Tác giả Chủ đề: Thấy trên sách  (Đã xem 29125 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #90 vào: 25/02/2012, 20:04:41 »


Như Một Vết Chim Bay (Tuyển tập truyện ngắn). Tác giả: Hoàng Nga, Làng Văn xuất bản, Canada 1999, 223 trang.

---

Hoàng Nga tên thật là Nguyễn Hoàng Nga. Sinh ngày 28 tháng 3 năm 1959 tại Quảng Nam. Sang Úc năm 1988. Hiện định cư tại Ðức từ năm 1993.

Tác phẩm đã xuất bản:

- Tháng Giêng, Tháng Bảy Buồn Như Nhau (truyện, Làng Văn 1997)
- Như Một Vết Chim Bay (truyện, Làng Văn 1999)
- Bay Ði Cánh Chim Biển (Văn Mới)


Đọc truyện ngắn: Như Một Vết Chim Bay

https://docs.google.com/open?id=0BzUbIOnltyr1dEMxMUZsVTRTOFc3MnpzZmNBRmxJdw

---

Nhân vật và ngôn ngữ trong "Tháng Giêng Tháng Bảy Buồn Như Nhau"

Mai Kim Ngọc

"Hoàng Nga viết hay lắm!" anh Võ Phiến nói với tôi qua điện thoại. Trước đấy một tuần, Nguyễn Mộng Giác cũng nói với tôi một câu tương tự.

Nhưng 'Hoàng Nga viết hay' do anh Võ Phiến phát biểu có một quá trình đặc biệt. Sự việc là tôi vẫn hay chia sẻ với anh cảm nghĩ về những tác phẩm văn học mới xuất bản hay tái bản, và thường thường chúng tôi đồng ý với nhau. Nhưng cái thú vị là không phải bao giờ chúng tôi cũng đồng ý, những lần sai biệt thỉnh thoảng cũng có xảy ra. Thí dụ như anh rất thích Nguyễn Tuân, còn tôi tuy kính trọng và ngưỡng mộ tiền nhân, nhưng thật tâm không thể liên hệ được với nhà tùy bút huyền thoại của văn học Việt Nam mà ba tôi và anh cả tôi thủa sinh thời vẫn tấm tắc khen... Mỗi lần khác biệt như vậy, với cái tính khoa học thực nghiệm mang sang từ nghề y, tôi hăng say chứng minh quan điểm của tôi, hay gặng hỏi cho ra cơ sở quan điểm của anh. Còn anh, ít khi anh phát biểu bằng ngôn ngữ, nhưng qua cái yên lặng lịch sự đặc biệt nơi anh, tôi đọc được ý kiến anh.

Tháng Giêng Tháng Bảy Buồn Như Nhau của Hoàng Nga thoạt tiên rơi vào trường hợp tương tự. Khi đọc xong cuốn truyện Hoàng Nga gửi tặng qua Nguyễn Mộng Giác, tôi gọi anh Võ Phiến, tấm tắc khen haỵ Anh yên lặng nghe tôi nói. Năm phút, mười phút trôi qua, anh không phát biểu gì, để mặc tôi độc thoại. Gần hai chục năm quen anh, tôi đã quen nghe anh nói, nghe được dấu chấm, dấu phẩy, thậm chí cả dấu chấm than hay chấm hỏi của anh trên đường dây viễn liên. Hôm nào anh se mình, tôi nghe được cả cơn suyễn nhẹ của anh sắp trở lại để căn dặn anh uống thuốc. Và hôm nói chuyện về Hoàng Nga, tôi nghĩ anh đã không chia sẻ với tôi sự hân hoan về tác phẩm đầu tay của nhà văn nữ. Thành thử ít hôm sau khi anh gọi lại khẳng định phát biểu 'Hoàng Nga viết hay lắm', tôi mới vỡ lẽ là tôi không tinh tế khi nghe điện thoại như tôi nghĩ, và sự yên lặng hôm trước của anh chẳng qua là cẩn trọng, anh chưa muốn phát biểu về một cuốn sách chưa tới tay anh.

Tôi nghĩ Hoàng Nga viết hay vì nhiều lý do. Thứ nhất, bút pháp bà cao, cái thiên phú còn kèm theo cả cái công phu nghiên cứu trau dồi. Bà viết kỹ, lưu tâm đến âm hưởng, nhịp điệu từng câu từng đoạn. Tác phẩm lại hài hòa cân xứng khi nhìn vào tổng thể. Bà không chọn những đề tài thời sự thời thượng để lợi dụng sự lưu tâm sẵn có của quần chúng độc giả. Bà cũng không viết về những câu chuyện những cảnh sống ngang tàng hay kiêu bạc để khai thác cái gây cấn ly kỳ của cốt truyện. Cả nét 'hiện sinh' cũng không có nơi bà, suốt bấy nhiêu truyện ngắn, không có nút áo nào bị gỡ hay dải yếm nào bị cởi. Không, bà viết văn học thuần túy mà kiêng dùng tiểu xảo dễ dãi nhất thời. Bà lấy những cảnh đời rất bình thường làm cốt truyện. Tay không, bà bước vào cõi nhân tâm tìm được trong cái tầm thường những tác phẩm văn học haỵ

Quả thật, Hoàng Nga viết về những người nữ thuộc giới trung lưu, không có gì đặc biệt về nhan sắc hay địa vị. Họ sinh hoạt trong những cảnh sống khác nhau, hoặc tại quốc nội, hoặc tại một nước tây phương sau khi di tản khỏi cố quốc. Và người đàn bà gặp một người đàn ông, giao tình mỗi ngày một thân thiết, câu chuyện lứa đôi như ngấp nghé cuối đường. Nhưng đoạn kết có hậu và hạnh phúc không bao giờ xảy ra. Vì lẽ này lẽ nọ, cặp tình nhân chia taỵ Nàng trở lại đời sống bình thường và tầm thường có sẵn trước cuộc tình, bề ngoài có lẽ vẫn bình thường vẫn tầm thường, nhưng nội tâm đã mang thêm một vết đau mới...

