Tác giả Chủ đề: 1865-Gia Định Báo  (Đã xem 6249 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Mua về để đấy

  • Mõ làng
  • Moderator
  • *****
  • Bài viết: 8,884
  • Thanked: 328 times
  • Đánh giá: +50/-0
  • Giới tính: Nam
    • Xếch xua
1865-Gia Định Báo
« vào: 08/12/2009, 12:35:42 »
1986 Gia định báo



copyright ntd1712

1.   Lịch sử hình thành

Khai sinh sớm nhứt trong làng báo quốc ngữ Việt Nam là Gia Định báo. Tờ báo tổng hợp này có khuôn khổ 25 x 32 cm, ra hàng tuần tại Sài Gòn và tồn tại suốt 44 năm sau khi phát hành số đầu vào ngày 15/4/1865.
Gia Định báo (嘉定報) là tờ báo đầu tiên bằng tiếng Việt mới (chữ Quốc ngữ), được ra mắt vào ngày 15 tháng 4 năm 1865 tại Sài Gòn. Đây là phương tiện truyền thông đầu tiên hoàn toàn mới mẻ, làm cho tiếng Việt mới có cơ hội phổ biến trong dân chúng.
Sau khi Trương Vĩnh Ký trở về nước vào năm 1865, Chuẩn đô đốc Roze, khi đấy đang tạm quyền Thống đốc Nam Kỳ, đã mời ông ra làm quan. Petrus Ký đã từ chối và xin lập một tờ báo quốc ngữ mang tên là Gia Định báo. Lời yêu cầu của ông được chấp thuận và Nghị định cho phép xuất bản được ký ngày 1 tháng 4 năm 1865, nhưng không phải ký cho ông mà lại ký cho một người Pháp tên là Ernest Potteaux, một viên thông ngôn làm việc tại Soái phủ Nam Kỳ. Và phải đến ngày 16 tháng 5 năm 1869 mới có Nghị định của Chuẩn Đô đốc Ohier ký giao Gia Định báo cho Trương Vĩnh Ký làm giám đốc, Huỳnh Tịnh Của làm chủ bút. Đến năm 1897, Gia Định báo chấm dứt hoạt động.
Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu Lê Nguyễn nhắc lại một cứ liệu xác định Gia Định báo tồn tại đến ngày 31 tháng 12 năm 1909 (44 năm), và chính thức đình bản vào 1 tháng 1 năm 1910 .
Sau "Gia Định báo", nhà cầm quyền Pháp cũng cho phép phát hành một số báo tư nhân khác ở Nam Kỳ thuộc địa như Phan Yên báo (1868), Nông cổ mín đàm (1900), Lục tỉnh tân văn (1910).

2.   Phạm vi phát hành và nội dung chính

Gia Định báo phát hành trong phạm vi vùng chiếm đóng của thực dân Pháp lúc đó là 3 tỉnh miền Đông Nam Bộ. Gia Định báo có khổ 25x32cm và giá 0,97 đồng/tờ. Thời gian đầu, báo ra mỗi tháng 1 kỳ vào ngày 15 hàng tháng. Báo ra mỗi tháng 2 kỳ, rồi mỗi tuần 1 kỳ, tuy nhiên ngày ra báo của Gia Định báo không cố định, khi thì thứ ba, thứ tư, lúc lại thứ bảy. Số trang của Gia Định báo cũng không cố định, khi thì 4 trang, lúc 12 trang.
Nội dung chính của Gia Định báo ban đầu gồm 2 phần: công vụ và tạp vụ. Phần công vụ chuyên về các vấn đề chính trị, pháp lý, công quyền, đăng các công văn, nghị định, thông tư, đạo dụ của chính quyền thực dân; còn phần tạp vụ gồm các tin tức địa phương trên các lĩnh vực: kinh tế, tôn giáo, văn hóa - xã hội... Sau khi Trương Vĩnh Ký làm giám đốc, Gia Định báo được thêm các phần khảo cứu, nghị luận, gồm các bài dịch thuật, sưu tầm, khảo cứu, sáng tác thơ, văn, lịch sử, truyện cổ tích... Ông đề ra ba mục đích cho tờ báo: Truyền bá chữ quốc ngữ, cổ động tân học và khuyến học trong dân. Từ đó, báo không chỉ làm một tờ công báo đơn thuần nữa.
"Cũng như một số văn sĩ sinh ra ở miệt vườn phương Nam, nhà báo họ Trương chủ trương dùng một thứ chữ dễ dãi, như tiếng nói thường ngày, không một chút chải chuốt, sang sửa, viết như nói, không hoa mỹ, cầu kỳ, nhưng có ý thức giữ gìn sự trong sáng, phong phú của ngôn ngữ dân tộc, nhưng không dung tục, thực dụng, ngôn ngữ vỉa hè, văn chương cống rãnh, mà là ngôn ngữ của những người bình dân tự trọng, có văn hóa."
Ðơn cử nghị định ngày 16-9-1869 của Thống Soái Nam Kỳ G. Ohier, đăng trên Gia Ðịnh Báo :

