Tác giả Chủ đề: 1868-Phan Yên Báo  (Đã xem 5467 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Mua về để đấy

  • Mõ làng
  • Moderator
  • *****
  • Bài viết: 8,888
  • Thanked: 342 times
  • Đánh giá: +50/-0
  • Giới tính: Nam
    • Xếch xua
1868-Phan Yên Báo
« vào: 08/12/2009, 12:36:28 »
1868 Phan Yên báo

Phan Yên Báo là tờ báo thứ hai viết bằng chữ Quốc Ngữ phát hành tại Gia Định, được xuất bản tháng 12 năm 1968, do ông Diệp Văn Cương chủ trương biên tập, trong thời gian đầu nội dung của gần giống như nội dung của Gia Định Báo, sau vì có những bài báo có liên quan nhiều đến chính trị nên bị nhà cầm quyền đóng cửa hiện tại trong nước không còn bản lưu của Phan Yên Báo nên cũng không có hình ảnh để tham chiếu nội dung cũng như cách trình bày của báo này.   
Và đây cũng là tờ báo bị cấm đầu tiên tại Sài Gòn

Trong một số sách cũng như một số nhà nghiên cứu thì: Phan Yên là tên cổ của Gia Định.
Địa danh Gia Định đã xuất hiện hơn 3 thế kỷ, là tên gọi những đơn vị hành chính có khi là phủ, lúc là tỉnh, hoặc gọi chung xứ Nam bộ; phạm vi địa bàn mỗi lúc to nhỏ rất khác nhau. Gia Định cũng từng được gọi bằng những cái tên khác nhau, nhưng chưa bao giờ mang tên Phan Yên.
Có khả năng là khi ông Diệp Văn Cương đặt tên tờ báo có ý "nói lái" Phan Yên từ Phiên An, nhưng rõ ràng không thể chính thức gọi Phan Yên là tên cổ của Gia Định được.

Tên Phiên An, có xuất xứ như sau: Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi xưng hiệu Gia Long; ban chiếu hạ cấp Gia Định kinh xuống làm Gia Định trấn thành. Cải tên phủ Gia Định làm trấn Gia Định và đặt "trấn quan" để cai quản cả ngũ trấn là: trấn Phiên An, trấn Biên Hòa, trấn Định Tường, trấn Vĩnh Long, trấn Hà Tiên.
Năm 1832, sau khi Tổng trấn Lê Văn Duyệt mất, Minh Mạng liền cải ngũ trấn thành lục tỉnh gồm: Phiên An, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên. Đổi thành Gia Định - nơi trú đóng của Tổng trấn - làm tỉnh thành Phiên An.
Năm 1936, cải tỉnh Phiên An ra tỉnh Gia Định. Tỉnh thành Phiên An cũng đổi ra tỉnh thành Gia Định.

Theo thông tin khác thì Báo Phan Yên vừa ra mắt thì phải đóng cửa ngay vì Nghị định ngày 30/12/1898. Điều 2 của Nghị định trên qui định rằng tất cả các báo không viết bằng Pháp ngữ phải đưa kiểm duyệt trước khi phát hành. (CAOM (Aix), GGI [AMIRAUX], d. 7717)
Nguồn Báo Tiếng Dân (1927-1943): Vài Tư Liệu Mới của Chính Đạo trên trang Hợp Lưu




« Sửa lần cuối: 23/03/2010, 08:26:23 gửi bởi muavededay »
 
Le Tuan Anh VCB Hà nội 0011003730876

Ngủ rồi thoton

Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #1 vào: 09/12/2009, 15:12:46 »
      Về thời điểm ra đời Phan Yên Báo, xin được giới thiệu ở đây bài viết đã đăng trên tạp chí SG Xưa & Nay số 2/2008, và trích một phần phản hồi của độc giả…

                             PHAN YÊN BÁO RA ĐỜI NĂM NÀO ?