Lý do của sự đổ vỡ cũng rất tầm thường và bình thường. Chàng yếu đuối nên chao đảo, đang gắn bó với cô chị lại xoay sang mê cô em... Có khi chàng can đảm vượt qua một số câu nệ, còn trai tân mà mong xây dựng tương lai với người đàn bà đã có một đời chồng và đứa con riêng, để rồi lại vấp váp vì một vài câu nệ còn sót lại mà cũng bỏ ra đi biệt tăm... Có khi chàng yêu nàng thắm thiết, nhưng chỉ vì cái nhìn của đứa con thơ của nàng, cái nhìn đầy lo lắng và ghen tuông thường tình của nó, chàng cũng dứt tình biến vào hư vô.. Lại có khi chỉ là sự phá rầy của một cô em chồng quá quắt hay một bà mẹ chồng khắc nghiệt nhỏ mọn...

Hoàng Nga công bình, không luôn luôn đổ lỗi cho nam giới, và những người nữ của bà cũng có khi phạm vào những hoàn cảnh hay hành động 'không phải đạó. Hiện thực, bà không ngần ngại ghi lại những 'sai tráí của những nhân vật nữ mà bà tâm đắc. Truyện của bà có người đàn bà xốn xang thao thức khi nghe tin cố nhân tái xuất hiện tại một quận lỵ ven đô. Nàng vất vả dối chồng giấu con, thu xếp đi thăm chàng bằng cái vé xe đò trả bằng cả tuần lương vay trước, trong khi nhà không đủ gạo ăn trong cái Tết nghèo sắp tới... Đâu đấy trong tuyển tập có nụ tầm xuân, có cám dỗ ngoại tình, có giật người yêu của chị, có tất cả những thường tình có thể xẩy ra nơi người nữ, dù những thường tình ấy phù hợp hay không phù hợp với đạo lý quy ước.

Chỉ có điều trong những hoàn cảnh ngoài khuôn khổ, dù sa ngã hay cư xử cho phải đạo, hành động của họ vẫn có khả năng thuyết phục, vì họ chiến thắng hay quy hàng tội lỗi một cách không dễ dàng, với những dằn vặt, giằng co, trăn trở. Độc giả vừa cảm động vừa thích thú được khám phá cõi nhân tâm của những người đàn bà đi qua cuộc sống với hành trang nặng nề và vô lý nhất, trong đó những món kỵ nhau lại được gói chung với nhau. Nửa này là nữ tính, là lãng mạn đến thiết tha, nửa kia là lòng mơ ước một cung cách sống đạo lý đến khe khắt.

Cái buồn trong truyện Hoàng Nga mới đọc nghe nhẹ như tuổi thơ tỉnh nhỏ thanh bình. Tôi lật ngắm trang cuối tập truyện để tìm xuất xứ, thấy ghi tác giả sinh ra và lớn lên ở Đà Nẵng, nơi tôi đã có dịp ở nhiều năm. Tôi hơi ngạc nhiên, vì Đà Nẵng tôi biết bấy giờ còn là đô thị mang cái tên Tourane rất tây của thời Pháp tạm chiếm, Đốc lý còn là một sĩ quan lục quân Pháp, và cả thị xã chỉ có một truờng tiểu học dậy chương trình Việt. Học sinh sau tiểu học phải ra Huế, lên Đà Lạt, hay vào Sài Gòn học tiếp. Tôi còn nhớ phố chợ rất dễ thương với tiệm Tân Mỹ Photo trưng ảnh mấy mỹ nhân tỉnh lẻ, mấy thanh niên sơ mi cổ trần ngắn tay, lẫn lộn bên cạnh ảnh mấy sĩ quan Pháp hay Việt Binh Đoàn. Chân dung nào dù nam hay nữ, tây hay ta, cũng đều đặn lại hao hao giống nhau vì thợ ảnh hồi ấy có thói quen khi rửa phim dùng bút chì than điều chỉnh những nét gồ ghề của khách hàng. Lại có tiệm Chà bán vải đầy ắp những xấp gabardine hay sharkskin hợp thời trang, tiệm Alimentation Générale của chú Xồi thơm phức mùi cà-phê mới xay, mùi bánh mì mới ra lò, mùi nho khô, mùi phó-mát gruyère ai ải.Một trong những sinh hoạt lớn của tỉnh là Kéc-mét (kermesse, hội chợ) hàng năm vào dịp Cát-Tó Duy Dê (Quatorze Juillet) ăn mừng ngày phá ngục Bastille, do các nữ tu Thiên Chúa Giáo cộng tác với quân đội viễn chinh Pháp tổ chức. Cái đinh của hội chợ là đoàn xe tải nhà binh ngụy trang thành đoàn xe lửa đủ đầu tầu ống khói, hông xe dán băng vải kẻ hàng chữ lớn Tour De France, mỗi toa một chú Lê-Dương cao lớn lêu khêu giữ trật tự, khởi hành từ cổng nhà thờ chạy vòng quanh đô thị... Cả tỉnh không có lấy một tiệm sách Việt. Ấn phẩm Việt ngữ độc nhất là tờ nhật báo Thần Chung từ Sài Gòn gửi về.

Thật là bất ngờ khi Đà Nẵng sản xuất được một nhà văn nữ như Hoàng Nga, tác giả của một cuốn truyện không những hay mà còn nhuần nhuyễn Việt tính, từ tâm lý nhân vật cho đến bút pháp. Rồi tôi tự cười mình đã gần nửa thế kỷ qua, tôi đã không có dịp cập nhật kiến thức cũng như cảm nghĩ của mình với đô thị nàỵ

Nghĩ vậy, tôi gắng tìm nét Đà Nẵng như tôi biết ngày xưa trong tác phẩm Hoàng Nga, và tôi không phải tìm lâu. Cái buồn nhè nhẹ của tác phẩm Hoàng Nga bây giờ sao giống tiếng phi-lao hiu hắt của bãi biển Thanh Bình cuối hè khi cả Đà Nẵng sắp trở lại cái u hoài vô duyên cớ lẫn với cái uể oải thường lệ của một thị xã duyên hải. Còn nữa, cuốn sách làm tôi chợt nhớ lại một sự việc cỏn con quên bẵng đã lâu, vô tình mà liên hệ đến tác phẩm vừa đọc đang nằm trên bàn viết. Sự việc đó là một trò chơi nhi đồng tôi có dịp chứng kiến tại Cầu Chùa, một cây cầu gỗ có mái ngói tại Hội An, nhân một hôm Tết ghé về nhà anh bạn chơi.