"...Kể từ ngày hôm nay, việc biên-tập tờ báo An-nam Gia Ðịnh Báo được giao cho ông Pétrus Trương-Vĩnh-Ký với tư cách Chánh-tổng-tài tờ báo nầy, ông sẽ lãnh một bổng-cấp hàng năm 3.000 phật-lăng.

Tờ báo tiếp-tục ra hàng tuần. Nó chia làm hai phần, phần công-vụ gồm các văn-thư, quyết-định của quan Thống Soái và của nhà cầm quyền, nguyên văn bằng tiếng Pháp do Nha Nội-trị cung cấp và ông Trương Vĩnh Ký dịch ra chữ An-nam; phần tạp-vụ gồm các bài có ích cho sự học và vui thích với các bài sử-học, luân-lý, thời-sự để có thể đọc trong các trường bản xứ và làm cho dân chúng An-nam chú ý."

Sau đây là phần công vụ, đăng ở số 3 năm thứ 10, phát hành ngày 1-2-1874, đăng nghị định thăng trật của hai công chức như sau :

Trường Hậu-bổ Sàigòn

Trần Nguyên Hanh làm thông ngôn hạng 3, lên hạng nhì, đồng niên ăn 1.400 quan tiền.

Trường Khải Tường

Trương Minh Ký, nguyên làm thầy dạy giúp hạng ba, lên hạng nhì, đồng niên ăn 1.400 quan tiền.

Về phần tạp vụ, một bài thuộc vào loại phiếm luận ngày nay, đăng trong số 5, năm thứ 6, phát hành ngày 16-2-1870:

Người bên Tàu thường gọi là người Trung-Quốc nghĩa là nước ở giữa vì thuở xưa bên ấy có 18 nước chư hầu; chỗ Kinh thành Hoàng-đế ở lại vô ở giữa các nước chư hầu nên gọi là Trung Quốc.Người bên Tàu thường kêu mình là Ðường-nhơn hay Thanh-nhơn, nghĩa là người nhà Ðường nhà Thanh.An-nam ta kêu là Tàu, người bên Tàu, là vì khách thường đi tàu qua đây, lại dùng tàu chở đồ hàng hóa qua đây buôn bán; nên kêu là Tàu, hàng Tàu, đồ Tàu v.v...

Người Bắc thì kêu là Ngô, nghĩa là nước Ngô, có kẻ lại cắc nghĩa rằng vì bởi nó hay xưng mình là Ngô nghĩa là tôi.

Kêu Các-chú là bởi người Minh-hương mà ra; mẹ An-nam cha Khách nên nhìn người Tàu là anh em, bằng không thì cũng là người đồng châu với cha mình, nên mới kêu là Các-chú nghĩa là anh em với cha mình. Sau lần lần người ta bắt chước mà kêu bậy theo làm vậy.