                                           Tôn Thất Thọ

           Phan Yên Báo là tờ báo được nhiều người trong giới nghiên cứu lịch sử báo chí cho là tờ báo thứ hai, ( sau Gia Định Báo) viết bằng chữ Quôc ngữ xuất bản ở Gia Định. Về thời điểm ra đời của tờ báo, người đầu tiên công bố điều đó là Tiến sĩ Huỳnh Văn Tòng, trong tác phẩm “Lịch sử báo chí Việt Nam từ khởi thủy đến 1930”, xuất bản năm 1973, ông đã xác định tờ báo này ra đời năm 1868. Tờ báo tồn tại đến …30 năm, mãi đến năm 1898 mới bị thực dân đóng cửa. Ông cũng giải thích nguyên do tờ báo đóng cửa là:
“ …Rất tiếc đạo luật ngày 29-7-1881 về tự do báo chí không được tồn tại. Vì với việc thi hành sắc luật 30-12-1898 ( SL 1898 ), vấn đề tự do báo chí ở Nam kỳ hoàn toàn bị bãi bỏ. Có hai lý do giải thích cho sự ra đời sắc luật 30-12-1898 trên đây : Trước tiên là vào thời điểm này, một tờ báo Việt Nam, tờ Phan Yên Báo, đã đăng một loạt bài liên quan đến tình hình chính trị ở trong nước có ý chống đối lại sự hiện diện của người Pháp ở Việt Nam, nhất là bài “ Đòn cân Archimede”, lý do chính sinh ra sắc luật trên .”
            Trên trang VietnamJourlisim ( Diễn đàn nghiệp vụ báo chí- ngày 3-8-1995), tác giả Giàng Sênh ( SGGP) cũng có một bài viết có tựa là “ 140 năm trước, lần đầu tiên xuất hiện báo Tiếng Việt ”, trong đó có đoạn:
“…Sau Gia Định Báo, nhà cầm quyền cũng cho phép phát hành một số báo khác ở Nam Kỳ thuộc địa như Phan Yên Báo ( 1868); Nông Cổ Mín Đàm ( 1900)…”
        Gần đây, khi biên soạn “Tự điển Thành phố Sài Gòn- Thành phố Hồ Chí Minh” ( 2001), nhóm biên soạn tự điển cũng đã ghi chính thức trong tự điển như sau:
“ Phần báo chí xuất bản : Phan Yên Báo: Nguyệt san. Ra đời tháng 12-1868. Tờ báo thứ hai viết bằng chữ Quốc ngữ ở Gia Định. ( Phan Yên là tên cổ của Gia Định)…”

  THỰC SỰ CÓ ĐÚNG NHƯ VẬY KHÔNG ?
    Ai cũng biết thời điểm thực dân Pháp chiếm trọn Nam Kỳ là năm 1867, nếu Phan Yên Báo ra đời năm 1868, tức chỉ sau đó một năm, thì lúc bấy giờ toàn Nam Kỳ chỉ có 1.204.278 người dân. Trong số này có bao nhiêu người biết đọc chữ Quốc ngữ ? Nên nhớ rằng, mãi 10 năm sau đó, ngày 6-4-1878 Thống đốc Nam Kỳ mới ra nghị định kể từ ngày 1-1-1882 ( tức là áp dụng cho 4 năm sau-TTT), bắt buộc các loại công văn, nghị định, quyết định…ĐỀU PHẢI VIẾT BẰNG CHỮ QUỐC NGỮ, và cũng từ ngày đó, chỉ những ai biết chữ Quốc ngữ mới được bổ dụng vào các cơ quan cai trị cấp phủ, huyện, tổng, và mới được xét tăng trật…”
       Như thế việc công bố Phan Yên Báo ra đời vào năm 1868, tức vào thời điểm chữ Quốc ngữ chưa được phổ biến, thậm chí vẫn còn xa lạ với người dân thì liệu có hợp lý ? Hơn nữa, nếu MỘT TỜ BÁO TỒN TẠI MỘT THỜI GIAN DÀI như thế, mà lại không để một dấu tích gì trong  CÁC THƯ TỊCH, trong khi tờ Landes ở Gia Đinh chỉ ra được có bốn số mà vẫn thấy trong thư tịch báo chí !?