Tôi muốn nói đến trò chơi 'giành cột' các em bé từ những phố xung quanh rủ nhau ra chơi hôm ấy trên cầụ Mỗi em dựa một cột, trừ một em không có cột đứng chơ vơ ở giữa. Một hiệu lệnh hô lên, và tất cả các em bỏ cột đang dựa để đổi lấy cột khác. Đó là dịp cho em đứng chơ vơ nãy giờ có cơ hội kiếm được cột dựa. Thoạt tiên tôi chỉ thấy chức năng giáo dục của trò chơi, chơi mà học đúng như các cụ vẫn nói. Trò giành cột tập luyện cho các em nhanh chân lẹ mắt, ước đoán được dự tính của người khác, và nhậy ứng để bắt lấy cơ hội khi cơ hội tới... Còn nữa, đó là trò chơi đầy lạc quan, lần này mất cột thì lần tới vẫn còn cơ hội kiếm được cột mới. Tái sắp xếp của tương lai luôn luôn còn đấy, và không có thất bại nào là thất bại vĩnh viễn...

Nhưng tôi chóng vánh thấy ngay cả tuổi thơ cũng có những cái buồn của nó. Một em bé gái cỡ mười một mười hai, tóc xõa ngang vành tai, xúng xính trong bộ cánh Tết như một cô Chiêu của truyện cổ tích. Em xinh đẹp, thông minh, nhưng trong cuộc chơi hôm ấy, em bị thủ vai không có cột dựa liên tiếp nhiều lần. Em bé gái không thiếu nhanh nhẹn, em chỉ thiếu một chút quả quyết, một chút 'nhẫn tâm', nếu nhẫn tâm có nơi tuổi thơ, để chen lấn xô đẩy hay thậm chí giằng áo bạn mà chiếm đoạt cái cột của mình. Gương mặt tiu nghỉu của em khi bơ vơ giữa Cầu Chùa làm tôi bỗng thấy cuộc chơi trẻ con không hẳn vô thưởng vô phạt. Tôi liên tưởng đến bói toán, đến tính tình và số phận con người thường phát hiện từ tuổi thơ, và tôi miên man nghĩ em bé gái sẽ lớn lên thành một người đàn bà thua thiệt, không hẳn vì kém nhan sắc hay tài năng, mà vì tâm địa hiền lành. Nhưng cảnh xuân hôm ấy đẹp và nhẹ nhàng, và tôi tự mỉm cười là mình tiểu thuyết hóa cái buồn con nít thành những bi ai không đâụ.. Hôm nay đọc Tháng Giêng Tháng Bẩy Buồn Như Nhau, chợt nhớ lại em gái nhỏ đất Hội An năm xưa, tôi chạnh nghĩ biết đâu em bé gái không quen Tết năm đó đã lớn lên để trở thành một nhân vật nữ của Hoàng Nga.

Giống như em bé thua cuộc trong trò chơi giành cột, những nhân vật nữ của Hoàng Nga là những ngưòi đàn bà thất bại trong oan uổng. Họ không làm chuyện gì bất công, không thô lỗ vụng về, mà trái lại dịu dàng và đầy nữ tính... Không chậm chạp hay ngu si, họ tế nhị, hiểu người, hiểu đời... Nhưng cũng như em bé chơi trò giành cột năm xưa, họ hơi thừa tự ái, tự trọng, và hơi thiếu một chút 'nhẫn tâm'. Chỉ cần chai sạn một chút, lì lợm một chút, rẻ tiền một chút là họ đã nắm được cái mà mọi người gọi là chiến thắng trong tình yêu. Nhưng họ đã không chai sạn nổi, không lì lợm nổi, không rẻ tiền nổi, vì họ không được huấn luyện, hay không có sẵn xu hướng tranh giành từ trong bản tính. Trong thực tế thường éo le và khó khăn của đời sống di tản hay ngay tại quốc nội, những đức tính ấy cồng kềnh quá và đã cản trở không cho họ nhanh tay chụp lấy 'hạnh phúc' khi 'hạnh phúc' lảng vảng xung quanh. Tựa hồ như họ sợ rằng nếu giật lấy thành công bằng mọi giá, họ không còn là họ, và hạnh phúc không còn là hạnh phúc sau chút thủ đoạn họ dùng để bắt được người đàn ông. Nhưng quân tử Tầu (chữ của Hoàng Nga), họ lại tiếc rẻ là đã không chai sạn, không lì lợm, không rẻ tiền để cố đấm ăn xôi. Tiếc rẻ để mà tiếc rẻ, vì nếu cơ hội trở lại, thì người đàn bà ấy sẽ cư xử in hệt như đã cư xử, và vẫn trắng tay...

Thật ra truyện của Hoàng Nga buồn hơn cái buồn của trò chơi giành cột. Hai cái buồn chỉ giống nhau ở chỗ hàm oan, giống nhau ở chỗ thất bại vì tâm địa không chịu bon chen xô lấn. Nhưng cái đau của người đàn bà thua thiệt trong cuộc sống khác hẳn cái buồn man mác của em bé không chiếm được cột dựa trong trò chơi nhi đồng. Những phũ phàng cay đắng mà nhân vật nữ của Hoàng Nga trải qua không phải là cái đau mọc răng sữạ Nó là cái đau đoạn trường, nếu được phép mượn chữ của cụ Nguyễn Du.

Cái đau mới trông đã tưởng như nhẹ nhàng chẳng qua là vì Hoàng Nga ngụy trang nó bằng một văn phong không bi ai, không cường điệu, không van xin, không nguyền rủa, mà cũng không rên xiết. Trong những cảnh quyết liệt của ly dị hay bội bạc, phản ứng của nhân vật nữ của Hoàng Nga vẫn gần như nhẹ nhàng. Họ gượng một câu bông đùa, họ gượng một nụ cườị Vậy mà câu bông đùa nghe kỹ có nghẹn ngào, và nụ cười nhìn kỹ có ngấn nước mắt. "Sad clown's smile" tôi nghĩ đến một hình tượng đọc đâu đấy trong văn học nước ngoài để so sánh với nụ cười của nhân vật nữ trong truyện của Hoàng Nga. Chú hề ruột gan rối mù vì tang thương bản thân, vẫn ráng nụ cười rộng đến mang tai để làm vui khán giả. Chú lừa được khán giả nhẹ dạ, nhưng trên khuôn mặt vẽ đậm nụ cười giả, đôi mắt chú là đôi mắt của một sinh vật trúng thương, mở cửa cho thấy một tâm hồn tan tác bầm dập.