Còn kêu là Chệc là tại tiếng Triều Châu kêu tâng Chệc nghĩa là chú. Người bên Tàu hay giữ phép, cũng như An-nam ta, thấy người ta tuổi đáng cậu, cô, chú, bác thì kêu tâng là chú là cậu vân vân. Người An-nam ta nghe vậy vịn theo mà kêu các ảnh là Chệc ...

Còn tin tức, như mẫu tin sau đây, đăng vào Gia Ðịnh Báo số 8 năm thứ 6, phát hành ngày 8-3-1870:

... Có một người tên là Thiện, nhà ở gần chợ Hốc-môn. Tối 12 tháng giêng nầy người ấy xuống ghe mà ngủ, còn vợ con thì để ngủ ở nhà. Vừa đặng một hồi kế lửa phát lên, thím Thiện chạy ra la, làng xóm chạy đến, khuân đồ giùm đặng phân nửa, rồi nhà cháy trụm đi, chú Thiện có tật điếc, vợ kêu, la làng trốc trôn lồi đít, làng xóm khuân đồ tở mở, lửa cháy đùng đùng, mà cho lọt vào tai va thì nhà cửa, tài vật đã ra tro rồi...

Chánh Tổng Tài Trương Vĩnh Ký muốn có những tin tức mới lạ, cùng khuyến khích những thông tín viên tự nguyện, để góp cho Gia Ðịnh Báo được dồi dào tin tức khắp Nam kỳ lục tỉnh, ông đã có lời rao sau đây, đăng trong số 11 năm thứ 6, phát hành ngày 8-4-1870
Lời cùng các thầy thông-ngôn, ký-lục, giáo tập vân vân đặng hay:

Nay việc làm Gia Ðịnh Báo tại Sàigòn, ở một chỗ, nên không có lẽ mà biết các việc mới lạ các nơi trong 6 tỉnh mà làm cho thiên hạ coi; nên xin các thầy cứ mỗi tuần hay nửa tháng phải viết những chuyện mình biết tại chỗ, tại xứ mình ở, như:

Ăn cướp, ăn trộm.
Bệnh-hoạn, tai-nạn.
Sự rủi-ro, hùm tha, sấu bắt.
Cháy chợ, cháy nhà; mùa màng thể nào.
Tại sở nghề nào thạnh hơn vân vân

Nói tắt một lời là những chuyện mới lạ, đem vô nhựt-trình cho người ta biết, viết rồi thì phải đề mà gửi về cho Gia Ðịnh Báo Chánh tổng-tài ở Chợ-quán.

Trong tờ báo, như đã nói có phần công vụ và tạp vụ, có những bài không ghi rõ xuất xứ. Trương Vĩnh Ký giải thích phần nầy:

Những kẻ coi nhựt-trình phải có ý cũng hiểu điều nầy là:

Thường những chuyện Tạp-vụ các nơi trong đất Nam-kỳ gửi về cho kẻ coi Gia-Ðịnh Báo, thì có kẻ coi lại, có trắc thì sửa lại cho xuôi cho dễ nghe vì các thầy gửi cho nhựt-trình thì cũng ưng chịu làm vậy; lại cũng để tên các thầy ấy ký lấy vì là của các thầy ấy viết và gửi. Còn như phần công-vụ, các bài nghị-luận quan lớn Nguyên-Soái cùng những khúc chẳng có tên ai đứng là kẻ coi nhựt-trình làm. Mà những khoản thẩm xét án các quan tham-biện hay là trả lời cho kẻ quì đơn, việc nọ việc kia thì của Hội-đồng quan Thống-soái Nam-kỳ luật-vụ làm ra sẵn rồi mà gửi đem vô Gia-Ðịnh Báo, có tên người đứng ký vô đó, thì hể gửi thế nào thì in ra thế ấy mà thôi. Cho nên khi có điều gì không được cho rõ mấy thì xin kẻ coi nhựt-trình chớ trách-cứ kẻ coi việc ấy ...