         Cuối cùng, ta không thấy một tài liệu lịch sử nào ghi chép rằng năm 1868 đã có Luật Tự do Báo chí, cho phép người Việt Nam đứng tên ra báo chí tư nhân…
        Vì vậy, việc xác định thời điểm ra đời của Phan Yên Báo rất cần được nghiên cứu và tham khảo thêm…

 Tài liệu tham khảo:
-Lịch sử báo chí VN, từ khởi thủy đến năm 1930, Huỳnh Văn Tòng, Nxb Trí Đăng, Sg, 1973.
 -Tự điển TP SG- TP HCM, Thanh Phương, Lê Trung Hoa chủ biên, Nxb Trẻ, 2001.
 -Việt Nam, những sự kiện lịch sử T1, Dương Kinh Quốc, Nxb KHXH, 1981
---------
 ***Và sau đây là một phần phản hồi của một đọc giả ký tên là Nguyên Thăng, đăng trên SG Xưa&Nay số 3/2008:
 “ …Có lẽ trước năm 1973, tác giả Huỳnh Văn Tòng chưa đọc “ Chế độ báo giới Nam Kỳ” nên ông mới cho rằng Phan Yên Báo ra đời năm 1868. Một điều vô lý là năm 1867 Pháp mới chiếm xong 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ, rồi sau đó vào ngày 6-1-1873, Giám đốc nội trị Nam kỳ là Luro đề nghị việc quan cai trị người Pháp phải học chữ Quốc ngữ. Đến ngày 30-1-1882, Thống đốc Nam Kỳ là Le Myre de Vilers mới ban hành nghị định thì làm gì có việc năm 1868 đã có báo Quốc ngữ : Phan Yên Báo và lại ông chủ nhiệm Diệp Văn Cương- Cuồng Sĩ sinh năm 1862, THÌ LÚC ĐÓ ( 1868) MỚI ĐƯỢC 4 TUỔI…!
      Nhưng năm 2000, tác giả Huỳnh Văn Tòng( khi tái bản sách trên ) đã hiệu chỉnh ngày ra đời của Phan Yên Báo là năm 1898 mà ông không ghi tư liệu nào…Ngay như tác giả bài viết ( ông Tôn Thất Thọ ) vừa dẫn chứng chỉ đọc bản in năm 1973 của Nxb Trí Đăng, nhưng tác giả Tôn Thất Thọ đã đưa ra nghi vấn nghiêm  minh ( người thứ nhất là Bằng Giang, người thứ hai là Tôn Thất Thọ ) ; trong đó có tác giả Bằng Giang trong “ Sách Thượng Dẫn” với nhiều chứng lý để nghi ngờ thời điểm năm 1868 một cách khách quan…” ( sđd, tr 38)
------------------------

!!! Kết luận của thoton : Khi tra cứu ở sách cũ, thì cần phải mua thêm sách mới tái bản nữa để đối chiếu nữa, nếu không thì sẽ bị hớ !!!

 

 
 
Ngài mới nói rằng ta không thể tắm được hai lần trên một dòng sông...

Ngủ rồi Giấy gói xôi

Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #2 vào: 09/12/2009, 16:12:54 »
Em thấy phần lý lẽ bác bỏ thời điểm Phan yên báo ra đời 1868 không thuyết phục lắm, tất cả đều dựa trên những lý do cảm tính như dân số ít, dân ta chưa biết chữ quốc ngữ, nghị định của Thông đốc Nam kỳ ra đời sau thời điểm đó v.v. những lý do này chưa đủ để bác bỏ sự tồn tại của tờ báo quốc ngữ vào năm 1868, bằng chứng là Gia định báo ra trước từ 1865.
Em chỉ công nhận lý lẽ sau là thuyết phục: "ông chủ nhiệm Diệp Văn Cương- Cuồng Sĩ sinh năm 1862, THÌ LÚC ĐÓ ( 1868) MỚI ĐƯỢC 4 TUỔI…!"