Chú hề mua vui cho khán giả, còn nhân vật của Hoàng Nga mua vui cho người yêu vừa phụ mình. Thật ra người đàn bà không chủ tâm mua vui, mà vận dụng chút sinh lực cuối cùng để trấn an kẻ tình phụ mà nàng vẫn còn yêụ Không giữ được người đàn ông, nhân vật nữ của Hoàng Nga vì tự ái, hay vì độ lượng, hay vì từ bi, đã nấu bữa cơm ly biệt bằng những món gừng cay mắm mặn thích khẩu của chàng. Với nụ cười gượng và câu bông đùa, người đàn bà như nói, 'Em trúng thương rồi, nhưng em biết anh không có cách khác. Anh yên tâm, em không đau lắm, em không sao đâu, anh yên lòng mà đi...'

Chính bông đùa ấy, nụ cười ấy đã làm nhân vật nữ của Hoàng Nga đẹp vô vàn. Nhưng phân tích lại thì tôi ghi nhận một sự ngạc nhiên. Hoàng Nga tạo ra những nhân vật nữ xinh đẹp mà không cho họ một chân dung. Bà không dành bao nhiêu chữ, gần như không dành chữ nào cho khóe hạnh nét ngài, hay mái tóc huyền làn da trắng, hay đường môi quả tim của họ. Bà cho họ một nội tâm sáng láng, và cái nội tâm này có khả năng làm rạng rỡ mọi dung nhan. Cái tốt đẹp bỗng có mắt, có môi, có da, có thịt, và những nhân vật nữ trở thành sống động trong trí tưởng tượng của độc giả, hiển hiện với chân dung mượn từ kinh nghiệm sống riêng hay hư cấu của mỗi người.

Tôi đọc lại lần thứ hai tập truyện của Hoàng Nga để tìm một số trích đoạn, thông lệ trong vụ điểm sách. Và tôi khám phá rằng trích đoạn truyện của Hoàng Nga không hẳn là dễ. Hoàng Nga không gửi gấm tâm sự bà trong những những câu nẩy lửa hay triết lý ồn àọ Tuyệt nhiên tôi không tìm được những câu đại loại như 'thân phận đàn bà thời loạn' , hay 'tư cách của đàn ông không khác gì cái chung thủy của họ', hay 'ôi cao quý thay, trăn trở thay cái tình mẫu tử thiêng liêng' để tiêu biểu cho văn phong hay nhân sinh quan, vũ trụ quan của bà.

Tất nhiên là văn của Hoàng Nga, nhất là văn đối thoại, có những câu cường điệu, hay nhí nhảnh, hay dí dỏm, hay ngộ nghĩnh, hay có khi ủy mị nữạ Những câu như vậy bà dùng để xây dựng sự thật tâm lý của nhân vật và đã thành công. Lẩy những câu ấy ra khỏi văn cảnh là lẫn lộn quan điểm của nhân vật bà với quan điểm của chính bà.

Có lẽ tôi xin mở dấu ngoặc ở đây để bàn đôi lời về đối thoại trong tiểu thuyết hay ngoài đời. Lỗi lầm thông thường của tiểu thuyết dở là không để cho nhân vật phản ánh cái nhìn của nhân vật, mà lại nói lên cái nhìn của tác giả, hay nguy hại hơn nữa cái phán xét của tác giả về chuyện phải trái ở đời. Thành thử nhiều khi một đám nhân vật khác nhau mà phát biểu hoàn toàn giống nhau, vì họ cùng nhất quán nói giùm cái nhìn của tác giả, hay phát huy những chân lý mà tác giả cho là tuyệt đối. Truyện như vậy đọc chán lắm. Còn nữa, ngôn ngữ của đối thoại không phải để hiểu theo nghĩa đen của từ. Sự phát biểu của nhân vật không phải để truyền thông sự việc một cách máy móc. Tôi xin lấy thí dụ, khi nhân vật người vợ hỏi chồng vừa đi làm trễ về 'Mấy giờ rồi anh?', bà ta hỏi không phải vì không có đồng hồ, mà dụng ý là muốn ghi nhận là chồng đi làm về quá trễ và trông đợi hay đòi hỏi một giải thích thỏa đáng. Nếu câu trả lời của người chồng là 'Bây giờ là tám giờ hai phút, sáu giây, em ạ' , cuộc đối thoại sẽ hoàn toàn ngô nghê, và sự ngô nghê sẽ vô cùng nhàm chán nếu không còn dụng ý gì khác. Thật ra, đối thoại của nhân loại trong hay ngoài tiểu thuyết phần lớn là những câu nói xéo, phản ánh quá trình liên hệ giữa người nói và người nghe. Cái xéo của ngôn ngữ có thể ác hay hiền, có thể đằm thắm dịu dàng, hay cay đắng oán trách, tùy theo quá trình liên hệ. Hay rộng hơn, nó còn phản ánh cái tâm của hai người đối thoạị Giả dối hay cường điệu, ích kỷ hay vị tha, duyên dáng hay thô bạo, cái xéo của đối thoại sẽ đem lại xương thịt, thậm chí linh hồn cho nhân vật. Tôi nghĩ Hoàng Nga đã thành công trong việc xử dụng cái xéo của ngôn ngữ để xây dựng những nhân vật nữ đầy sinh khí, điều kiện cần và đủ của những tác phẩm thành công. Câu bông đùa hay nụ cười gượng trong nước mắt của người đàn bà bị tình phụ chính là cái xéo của ngôn ngữ bằng lời hay khôn lời được Hoàng Nga xử dụng đến chỗ tinh vi.

Ngôn ngữ như vậy tất không thể lẩy riêng ra từng phần để trích diễn. Trong những truyện thật thành công của bà, cái hay rành rành ra đấy nhưng lại không dẫn chứng được bằng một đoạn, một câu, hay một từ. Từng từ, từng câu, từng đoạn, phần trước hổ tương chặt chẽ với phần sau, trong sự cấu trúc hài hòa toàn bộ của tác phẩm. Trích ra khỏi văn cảnh, cái hay hư hao đị Tựa như dù có xòe ra nắm lông công mới nhổ cho bạn coi, người thợ săn không thể nào kể lại được hết cái đẹp vô vàn khi con công còn sống đang múa trên rừng.