Cũng có phần văn chương như bài sau đây, đăng trong số 39 năm thứ 19, ngày 13-10-1883:

Nồi Ðất Với Nồi Ðồng

Nồi đồng tính việc đi đàng,
Rủ ren nồi đất cùng trang đang thì.
Kiếu rằng: Chẳng tiện nổi đi,
Ở an xó bếp, không ly góc lò.
Vì e sẩy bước rủi ro,
Rách lành chịu vậy, đói no vui vầy.
Rằng da đấy cứng hơn đây,
Phận kia dễ tính, thân nầy khó toan.
Ðáp rằng: rủi gặp dọc đàng,
"" Vật chi cứng cát cảng ngang không vì.
Ðể ta qua bửa lo chi,
Bên thì vật ấy bên thì nhà ngươi.
Tai nghe nói ngọt tin lời,
Chìu lòng bạn hữu bèn dời chân đi.
Bước khua lộp cộp dị kỳ !
Xa nhau e sợ, gần thì đụng nhau.
Hai nồi đi chẳng đặng mau,
Chưa đầy trăm bước đụng nhau rã rời.
Hởi ôi Nồi đất rồi đời,
Khôn lời năn nỉ, khôn lời thở than.
Nơi nghèo khổ, chỗ giàu sang,
Ở đời giao kết kẻ ngang vai mình.

Diễn quốc âm Trương Minh Ký
Huỳnh Ái Tông

3.   Các đánh giá về Gia định báo

Bước đầu, Gia Định báo có mục đích chủ yếu là công cụ thông tin của thực dân Pháp ở Đông Dương với tư cách là một tờ công báo chuyên đăng các công văn, nghị định, thông tư, đạo dụ của chính quyền thực dân. Sau này, khi Trương Vĩnh Ký chính thức làm giám đốc, tờ báo mới được phát triển mục biên khảo, thơ văn, lịch sử... Từ đó, báo không chỉ làm một tờ công báo đơn thuần nữa. Gia Định báo cũng có góp phần cổ động việc học chữ Quốc ngữ và lối học mới, mở đường cho các thể loại văn xuôi Việt Nam in bằng chữ Quốc ngữ, đặt nền móng cho sự hình thành báo chí Việt Nam.