Nhưng với điều kiện năm ra đời của Diệp Văn Cương phải là 1862, mà điều này thì chưa xác minh được
 

Ngủ rồi thoton

Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #3 vào: 09/12/2009, 17:15:53 »
 Cám ơn bác Xôi đã góp ý !
     Khi viết bài trên mình chỉ căn cứ vào cuốn ‘ Lịch sử báo chí ..”của ông Huỳnh Văn Tòng xuất bản năm 1973, ( đây cũng là luận án Tiến sĩ của ông ). Ông Tòng là người ĐẦU TIÊN  công bố Phan Yên Báo ra đời năm 1868, và cũng chính ông là người công bố SAU CÙNG việc Phan Yên Báo ra đời năm 1896 ( như vị độc giả trên cho biết khi sách tái bản 2000 ! ).     Đó mới là điều cần chú ý và có lẽ đó mới là câu trả lời cuối cùng…

     Trong bài phản hồi trên, vị độc giả trên còn viết ( nguyên 2 trang báo khá dài, với nhiều chứng lý, trong đó có đoạn :
“ …Trong sách Chế độ báo giới Nam Kỳ ( 1938), ông Diệp Văn Kỳ ( con của ông Diệp văn Cương ) có viết : …Tôi chỉ nhớ Phan Yên Báo xuất bản ít lâu , thì ông Tổng Thóng Félix Faure tạ thế, nên chỉ trong một số của báo ấy, tôi đã có dịp đọc bài ai điếu thấy câu:” Dân biên vức cũng tình thần đồng tử”. ( Mà ông Tổng thống mất năm nào thì đâu phải là khó kiểm chứng ! )….

       Tháng 2/1975, nhà nghiên cứu Bùi Đức Tịnh ( tác giả cuốn Văn Phạm VN ) đã ghi trong cuốn “ Những bước đầu của báo chí, tiểu thuyết…” (NXB TPHCM  tái bản 1992 )  có đoạn :
     “ Sau Gia Định báo, năm 1898 có Phan Yên Báo do Diệp Văn Cương làm chủ nhiệm, tờ này bị cấm lưu hành không biết từ lúc nào…” ( trang 29 )

     Nam kỳ là xứ thuộc địa. Mặc dù Gia Định báo ra đời trước đó ( 1865 ), nhưng do người Pháp tên là Ernest Potteaux là Chánh Tổng Tài ( chưa có chức danh Chủ nhiệm hay chủ bút gì cả.). Mục đích ban đầu là để phổ biến các văn kiện chính thức trong dân chúng Việt Nam, và đồng thời bước đầu họ truyền bá mẫu tự La tinh để ghi âm thanh tiếng Việt….
      Còn Phan Yên Báo do tư nhân người Việt được xuất bản tự do sau đó vài năm thì rất đáng nghi ngờ ( ít nhất là về mặt lịch sử )….!
 
Ngài mới nói rằng ta không thể tắm được hai lần trên một dòng sông...

Ngủ rồi thino

  • Chán cơm thèm cháo hành
  • Moderator
  • *****
  • Bài viết: 1,817
  • Thanked: 8 times
  • Đánh giá: +1/-0
Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #4 vào: 09/12/2009, 20:28:34 »
  Tác giả Nguyễn Q.Thắng trong "Tiến trình Văn nghệ Miền Nam" đưa ra giả thuyết Phan Yên báo ra đời 1897 mà cũng không thấy nói dựa vào đâu. Ngay bản thân các tác giả nói đến nó, cũng không biết được mặt mũi tờ báo ra sao. Theo em để khẳng định chắc chắn thời điểm ra đời, chỉ còn cách là được nhìn thấy mặt mũi chú em nó mà thôi.
 