Điểm sách, thông lệ là phải cả khen lẫn chê, dù chữ chê có ngụy trang bằng những mỹ tự như phê bình xây dựng, như trao đổi, như nêu lên câu hỏi để khai triển điểm này điểm nọ với tác giả. Vậy thì tôi chê Hoàng Nga gì đâỵ

Có lẽ tôi đề nghị xây dựng là có truyện hơi nhiều nhân vật quá, như truyện Chị Em, làm người đọc rối mắt. Một thí dụ khác là truyện Một Đời Khôn Cùng. Người đàn ông ôm giỏ nhựa giấu xác con trong chuyến xe đò chật chội là một nhân vật phụ quá bất thường, quá đặc biệt, và cái chết dấm dúi của em bé quá quan trọng để ngoan ngoãn đóng vai một sự kiện phụ. Để người phụ việc phụ quan trọng như thế làm hư hao tư thế nhân vật chính của người đàn bà trốn chồng con đi tìm gặp cố nhân, nội tâm giằng co giữa tiếng gọi con tim và lòng tiết hạnh.

Sau cùng, có lẽ đại diện độc giả phái nam tôi cũng nên than phiền là những nhân vật đàn ông trong truyện Hoàng Nga tuy hợp lý nhưng sao hơi thiếu chất muối. Họ có thể gọi là nhạt. Họ còn như thiếu chất vôi và cột sống họ xem ra thiếu cứng cáp. Tốt thì cũng tốt một cách xoàng xoàng, mà xấu thì cũng xấu một cách xoàng xoàng. Không có ai sắc sảo. Tôi không tin cuộc sống chỉ toàn những người đàn ông 'giẻ rách' không có gì đáng nói. Kinh nghiệm sống của một người viết điêu luyện tất phải súc tích, và trong kho chất liệu tích lũy của tác giả hẳn không thiếu gì chân dung tâm lý của những con người đặc biệt. Bao giờ Hoàng Nga cho họ xuất hiện trong tác phẩm của bà?

Tổng hợp lại những khen chê, tôi xin nhắc lại ý anh Võ Phiến là "Hoàng Nga viết rất hay" Và tôi nói thêm đôi lời. Tôi mong được thấy thêm những truyện có giá trị như vậy, viết bằng một tấm lòng như vậy và một bút pháp tinh vi mà giản dị như vậỵ Những tác phẩm như Tháng Giêng Tháng Bảy Buồn Như Nhau vẫn còn là những nhu yếu phẩm văn học khan hiếm trên văn đàn Việt ngữ, quốc nội cũng như hải ngoại

MKN
« Sửa lần cuối: 26/02/2012, 08:30:49 gửi bởi Kiều Nguyễn »
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #91 vào: 26/02/2012, 07:47:39 »


Mẹ và Những Mùa Xuân (Tập truyện ngắn). Tác giả: Hoàng Nguyên Linh, Tủ Sách Văn Học xuất bản, USA, 145 trang.
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #92 vào: 27/02/2012, 10:27:41 »


Hoa Bluebonnet Cho Hai Người. Tác giả: Phạm Ngũ Yên, Bình Minh xuất bản, USA 1994, 207 trang.
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #93 vào: 01/03/2012, 09:22:06 »
Ngoài việc giới thiệu các tác phẩm VN xuất bản ở hải ngoại. Chuyên mục Thấy Trên Sách cũng sẽ xen kẽ giới thiệu các tác phẩm văn học VN xuất bản ở trong nước.  :d



Giã Biệt Bóng Tối (Tác phẩm & Bình phẩm). Tác giả: Tạ Duy Anh, Công ty Sách Bách Việt & nxb Hội Nhà Văn xuất bản 2010, 313 trang.

---
Đọc phần Bình phẩm: Tiểu thuyết Giã biệt bóng tối trong bối cảnh tiểu thuyết Việt Nam đương đại (do Viện Văn học tổ chức tọa đàm).

https://docs.google.com/open?id=0BzUbIOnltyr1SERvRHlKWlBTRG1lTFB0b1BmanVBQQ

Xem thêm: Tạ Duy Anh và Giã biệt bóng tối của Trần Thiện Khanh

http://evan.vnexpress.net/news/phe-binh/phe-binh/2010/02/3b9ae944/

 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #94 vào: 01/03/2012, 09:24:15 »


Gió Lẻ và 9 Câu Chuyện khác. Tác giả: Nguyễn Ngọc Tư, nxb Trẻ xuất bản 2008, 173 trang.
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #95 vào: 01/03/2012, 09:24:38 »


Cánh Đồng Bất Tận. Tác giả: Nguyễn Ngọc Tư, nxb Trẻ xuất bản 2008, 213 trang.
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #96 vào: 02/03/2012, 07:54:55 »
Tuần này, Tủ sách ebook Chiến Tranh - Chính Trị giới thiệu tác phẩm:



Việt Nam Nhìn Từ Bên Trong Và Bên Ngoài. Tác giả: Tạ Chí Đại Trường và Nguyễn Xuân Nghĩa, Tạp chí Văn Lang xuất bản 1994, 294 trang.

---
Xem Lời Giới Thiệu của Nhà xuất bản và bài Khuynh hướng chính trị tiên tri thời hiện đại ở Việt Nam của Tạ Chí Đại Trường:

https://docs.google.com/open?id=0BzUbIOnltyr1d2ZSSTI2cXVTUGFIVGRtVmRlUGtzUQ
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #97 vào: 03/03/2012, 22:26:06 »
Sách của nhà văn này chắc in ở trong nước không có ai mua nên mới phải mang ra nước ngoài xuất bản?



Tuyển Tập Đào Hiếu, Tập 1. Tác giả: Đào Hiếu, Kim Thư Production xuất bản, USA 2008, 461 trang.




Tuyển Tập Đào Hiếu, Tập 2. Tác giả: Đào Hiếu, Kim Thư Production xuất bản, USA 2008, 502 trang.
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #98 vào: 03/03/2012, 22:26:45 »


Tượng Đài Sông Hương. Nhiều tác giả, Trần Hữu Lục sưu tầm và tuyển chọn, nxb Trẻ xuất bản 2004, 359 trang.

