làm “nguội” bớt sức nóng của những Lawrence, Joyce hay Apollinaire để vừa tay cầm của người đọc hơn, nhưng thời gian không phải là thứ thuốc tiên chữa được tiệt nọc căn bệnh sáng tạo. Sự chấp nhận của xã hội chắc chắn không nằm ngoài cách phán xét về liều lượng (tình dục ở dạng kéo rèm cửa sổ và tắt phụt ngọn đèn thì đời nào cũng được ý thức cộng đồng hoan nghênh), nhưng nếu cái liều lượng đó không tương hợp với bản năng sáng tạo của người nghệ sĩ? Mâu thuẫn ở khía cạnh này của thời hiện tại còn trở nên phức tạp bội phần với sự tham gia của các hiện tượng như tình dục đồng giới, tình dục của hơn hai cá thể, hoặc tình dục lẩn quất trong sự bay bổng của một số thứ khói trắng nguy hại.

Văn học hiện đại Nhật Bản của những Haruki Murakami (Rừng Na-uy, Phía Nam biên giới phía Tây mặt trời), Ryu Murakami (Màu xanh trong suốt) hay Amy Yamada (Đôi mắt ấy vẫn ở trên giường) rõ ràng đã biến thành “tiền sử” những ngượng ngùng e ấp của các tiểu thuyết Trung Quốc mới chỉ gần đây thôi đã làm náo động tâm tư người Việt Nam, như Trương Hiền Lượng của Một nửa đàn ông là đàn bà, hay cái hình ảnh đầy sức khai phá về bông hoa như bộ phận sinh dục của mặt đất (Giả Bình Ao). Văn chương gọi đúng tên tình dục là tình dục rõ ràng đã bắt đầu có độc giả riêng của mình, trong khi vẫn tuyệt đối tôn trọng giới độc giả của văn chương gọi tên tình dục bằng nhiều cách nói đa dạng khác (xin nhắc rằng các đại gia thực thụ của tâm hồn bạn đọc đại chúng ở Việt Nam kể từ khi có Quốc ngữ lần lượt là Từ Chẩm Á, Quỳnh Dao, Sydney Sheldon và Marc Levy). Thậm chí độc giả cao cường còn có thể cùng một lúc thưởng thức phong vị của cả hai loại ấy.

Lời dạy về việc “gọi con lợn là con lợn” quả thực hữu ích. Điều này cũng dễ hiểu, vì nó được rút ra từ một bài thơ của Victor Hugo. Nguyên văn câu thơ là “Je nommai le cochon par son nom; pourquoi pas?” (Tôi đã gọi con lợn bằng đúng tên của nó; tại sao không?), rút từ tập thơ nổi tiếng của đại văn hào, Les Contemplations (Các chiêm ngưỡng), sau khi thi sĩ kiêu hãnh tự nhận mình là một ngọn gió cách mạng.
 

Ngủ rồi ngocmai

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #25 vào: 22/08/2012, 17:13:40 »
@ bác NL:Tôi thấy các cụ thời trước 45 viết văn rất là thẳng tắn, chẳng hạn cụ Vũ Trọng Phụng đặt hẳn tên tác phẩm của mình là "làm đĩ", đến giờ con cháu các cụ vẫn thấy ngại ngại thế nào khi gọi tên cái tác phẩm này. Cụ Nguyễn Du ngày xưa thì rất là điệu nghệ "Thương thay một đoá trà mi/ Con ong đã tỏ đường đi lối về".
Còn bài học giới tính cho trẻ con ở bên Mỹ là cả lớp cứ gào tướng lên tên của các bộ phận trong cơ thể, chừng nào không thấy ngượng mồm nữa thì thôi (ôi, thực sự là tôi không thể nói được cái từ ấy nữa, vì từ bé mình đã được dạy là phải tế nhị, hu hu)
 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #26 vào: 22/08/2012, 22:21:46 »
Bản dịch Candide của Tế Xuyên là bản cũ ở miền nam trước 1975, không phải bản mới đâu bác.

Nhân tiện, bác có biết thân thế ông Tế Xuyên không, cũng dịch không ít sách trước 1975?

Tế Xuyên chính là Leon Sanh, nghi can ban đầu của vụ án nổi tiếng ám sát tên mật thám Bazin năm 1929. Thực ra vụ này Leon Sanh bị oan, thủ phạm chính là Nguyễn Văn Viên, đảng viên VNQDĐ (xin tham khảo thêm hồi ký của Hoàng Văn Đào). Tế Xuyên vẫn sống, hiện ở SG.
« Sửa lần cuối: 22/08/2012, 22:22:34 gửi bởi Giấy gói xôi »
 

Ngủ rồi Nguyên Thánh

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #27 vào: 22/08/2012, 22:24:26 »
Cho thêm nữa đi bác, để mở topic riêng cho ổng  :d
 
Văn phi sơn thủy vô kỳ khí,
Nhân bất phong sương vị lão tài.

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #28 vào: 22/08/2012, 22:29:28 »
Cho thêm nữa đi bác, để mở topic riêng cho ổng  :d

Chờ vác máy ghi âm đến phỏng vấn ổng đã bác.
 

Ngủ rồi NL

Re: Tản văn tản viếc
« Trả lời #29 vào: 22/08/2012, 22:31:52 »
thế là Tế Xuyên hơn cả tuổi Phạm Cao Củng cơ à bác?