Ngủ rồi thoton

Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #5 vào: 09/12/2009, 20:52:22 »
  Tác giả Nguyễn Q.Thắng trong "Tiến trình Văn nghệ Miền Nam" đưa ra giả thuyết Phan Yên báo ra đời 1897 mà cũng không thấy nói dựa vào đâu. Ngay bản thân các tác giả nói đến nó, cũng không biết được mặt mũi tờ báo ra sao. Theo em để khẳng định chắc chắn thời điểm ra đời, chỉ còn cách là được nhìn thấy mặt mũi chú em nó mà thôi.
Bác nói rất có lý ! Chỉ có điều 1 tờ báo tồn tại đến ...30 năm mà không ai biết mặt mũi nó ra làm sao cả thì thật là lạ ! ( nếu xếp hàng về tuổi thọ thì nó dẫn đầu trong số các báo Quốc nhữ  xb thế kỷ 19( và nửa đầu TK 20...)
 
Ngài mới nói rằng ta không thể tắm được hai lần trên một dòng sông...

Ngủ rồi Mua về để đấy

  • Mõ làng
  • Moderator
  • *****
  • Bài viết: 8,888
  • Thanked: 342 times
  • Đánh giá: +50/-0
  • Giới tính: Nam
    • Xếch xua
Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #6 vào: 09/12/2009, 21:55:00 »
Bác nói rất có lý ! Chỉ có điều 1 tờ báo tồn tại đến ...30 năm mà không ai biết mặt mũi nó ra làm sao cả thì thật là lạ ! ( nếu xếp hàng về tuổi thọ thì nó dẫn đầu trong số các báo Quốc nhữ  xb thế kỷ 19( và nửa đầu TK 20...)
Cung cấp thêm một thông tin khác từ cuốn Lịch sử báo chí Việt Nam 1865~1945 Đỗ Quang Hưng, NXB DDHQG, trang 29 có dẫn:
"Phan Yên Báo xb hàng tuần, số đầu 12/1989 chỉ ra được khoảng 7,8 số thì bị cấm bởi loạt bài viết cho xu hướng rõ rệt: Loạt bài Đòn câu ARCHIMÈDE của Cuồng Sĩ..."
Tuy nhiên, báo này cũng không trích rõ thông tin này lấy từ đâu hoặc có cách chứng minh thuyết phục hơn các thông tin các bác đã đưa ra ở trên.
Tuy nhiên, nếu dựa trên các thông tin trên ta có thể "đáng kinh ngạc" bởi:
- Việt Nam có nhà báo nhỏ tuổi nhất từ trước đến giờ: Nhà báo Diệp Văn Cương 6 tuổi SN 1862, năm lên 6 tuổi (1868) nhà báo mở tờ báo tư nhân đầu tiên và có một loạt bài báo yêu nước, tỏ rõ thái độ chống giặc Pháp xâm lược.
- Một tờ báo tồn tại 30 năm 1868~1898 (bị đình bản theo Điều 2 của Sắc luật về "kiểm duyệt báo chí" ban hành ngày 30/12/1898 qui định rằng tất cả các báo không viết bằng Pháp ngữ phải đưa kiểm duyệt trước khi phát hành. (CAOM (Aix), GGI [AMIRAUX], d. 7717) thì nếu là tuần báo thì số lượng báo đã phát hành sẽ phải là khoảng 360 số. Với số lượng lớn như vậy thì ngay sau khi ban hành sắc luật trên, hệ thống cai trị khó mà thu hồi được số lượng đã phát hành trong vòng 30 năm đó!