---
Đọc bài: Xích Lô Huế của Nguyễn Văn Dũng

https://docs.google.com/open?id=0BzUbIOnltyr1MUFZcV90ajJTLWVqSk9XdWo5WUJUZw
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #99 vào: 04/03/2012, 18:11:33 »


Huế Ơi! Oan Nghiệt. Tác giả: Bảo Quốc Kiếm, NXB Thương Huế xuất bản, Hoa Kỳ 2012, 438 trang.
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #100 vào: 12/03/2012, 08:10:09 »


Đàn Chim Việt, Tuyển tập. Tác giả: Nhiều tác giả, DCV Inc xuất bản 2006, 400 trang.

Đàn Chim Việt vốn là nguyệt san ban đầu do một số anh em trí thức VN tại Ba Lan chủ chương, ra mắt số đầu tiên vào tháng 11/1999. Đến tháng 5 năm 2003, ban biên tập Đàn Chim Việt được sự tham gia của nhiều thành viên từ các nước khác như: Canada, CH Czech, Đức, Hoa Kỳ, Nga, Úc, Việt Nam .vv..

Tuyển tập Đàn Chim Việt này tuyển chọn một số bài viết từ các số nguyệt san Đàn Chim Việt.

---
Đọc vài bài trong tuyển tập:

- Ba ngày ở thị trấn Cù Cưa của Vũ Thư Hiên:

https://docs.google.com/open?id=0BzUbIOnltyr1WVNiOGdmallUV0dnSC1TSEozanZqdw

- Sách cũ miền Nam 1954-1975 của Nguyễn Văn Lục

https://docs.google.com/open?id=0BzUbIOnltyr1MHpOTzdLQVdSeFM5am5kOHVhbDV2dw
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #101 vào: 18/03/2012, 04:16:15 »


Một Quãng Xuân Thì (Tập truyện ngắn). Tác giả: Ấu Tím, Vinasoft xuất bản 2007, 259 trang.
 

Ngủ rồi Kieuberry

Re: Thấy trên sách
« Trả lời #102 vào: 18/03/2012, 08:31:53 »


Ngày Xưa Quê Mẹ (Tập truyện ngắn). Tác giả: Phạm Việt Quí, Nam Phương xuất bản 1992, 187 trang.
 

Ngủ rồi joankim

  • Rinh Nobel, Rinh Nobel, Rinh all the way
  • Global Moderator
  • *****
  • Bài viết: 4,440
  • Thanked: 29 times
  • Đánh giá: +1/-0
Re: Thấy trên sách
« Trả lời #103 vào: 21/11/2012, 21:55:18 »
Lang thang, nhặt được bài này thấy lạ, đem về cho các mọt sách thưởng thức :d

Con mọt sách

BỒ TÙNG LINH


Lang Mỗ quê ở Bành Thành, con nhà học thức. Ngày nhỏ đã được nghe cha nói đến các sách quý và các sách khác trong nước, lại thường được nghe cha luận bàn với các bạn bè của ông về các loại sách và các nhà thơ cổ đại.

Phụ thân Lang Mỗ là một vị quan rất thanh liêm nên tài sản chẳng có gì đáng giá, lương bổng phần lớn dồn cho việc mua các sách quí. Trong nhà, sách cất giữ từ đời ông tổ, vì thế sau khi cha mất, di sản độc nhất chỉ là một căn gác những sách là sách. Cái đặc sắc truyền đời của gia đình này là sách ngày một nhiều thêm. Nên chi, con cái chỉ lớn lên trong tòa “ lâu đài” sách ấy mà chẳng hề biết tí gì về việc đời diễn ra ở ngoài song cửa. Còn như tiền là gì, làm sao để có tiền, thì hoàn toàn mù mịt. Khi cần, chỉ bán những thứ linh tinh lấy chút ít tiền đủ chi phí thôi. Dù thế nào cũng chẳng bao giờ bán một quyển sách. Do vậy, qua các đời kho sách ấy vẫn còn nguyên vẹn. Quyển có giá trị lớn nhất trong kho sách là Thiên KHUYẾN HỌC của Tống Chân Tông do chính tay phụ thân chàng chép lại. Xem ra là người cha muốn lấy bản chép làm lời di huấn. Lang Mỗ liền đem lồng kính bản chép tay ấy rồi treo lên tường trước bàn học để lúc nào cũng nhìn thấy dễ dàng, xem đó là kim chỉ nam cho cả đời mình, còn bao chung quanh lại bằng lụa cho khỏi bẩn bụi. Ý của Thiên KHUYẾN HỌC đại để: Đọc sách có thể khiến người ta chiếm được địa vị cao, hưởng vinh quang, tiến thân vào giới thức giả, đứng vào hàng những nhà phú quí, vàng bạc đầy nhà thóc gạo đầy kho. Trong sách vốn luôn sống những người đẹp như ngọc, vốn sẵn có những lầu vàng gác tía.

Chiếu từng mặt con chữ, Lang Mỗ cho rằng mỗi câu đều là sự thật mười phần. Chỉ cốt sao dốc lòng đọc sách, bền gan bền chí đọc sách là tất thảy điều nguyện cầu sẽ từ sách mà hiện ra thôi.

Ở tuổi mười tám, đôi mươi phần lớn bọn con trai đều ham sắc hơn ham học. Nhưng Lang Mỗ thì không thế, nên ai ai cũng kính phục chàng. Chàng chẳng chơi bời giao lưu bạn bè gì hết. Ngày ngày niềm sung sướng nhất của chàng là ngồi ngâm vịnh bằng giọng vang vang những áng văn chương tâm đắc. Thói quen tàng trữ sách không hề thay đổi. Từ hạ sang đông chỉ mặc mỗi một bộ quần dài áo chùng. Vẫn sống độc thân nên chẳng có ai nhắc nhở thay đổi áo quần. Đôi khi có người tới chơi thì cũng chỉ vài câu thăm hỏi chiếu lệ rồi mắt lại lim dim, cổ lại nhướng lên ngâm nga mấy bài thơ hoặc cao giọng bình vài thiên văn chương đến quên hết cả mình là ai. Người ta thấy Lang Mỗ chỉ còn là một con mọt sách, làm bầu làm bạn với anh chàng này buồn tẻ chán ngắt nên không một ai muốn ngồi lâu. Chàng đã từng lên kinh đô dự thi, nhưng bảng ra chẳng có tên mình. Tuy thi hỏng nhưng lòng yêu mê sách vẫn cứ rừng rực. Bởi lẽ chàng đã đặt hết niềm tin vào Thiên Khuyến học của Hoàng đế Tống Chân Tông. Cầu mong sự giàu có sang trọng, nhưng ước vọng mãnh liệt hơn là gặp được người con gái có sắc đẹp như ngọc. Nhưng theo lời dạy của Hoàng đế thì chỉ cần mình là bậc có học là công danh, của cải, ngựa xe tất tần tật đều có. Lời lời của Ngài là vàng ngọc, chẳng thể sai một ly.