4.   Các bài viết liên quan đến Gia định báo


140 năm trước lần đầu tiên xuất hiện báo tiếng Việt
Đây là phương tiện truyền thông đầu tiên hoàn toàn mới mẻ, làm cho tiếng Việt có cơ hội phổ biến trong dân, chấm dứt thời kỳ e dè, trì trệ mấy trăm năm về trước.
Qua 140 năm gắn liền với sự phát triển của lịch sử báo chí nước nhà qua hai chế độ xã hội khác nhau (1865-2005) chữ quốc ngữ đã được cải thiện, chuyển biến để có một thứ chữ hoàn hảo như bây giờ.
Sau 4 năm tồn tại ở Nam Kỳ, đến năm 1869 "Gia Định báo" được giao cho nhà giáo, nhà ngôn ngữ học Trương Vĩnh Ký "trông coi" theo một nghị định tháng 9 năm đó của thống đốc Nam Kỳ. Với tài năng bẩm sinh, nhà báo họ Trương đã tạo được sự thu hút của độc giả đương thời. Ông đề ra ba mục đích cho tờ báo: Truyền bá chữ quốc ngữ, cổ động tân học và khuyến học trong dân.
Cũng như một số văn sĩ sinh ra ở miệt vườn phương Nam, nhà báo họ Trương chủ trương dùng một thứ chữ dễ dãi, như tiếng nói thường ngày, không một chút chải chuốt, sang sửa, viết như nói, không hoa mĩ, cầu kỳ, nhưng có ý thức giữ gìn sự trong sáng, phong phú của ngôn ngữ dân tộc, nhưng không dung tục, thực dụng, ngôn ngữ vỉa hè, văn chương cống rãnh, mà là ngôn ngữ của những người bình dân tự trọng, có văn hóa.
Tờ "Gia Định báo" ra ngày 23/1/1886 thời vua Đồng Khánh đã đăng, đưa tin: Mỹ Tho ngày 14 Janvier (tháng 1) 1886, 8 giờ 15 phút buổi sáng, quan Tham biện Mỹ Tho gửi cho quan Khấm mạng, cho quan Thượng thư cùng quan Chưởng lý ở Sài Gòn, ngày hôm qua tại làng Bình Cách, tôi có bắt được một số bọn đúc đồng bạc giả, lập ra tề chỉnh đã từ lâu, bắt nhằm hồi nó đương đúc bạc, nó bằng đồng, nguyên là tiền lái "Lan Xa" (Pháp) bìa vành có đề "8.RDO.1883MC", lấy được đồ nghề nó hết, tôi không biết nó bán ra được bao nhiêu, có lẽ chắc nó bán ra nhiều lắm, ngày bắt nó, nó đã đúc được 55 đồng.
Lối loan tin "dây thép" thuở ban đầu ấy luộm thuộm dài dòng rắc rối và nhiều lời như vậy, còn các lập quy tiếng Việt cũng không được sử dụng một cách ngắn gọn hơn, chỉ có 1 bản tin nhỏ như trên mà ngày nay chúng ta phải vất vả lắm mới hiểu được ý của cổ nhân, của tờ báo tiền bối của báo chí nước ta thuở sơ kỳ.
Sau "Gia Định báo", nhà cầm quyền cũng cho phép phát hành một số báo khác ở Nam Kỳ thuộc địa như "Phan Yên báo" (1868), "Nông cổ mín đàm" (1900), "Lục tỉnh tân văn" (1910), cách trình bày sắp đặt tin tức, bài vở của báo chí hồi ấy rất khôi hài, đơn điệu tuy đã tạo được một hướng đi riêng dù còn giản dị, thô thiển. Khi loan tin trên báo thường xen vào các nhận xét có tính luân lý, câu văn thì mộc mạc viết đúng như lời nói, thường áp đặt lối văn có vần, có điệu trong khi viết tin hoặc tranh luận.
Đến năm 1892, thời vua Thành Thái, khi "Gia Định báo" đã tồn tại gần 30 năm, người ta mới thấy ở xứ Bắc kỳ bảo hộ có tờ báo đầu tiên được phát hành, đó là tờ "Đông Nam đồng văn nhật báo" nhưng lại bằng chữ nho, mãi 13 năm sau (đầu thế kỷ 20) tờ "Đại Việt nhật báo" mới được xuất bản, và chỉ dùng có một nửa là tiếng Việt.
Cho đến khi hai tờ "Đông Dương tạp chí" và "Nam Phong tạp chí" ra đời (thời kỳ 1913-1917), chữ quốc ngữ mới mang một sắc thái riêng, vừa trang trọng vừa kiểu cách.
Song, 2 phong cách văn xuôi bằng tiếng Việt ở cả 2 miền không hẳn là có một đặc tính chung nào. Báo chí Nam Kỳ dùng văn nói lối, ở Bắc Kỳ lại viết văn pha vào những vần thơ.
Để đạt địa vị ưu thắng, chữ quốc ngữ cũng trải qua cuộc đấu tranh vất vả, lâu dài, người Tây học thích dùng Pháp văn, lớp sĩ phu còn tiếc thời vàng son của chữ Hán. Lớp người cổ động dùng chữ quốc ngữ đã gặp khó khăn vất vả trường kỳ bởi bước cản ngăn của cả lớp tân tiến và thủ cựu, cuối cùng đã đạt địa vị độc tôn trên mặt báo từ đó đến nay./.
(Giàng Xênh, SGGP)
« Sửa lần cuối: 08/12/2009, 14:30:22 gửi bởi muavededay »
 