Nên cần phải xác nhận năm Phan Yên báo ra đời cần phải có:
- Một tờ báo gốc để xác nhận năm xuất hiện của nó ghi trên đó
- Xác nhận lại văn bản về sắc luật ban hành ngày 30/12/1898(CAOM (Aix), GGI [AMIRAUX], d. 7717)

Hiện tại, do không còn một bản lưu nào của báo nên theo thiển ý của em thì phần lớn các nhà nghiên cứu đều xác định năm báo Phan Yên ra đời qua các dữ liệu khác có liên quan mà phần lớn chưa có vị nào trực tiếp nhìn thấy tờ báo gốc này cả.

Còn về tình trạng nghiên cứu về các báo tiên phong trong giai đoạn đầu này, trong quá trình tìm kiếm thông tin em thấy cùng về một báo nhưng nhiều thông tin khác nhau. Ví dụ như: Lịch sử báo chí Việt Nam 1865~1945 Đỗ Quang Hưng, NXB DDHQG, trang 30 có viết về Nông Cổ Mím Đàm như sau:  "...số đầu ra mắt ngày 1-8-1901...Báo xb hàng tuần, kéo dài được 115 số (Số cuối, 5-1924)", nhưng thực tế theo em được biết (theo bản đã số hóa) thì có đến 150 số, số cuối là 150 phát hành XX-XX-1907.
Như vậy cũng có thể thấy thiếu việc xác thực thông tin chính xác, tin cậy trong quá trình nghiên cứu tại Việt Nam.
 
Le Tuan Anh VCB Hà nội 0011003730876

Ngủ rồi thoton

Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #7 vào: 09/12/2009, 21:57:36 »
 Mới tra cứu thêm ở dictionnary.bachkhoatoanthu.gov thì thấy chép như sau:
PHAN YÊN BÁO“:

tờ báo tiếng Việt thứ hai sau “Gia Định báo”(xt. “Gia Định báo”), ra đời 1898, do Diệp Văn Cương sáng lập và làm chủ nhiệm, xuất bản được 7 - 8 số thì bị nhà cầm quyền Pháp đình bản vì đăng nhiều bài phê phán chủ nghĩa thực dân, đặc biệt là loạt bài “Đòn cân Acsimet” kí tên Cuồng Sĩ."

http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=14CAaWQ9MjI2OTgmZ3JvdXBpZD0xMyZraW5kPSZrZXl3b3JkPQ==&page=3
 Vậy đề nghị các bác phụ trách chuyên mục này nên căn cứ vào Tự điển bách khoa toàn thư ( nếu cần thì nên để thêm dấu ? ), còn hơn là căn cứ vào tài liệu mà tài liệu này, về sau đã được chính người đó tự động sửa lại...( Lịch sử Báo chí VN từ khởi thủy đến năm 1930 của  Huỳnh Văn Tòng, Nxb TP HCM, 2000 - Lần tái bản này tác giả viết :" Sau khi đã sửa chữa và bổ sung thêm giai đoạn 1930-1945 và MỘT SÓ TƯ LIỆU MỚI..."
« Sửa lần cuối: 09/12/2009, 22:12:39 gửi bởi thoton »
 
Ngài mới nói rằng ta không thể tắm được hai lần trên một dòng sông...

Ngủ rồi thoton

Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #8 vào: 24/01/2010, 15:46:35 »
 Tiểu sử của ông Diệp Văn Cương trích trong bài viết " Bùi Quang Chiêu và Đảng Lập Hiến tại Nam Kỳ 1917-1930 " của R.B Smith. Bài nghiên cứu này do Ngô Bắc dịch:

 " Ông Diệp Văn Cương (1876-1918) sinh ra tại Bạc Liêu nhưng định cư tại Bến Tre và hẳn phải là một người quen biết của ông Bùi Quang Chiêu nếu không thực sự là một đảng viên trong đảng của ông; ông ta có thể trở nên nổi bật hơn nữa trong phong trào nếu ông không chết đi vào Tháng Một 1918. 12  Trong bài diễn văn này, ông nêu ra sáu đòi hỏi cụ thể cho sự cải cách: thứ nhất, sự biến đổi xã [tiếng Việt trong nguyên bản, chú của người dịch] cổ truyền (công xã địa phương) thành các thành phố chính danh với các hội đồng do dân bầu ra; thứ nhì, xóa bỏ những gì còn lại của hệ thống quan lại cổ truyền tại Nam Kỳ và thay thế nó bằng một hệ cấp hành chính hiện đại hơn; thứ ba, cắt giảm số công chức người Việt không quan trọng và tăng lương đáng kể cho số còn lại; thứ tư, bổ nhiệm tại mỗi tổng một thẩm phán hòa giải [juge de paix, tiếng Pháp trong nguyên bản, chú của người dịch] độc lập với thẩm quyền hành pháp; thứ năm, cải cách luật nhập tịch để tạo dễ dàng hơn cho người Việt Nam trở thành công dân Pháp; và thứ sáu, mở rộng sự đại diện bản xứ trong Hội Đồng Thuộc Địa (Conseil Colonial) để có số đại biểu người Pháp và người Việt ngang nhau, với các đại biểu kể sau được tuyển cử trong một cuộc đầu phiếu rộng rãi hơn nhiều..."
 
Ngài mới nói rằng ta không thể tắm được hai lần trên một dòng sông...

Ngủ rồi Binh

Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #9 vào: 24/01/2010, 18:13:23 »
Trong tạp chí BÁCH KHOA số 25 ngày 15-1-1966, số đặc biệt kỷ niệm 100 năm báo chí Việt Nam, nhà văn Nguyễn Ngu-Í mở đầu với bài biên khảo: Thử nhìn qua 100 năm báo chí. BÁO CHÍ HÔM QUA (1865-1954).

Đề cập tới "Phan Yên báo", ông Nguyễn Ngu Í viết:

"Tờ báo thứ nhì, chào đời năm 1868(3) là tờ Phan Yên báo do Diệp Văn Cương biên tập, thì tôi chẳng tìm ra dấu vết"

Trong chú thích (3), ông viết:

"Đào Trinh Nhất (đầu 1942) cho rằng sau Gia Định báo ít lâu có tờ Phan Yên báo do Diệp Văn Cương biên tập. Nguyễn Khánh Đàm (cuối 1942) cũng chép thế. Trần Tấn Quốc (1962) ghi: 1868. Phạm Việt Tuyền (1965) nói: 1868".

Ông cho biết đã tham khảo các tài liệu sau để viết bài biên khảo này:

-"Thử tìm long mạch của tờ báo ta", Quán Chi Đào Trinh Nhất, "Trung Bắc Chủ Nhật", từ số 101 (9-3-1942)

-Tập "Lịch trình tiến hóa sách báo quốc ngữ qua cuộc triển lãm sách báo mở tại Saigon ngày 11-7-1942 tại nhà sách Nguyễn Khánh Đàm", nhà sách Nguyễn Khánh Đàm xb 10-12-1942

-"Bảng toát yếu về bước đường tiến hóa của văn học Việt Nam", Thê Húc viết nhân cuộc triển lãm sách báo năm 1953 của nhà sách Tân Tiến và nhật báo Phương Đông

-"Lịch trình tiến hóa của báo chí nước nhà qua các giai đọan 1862-1956", Trần Tấn Quốc, báo "Tiếng Dội", từ ngày 5-10-1962

-"Báo chí miền Bắc từ khởi thủy đến 1954", tài liệu đánh máy, Phùng Tất Đắc và Nguyễn Doãn Vượng.

Vậy Huỳnh Văn Tòng không phải là người đầu tiên ghi năm ra đời của Phan Yên báo là 1868 mà có lẽ ông đã tham khảo một trong các tài liệu trên mà "quên" ghi xuất xứ. Khi tái bản sách, ông  sửa lại 1898, không ghi xuất xứ, chắc chỉ "hiệu chính" cho "hợp lý" hay do ...đánh máy lầm 6 thành 9!
 