Bỗng một hôm có cơn gió lớn đến cướp mất quyển sách chàng đang cầm trên tay vứt vào vườn hoa. Chàng chạy theo lấy chân chặn lại mấy lần mà quyển sách vẫn cuộn lăn long lóc. Bỗng chàng trượt chân ngã xuống một cái hố mà cỏ dại đã mọc kín.Nhìn thật kỹ mới thấy nào là bùn đất, lẫn cả mấy cây lúa đã trỗ bông. Chàng ngắt lấy những hạt lúa. Hẳn rằng ai đã đánh rơi thóc xuống đây tự bao giờ. Một bông lúa thì chẳng đáng gì, không nấu nổi bát cháo lót lòng. Tuy thế, chàng lại thấy nó ứng nghiệm với lời dạy của Hoàng đế. Rồi mấy ngày sau đó, khi lục tìm mấy quyển sách xưa chàng chợt trông thấy nơi tầng cao của giá sách có một cỗ xe ngựa nho nhỏ nằm lấp đằng sau đống sách. Đem xuống, phủi bụi bám thì lộ ra màu vàng lóng lánh. Chàng sướng rơn lên, mang khoe với bạn bè. Nhưng nhìn thật kỹ mới hay là mạ vàng chứ không phải vàng thật. Thế là chàng cụt hứng, thẫn thờ...

Sau ít lâu, có quan Thị Sát là bạn quen của phụ thân chàng trên đường tuần du đã dừng lại xem thử cỗ xe ngựa kia. Vị quan này lại là một phật tử ngoan đạo. Nhận thấy vật phẩm nghệ thuật này có thể hiến cho nhà chùa để thờ, ông liền trả cho Lang Mỗ ba trăm lạng bạc và hai con ngựa để mua lại cỗ ngựa xe ấy. Việc này khiến Lang Mỗ càng tin vào Thiên Khuyến học của Hoàng đế Tống Chân Tông. Bởi vì vàng bạc, xe ngựa, thóc lúa cái gì cũng ứng nghiệm cả. Mấy ai đã đọc Thiên Khuyến học mà lại tin mê như Lang Mỗ.

Năm đã ba mươi tuổi Lang Mỗ vẫn chưa chịu lấy vợ. Bạn bè khuyên chàng nên tìm chọn một người đẹp để giúp lo cho sự nghiệp lớn. Chàng vẫn khăng khăng gạt đi:

- Chẳng để làm gì cả! Điều chắc chắn là tôi sẽ tìm được một nàng có sắc đẹp lộng lẫy ở ngay trong sách, việc gì phải tìm ở đâu.

Niềm tin ấy của Lang Mỗ được loan truyền khắp nơi. Người ta lấy đó làm chuyện bông đùa, giễu cợt. Một lần, có người nói với Lang Mỗ.

- Lang Mỗ này, nàng Chức Nữ mê cậu lắm. Rồi sẽ có đêm nàng giáng trần thăm hỏi cậu đó.

Biết là mình bị giễu, Lang Mỗ im lặng. Lát sau mới trả lời:

- Vâng, cứ chịu khó đợi đó, rồi sẽ mục kích.

Đêm nọ, chàng đọc tập thứ tám quyển Hán thư, đến nửa tập thì thấy cái thẻ sách. Mặt trước thẻ có hình một mỹ nữ cắt bằng lụa và phía sau có hai chữ CHỨC NỮ. Chàng trân trân ngắm bức vẽ với tình cảm nôn nao khó tả. Lật qua lật lại, mân mó khá lâu rồi mới đặt lại chỗ cũ. Chàng suy nghĩ mông lung: Vậy là nghiệm rồi đây!

Trong các bữa hàng ngày chàng chỉ ăn nửa suất cơm rồi đứng ngây mà ngắm Chức Nữ trên thẻ sách ấy. Và hằng đêm trước lúc lên giường ngủ lại mở sách, cầm lấy chiếc thẻ mà ấp ủ ve vuốt. Cứ vậy, thời gian như thoi đưa với niềm sung sướng tưởng là bất tận. Lại một đêm nữa đang triền miên nỗi nhớ người đẹp trong sách thì bỗng nhiên người đẹp ngồi dậy từ trang sách, nhoẻn miệng cười với Lang Mỗ. Chàng mọt sách ngỡ ngàng nhưng cũng rất bình tĩnh, vội vàng đứng lên chắp tay vái chào người đẹp hết sức cung kính. Người đẹp cao chừng một thước (Trung Quốc). Chàng vái chào lần nữa rồi ấp hai tay vào ngực. Người đẹp từ trang sách bước xuống, lộ ra đôi chân nõn nà như ngọc. Và khi chân vừa chạm đất, nàng bỗng lớn cao, cao như mọi người chúng ta, đôi mắt liếc Lang Mỗ làm cho thần hồn chàng phiêu diêu tận miền cực lạc. Anh mắt ấy nói cho Lang Mỗ biết tình yêu chung thủy của nàng. Trời! người đẹp đến vậy! Chỉ thoáng nhìn thôi cũng tai qua nạn khỏi tất tần tật.

- Chàng thấy đó, em đã tới với chàng rồi. Chàng đợi em đã lâu chưa? Giọng dịu dàng, vẻ mặt tươi tắn, biết bao là tình ý mê người.

- Vậy nàng là ai nhỉ? Lang Mỗ hỏi, giọng run rẩy.

- Em là Như Ngọc, họ Nhan. Tuy chàng chưa từng quen biết em nhưng em thì đã biết chàng lâu lắm rồi. Em là người đẹp trong sách của chàng đó. Em vô cùng cảm kích khi biết chàng hoàn toàn tin tưởng vào các bậc thánh hiền. Vì thế em tự thấy rằng nếu mình không bước ra khỏi sách để chàng được kiến diện thì ai còn tin lời các thánh hiền nữa.