Le Tuan Anh VCB Hà nội 0011003730876

Ngủ rồi fourmidor

  • *
  • Bài viết: 4
  • Đánh giá: +0/-0
Re: 1865-Gia Định Báo
« Trả lời #1 vào: 24/12/2009, 18:08:45 »
Bài giới thiệu rất tốt cho các bạn muốn nghiên cứu về lịch sử báo chí Việt Nam. Đây là một bài viết cho phép người đọc có một cái nhìn tổng quát về giai đoạn đầu tiên của báo chí viết bắng quốc ngữ. Rất cám ơn tác giả
 

hongvan

  • bạn
Re: 1865-Gia Định Báo
« Trả lời #2 vào: 02/03/2010, 22:36:06 »
 Cám ơn bạn muavededay. Mong bạn bớt chút thời gian gõ lại các bài đã đăng trên Gia Định Báo để mọi người không những có thể hiểu ngày xưa các cụ viết báo thế nào, mà qua đó còn hình dung được cuộc sống ở nước ta ra sao.
 

Ngủ rồi lephan

  • *
  • Bài viết: 33
  • Đánh giá: +0/-0
Re: 1865-Gia Định Báo
« Trả lời #3 vào: 09/06/2011, 15:44:06 »
Luật báo chí dưới chế độ Thuộc địa.