Ngủ rồi Mua về để đấy

  • Mõ làng
  • Moderator
  • *****
  • Bài viết: 8,888
  • Thanked: 342 times
  • Đánh giá: +50/-0
  • Giới tính: Nam
    • Xếch xua
Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #10 vào: 23/03/2010, 08:25:57 »
Thông tin thêm về Diệp Văn Cương

Diệp Văn Cương, hiệu Thọ Sơn, bút hiệu Yên Sa, vì quê quán ông ở An Nhơn (gần Gò Vấp), Gia Định. Thuở nhỏ, Diệp Văn Cương giỏi chữ Hán và quốc ngữ nên được học bổng du học và đỗ tú tài ở Pháp. Ông về nước dạy tại trường Chasseloup Laubat (tục danh trường “Bổn quốc”)(1). Sau làm thông ngôn cho toà Khâm sứ Huế và là thầy dạy học cho vua Đồng Khánh. Ông lấy công chúa, Công nữ Thiện Niệm, con của Thoại Thái Vương Hồng Y, em vua Dục Đức. Ông có vai trò trong việc đưa vua Thành Thái lên ngôi, sau khi vua Đồng Khánh mất.

Là một trí thức lớn ở miền Nam, năm 1868, ông là chủ biên tờ Phan Yên báo tại Sài Gòn. Tờ báo quốc ngữ thứ hai sau Gia Định báo (1865) do Trương Vĩnh Ký và Huỳnh Tịnh Của chủ biên. Nội dung tương tự như Gia Định báo (lúc đầu bài trong Gia Định báo đa số là công báo của chính quyền Pháp), với tin địa phương và thư độc giả bằng chữ quốc ngữ, nhưng sau đó có các bài chính trị, nên báo bị đóng cửa. Tác phẩm của Diệp Văn Cương gồm có: Syllabaire quốc ngữ (sách vần quốc ngữ) (1919), Recueil de morale annamite (1917), dịch tập Phong Hóa từ chữ Hán ra chữ quốc ngữ.

Hãy nghe Vương Hồng Sển (1) kể về ông:“Gần tuổi về hưu, ông trở lại dạy Sử học và Việt văn trường Chasseloup-Laubat như trước. Kẻ viết bài này khi còn học lớp dưới, đã từng đứng nghe lóm ngoài cửa và ân hận không được thọ giáo cùng ông. Khoảng năm 1919, dạy sử học, ông lấy Sử Diễn Ca Lê Ngọc Cát ra bình chú, dạy Việt Văn ông đã biết đem những đoạn xuất sắc trong Kiều, Lục Vân Tiên, và Chinh Phụ Ngâm ra giải thích cũng là mới lạ. Người ông nẫm thấp hùng vĩ, lịch duyệt Bắc Nam, ông ngâm thi sang sảng, nói tiếng Tây rất "giòn", bình sanh sở thích hát bội, roi chầu bóng bẩy rất mực phong lưu, tuồng hát nằm lòng, cô đào anh kép phục sát đất! Vãn hát ông rước luôn đào để cả y phục và áo mão về nhà hát lại ông thưởng thức riêng.”

Nguồn: hải ngoại
 
Le Tuan Anh VCB Hà nội 0011003730876

Ngủ rồi NK

Re: 1868-Phan Yên Báo
« Trả lời #11 vào: 24/03/2014, 11:05:02 »
Các bác cho em hỏi, lâu nay trên nhiều tài liệu đều gọi là ông Diệp Văn Cương, nhưng em vừa đọc cuốn Lịch sử Báo chí VN của Huỳnh Văn Tòng, in năm 1973 ở Sài Gòn thì lại gọi là ông Diệp Văn Cường. Cường và Cương là hai tên khác nhau, ko thể nói là do cách phát âm riêng theo từng miền được. Vậy thì tên nào là đúng ạ?