Khi quân viễn chinh Pháp đặt chân lên đất Sài Gòn – Gia Định thì báo chí cũng xuất hiện. Bên cạnh những tờ báo thân chính quyền, nhà cầm quyền Thuộc địa cũng ban hành các đạo luật nhằm ngăn chận làn sóng chống đối của báo giới.
Đầu tiên tờ Phan Yên báo  của ông Diệp Văn Cương bị rút giấy phép vì đã đăng nhiều bài đả kích chính sách khai hóa của “mẫu quốc”. Tiếp theo, để có cơ sở pháp lý, ngày 12.9.1881, thực dân Pháp ban hành luật Báo chí 29.7.1881. Theo luật nầy, người quản lý (sau gọi là giám đốc) phải là người Pháp, đủ tuổi thành niên, đủ quyền công dân. Năm ngày trước khi ra mắt tờ báo, người Quản lý phải nộp tiền ký quỹ và kê khai ở cục Biện lý:
- Tên tờ báo hoặc tập chí định kỳ.
- Tên họ, lý lịch người quản lý.
- Địa chỉ in ấn.
(Trước khi phát hành phải nộp lưu chiểu 02 tờ. Nếu có có thay đổi một trong ba điểm nêu trên thì phải khai báo trước 5 ngày).
Luật báo chí ngày 29.7.1881 chỉ có giá trị tại xứ Thuộc địa Nam kỳ. Tuy nhiên, lúc bấy giờ tình hình ở Nam kỳ vẫn còn rối ren, vì lực lượng chống đối vẫn còn mạnh, nên chính quyền Thuộc địa tiếp tục ban hành sắc lệnh ngày 30.12.1898 bắt buộc báo chí chữ Quốc ngữ hoặc chữ Hán phải xin phép mới được xuất bản. Sắc lệnh nầy đã kềm kẹp làng báo địa phương suốt mấy chục năm. Mãi đến ngày 30.8.1938 mới có sắc lệnh huỷ bỏ.
Sắc luật ngày 30.12.1898 hủy bỏ sắc lệnh cũ (vì thấy không có lợi cho chính quyền Thuộc địa) nhưng đồng thời cấm các loại báo chí chỉ trích, phê phán chính sách cai trị, hạn chế quyền tư do ngôn luận, dù tờ báo đó của người Pháp hay người bản xứ. Một số người Pháp đã lợi dung cơ hội nầy, xin phép xuất bản báo để cho thuê.
Đại chiến thứ nhất bùng nổ, thực dân Pháp ban hành trên toàn cõi Đông Dương luật ngày 5.8.1914 để đối phó với báo chí. Theo luật nầy, báo chí không được đưa tin chiến sự nếu tin ấy không do chính phủ Pháp hoặc Chỉ huy trưởng quân đội Pháp cung cấp. Do đó, ở Sài Gòn lúc bấy giờ vẫn có mấy tờ báo mạnh dạn phản đối chủ trương “lùa thanh niên Đông dương sang châu Âu làm bia đở đạn” đã bị phạt tiền hoặc phạt tù rất nặng.
Ngày 4.10.1927, Tổng thống Pháp ban hành sắc luật báo chí trên toàn cõi Đông Dương. Theo sắc luật nầy, việc in ấn, lưu trữ, công bố, buôn bán, phân phát, chiếu hình, khắc, giấy in, giấy viết, phim ảnh...nếu phạm đến chủ quyền nước Pháp ở Đông dương và chính quyền bản xứ do nước Pháp bảo hộ thì sẽ bị phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm và phạt tiền từ 100 đến 3000 frances, hoặc một trong hai cách ấy. Sắc luật quá khắc nghiệt nầy bị giới chính trị và báo chí Pháp phê phán.
Tiếp theo, để xoa dịu tình hình, Pháp ban hành Nghị định phân biệt Nam kỳ là xứ Thuộc địa, được hưởng quyền báo chí như sắc luật 1881. Trong khi Bắc kỳ và Trung kỳ là hai xứ bảo hộ, hạn chế tự do báo chí hơn.
Ngày 1.1.1935, thực dân Pháp ban hành sắc lệnh bỏ chế độ kiểm duyệt báo chí, nhưng ra lệnh rút giấy phép những tờ báo đăng tin bất lợi cho chế độ cai trị. Sắc lệnh nầy là một đại họa vì khi bị kiểm duyệt, báo vẫn sống, còn bị rút giấy phép thì coi như bị đóng cửa vĩnh viễn. Tựu trung việc kềm hãm báo chí theo sắc lệnh cũ ngày 4.10.1927 vẫn tồn tại nhưng bị lái đi theo hướng khác.
Tháng 6 năm 1936, đảng Xã hội Pháp giành được thắng lợi, tạo điều kiện cho báo chí ở các nước Thuộc địa hoạt động thuận lợi hơn. Tại Đông dương, đảng Cộng sản lãnh đạo phong trào Đông dương Đại hội, đấu tranh đòi dân sinh dân chủ. Đây là giai đoạn báo chí Cách mạng xuất bản công khai, kết hợp với báo chí tiến bộ làm tròn nhiệm vụ lịch sử giao phó.
Ngày 24.8.1938, Thực dân ban hành sắc luật mới, qui định việc kiểm soát báo chí và các ấn phẩm trong tình trạng chiến tranh. Tiếp theo là sắc luật ngày 28.8.1939, qui định việc kiểm soát đề phòng những ấn phẩm hoặc hình vẽ, các văn bản viết để in hoặc dùng trong các buổi phát thanh hay chiếu bóng. Sắc luật ngày 1.9.1939, qui định trừng trị các đối tượng phổ biến những tin tức có lợi cho các cơ quan ngoại quốc chống lại nước Pháp.
Đảng Xã hội Pháp bị đổ, ngày 29.9.1939, chính phủ Pháp nhân danh tình trạng đất nước đang có chiến tranh, ra lệnh hạn chế vai trò báo chí, ra lệnh bắt bớ ký giả, kiểm soát báo chí, đóng cửa những tờ báo tiếnbộ, tước đoạt quyền tự do mà người dân Thuộc địa giành được trong thời kỳ Đông dương Đại hội. Ngày 24.8.1941, Thực dân buộc phải có giấy phép của chính quyền địa phương mới đước xuất bản báo chí. Đến ngày 13.12.1941, nhà cầm quyền buộc phải xin phép trước khi muốn xuất bản nhật báo hoặc tập san định kỳ. Bấy giờ, Đại chiến thứ hai bùng nổ, hàng công nghệ khan hiếm, nguồn giấy nhập từ phương Tây đưa về do chính quyền độc quyền phân phối nên chỉ có mấy tờ báo thân chính quyền mới được ưu tiên, nhưng vẫn sống lây lất.
Ngày 28.12.1945, chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho phép thành lập đoàn báo chí Việt Nam. Ngày 10.10.1964, tổ chức tiến bộ và Uỷ ban của phong trào báo chí thống nhất được thành lập tại Sài Gòn, mục đích  “đấu tranh cho tự do và thống nhất là phận sự của mọi người. Báo chí là một trong những lực luợng có trách nhiệm. Các nhà ngôn luận là những người có phận sự góp sức vào cuộc đấu tranh chung. Phận sự ấy cũng thiêng liêng như phận sự các tổ chức đấu tranh khác đang hoạt động” (Tuyên ngôn Báo chí thống nhất).
Nhằm tiếp tay cho Thực dân đặt ách đô hộ lần thứ hai, ngày 19.9.1949, Quốc trưởng Bảo Đại thuộc chính phủ Thuộc địa Pháp ký sắc lệnh 36.TT qui định “Bộ trưởng Thông tin có quyền ký hợp đồng với những hãng Thông tấn Pháp hay ngoại quốc để truyền thông tin tức của nước Việt Nam trong khối Liên hiệp Pháp và ngoại quốc trong nước Việt Nam”.
Tháng 7 năm 1950, Đại hội lần thứ III của tổ chức OIJ họp tại Phần Lan quyết định công nhận hội “Những người viết báo Việt nam” là thành viên chính thức của tổ chức quốc tế OIJ. Lần đầu tiên báo giới Việt Nam có tên tuổi trong làng báo quốc tế. Ngày 14.12.1953, Nghiệp đoàn ký giả Việt Nam thành lập tại Sài Gòn, tạo thế hợp pháp, kết hợp báo giới hai miền liên tục tấn công kẻ thù nhiều mặt.
Ngày 5.4.1953, Thủ tướng Bửu Lộc trong nội các Bảo Đại ký Nghị định 257-PTT/TTK nghiêm cấm báo chí không được in những đoạn mà Uỷ ban Sơ thẩm và Uỷ ban Kiểm duyệt đã bỏ. Nếu vi phạm thì báo chí sẽ bị đình bản có thời hạn hoặc không thời hạn.
Ngày 15.10.1954, Tổng trưởng bộ Thông tin Phạm Xuân Thái trong nội các Bảo Đại ký Nghị định 269/NĐ/BTT cấm chủ nhiệm các tờ báo ở miền Nam không được cho người khác mướn hoặc khai thác giấy phép xuất bản của mình. Thế nhưng Nghị định nầy không còn hiệu lực. Trận Điện Biên Phủ đã đặt dấu chấm hết cho 80 năm chế độ đô hộ của thực dân Pháp.

Theo Trương Ngọc Tường và Nguyễn Ngọc Phan-
100 câu hỏi đáp về Báo chí TP.Hồ Chí Minh NXB Văn hóa TP. HCM 2007.
 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

 

Ngủ rồi Giấy gói xôi

« Sửa lần cuối: 23/06/2011, 13:51:28 gửi bởi Giấy gói xôi »
 

Ngủ rồi nguyenngochuy01

Re: 1865-Gia Định Báo
« Trả lời #6 vào: 22/06/2011, 10:49:45 »
Hồ sơ Gia Định báo - Kỳ 2: "Bếp núc" tờ Gia Định báo
Xin chào anh Xôi,
Cho em hỏi anh có sưu tầm Gia Định báo không? Hay có người nào sưu tầm, photo ra hoặc làm ra ebook chưa vậy anh?
N.Huy