Mộng đã thành sự thật. Niềm tin đã được minh chứng. Nhan Như Ngọc không những đẹp đến ngẩn ngơ mà lúc đi lại, nói năng lại càng duyên dáng, say người. Nàng cúi xuống hôn chân chàng. Lang Mỗ đã không còn phải xấu hổ là anh chàng ngốc nghếch. Sống chung với người đẹp nhưng chàng vẫn biết kìm chế, không sàm sỡ. Ngồi bên nhau giữa đêm khuya mà chàng chỉ toàn bàn luận văn chương sử sách. Mãi như thế Nhan Như Ngọc cũng thấm mệt. Nàng nói:

- Khuya rồi chàng ạ. Ta đi ngủ thôi!

- Phải, ta đi ngủ thôi!

Nhan Như Ngọc thẹn thò. Nàng thổi tắt đèn để thay quần áo. Thật ra, khi hai người đã nằm chung một giường thì làm thế cũng là thừa. Nàng hôn chàng mọt sách và chúc:

- Ngủ ngon chàng nhé!

Chàng cũng chúc lại người đẹp:

- Ngủ ngon nàng nhé!

Lát sau, nàng trở mình, lại nói:

- Ngủ ngon chàng nhé!

Chàng cũng đáp lại:

- Ngủ ngon nàng nhé!

Có người đẹp sát kề đêm này sang đêm khác, chàng mọt sách sung sướng khôn tả, lại càng cố sức đọc sách đến tận khuya. Nhan Như Ngọc cứ ngồi trơ như tượng. Không nén nổi bực bội:

- Chàng dùi mài sách vở như thế để làm gì nhỉ? Em hiểu chàng đang mong ước đạt được công danh với chức quan lớn nên mới tới để giúp chàng. Nên em thiết tha mong chàng không phải khổ công như vậy làm gì. Mà chàng cần đi ra khỏi nhà tìm bạn kết thân. Chàng thử nghĩ lại mà xem những kẻ chỉ chú tâm dồn sức tìm quyền cao chức trọng thì có mấy khi họ cầm đến quyển sách nào. Sách họ đọc chẳng qua chỉ là mấy bộ Tứ Thư do Chu Hy chú giải với ba bộ Ngũ Kinh. Những người đỗ đạt qua các kỳ thi cũng đâu phải những người đọc nhiều sách. Đừng có ngây si ra như vậy chàng ạ. Nghe lời em khuyên đi: đừng đọc sách nữa!

Nghe Nhan Như Ngọc nói chàng mọt sách hết sức ngạc nhiên, nghệt ra. Chàng không chút hứng thú với lời khuyên của người đẹp. Nàng vẫn kiên trì:

- Nghe lời khuyên của em đi! Nếu không thì sẽ là vô vọng đấy. Vứt mọi sách vở đi. Không nghe em thì em đành phải chào biệt thôi.

Bởi đã cảm tấm lòng tiểu thư và cũng do đã yêu nàng sâu nặng lắm, nên chàng đành phải nghe theo. Thế mà mỗi khi nhìn thấy quyển sách là trong người bộn rộn lên, nhớ đến sách là mồm lại mở hóac ra mà đọc toáng lên. Một hôm, đang say mê đọc trộm một quyển gì đó thì thốt nghe có tiếng chân động sau lưng. Lang Mỗ vừa quay lại thì Nhan Như Ngọc đã biến mất. Chàng thầm thì khấn nguyện để người đẹp trở lại, nhưng vô hiệu. Chợt nhớ lại người đẹp đến với mình từ tập Hán Thư thứ tám, cái thẻ sách hãy còn kẹp ở đấy. Chàng gọi tên nàng lên, vẫn im bặt. Lúng túng và sầu muộn, chàng khấn nguyện lại khấn nguyện và cam đoan với nàng từ này sẽ vâng lời nàng. Vậy là Nhan Như Ngọc lại từ trong sách bước ra, lửa giận bừng bừng:

- Xin nói thật từ nay nếu chàng chẳng nghe tôi thì nhất định tôi bứt bỏ hẳn chàng.

Lang Mỗ rất nghiêm chỉnh hứa sẽ vâng lời nàng. Nhan Như Ngọc lấy tờ giấy vẽ bàn cờ rồi dạy cho chàng biết đánh cờ. Tiếp theo lại dạy đánh bài. Chàng miễn cưỡng học vì sợ nàng bứt bỏ. Nhưng đầu óc lại ở đâu tận trên mây. Những lúc ngồi một mình lại lấy sách lén đọc. Để giữ được người đẹp, chàng đảo lộn chỗ để tập Hán Thư thứ tám, khuất lẫn vào sau những quyển sách khác.

Lại một hôm, chàng mọt sách đang chúi mũi vào sách, không hay biết người đẹp đang đi tới. Cảm thấy bị lộ rồi chàng vội vàng gấp sách lại. Nhưng thoáng cái, người đẹp đã biến mất. Chàng lục tìm lại tập Hán Thư thứ tám, cho rằng nàng không thể biết được mình giấu ở đâu. Lấy mở ra, quả nhiên thấy lại cái thẻ. Lang Mỗ van xin có tới nửa ngày. Cảm động trước lời hứa hẹn chân thành lần này, Nhan Như Ngọc mới bước ra. Nàng đưa ngón tay trỏ dứ dứ về phía chàng, cảnh cáo:

- Tôi vẫn rắp tâm giúp chàng sớm đạt được danh vọng. Vậy mà chàng vẫn cứ ngốc nghếch quá thôi. Tôi không còn đủ nhẫn nại nữa. Trong ba ngày nữa thôi, nếu chàng chẳng tiến bộ gì về việc đánh cờ thì nhất định tôi ra đi. Suốt đời chàng chỉ là một thư sinh nghèo xác xơ.

Tới ngày thứ ba chẳng rõ thế nào mà Lang Mỗ thắng liền hai ván cờ. Điều đó khiến Nhan Như Ngọc rạng rỡ mặt mày. Rồi nàng lại dạy cho Lang Mỗ chơi đàn. Cứ ba ngày phải thuộc một khúc. Thoạt đầu, nàng bắt Lang Mỗ thề phải tập trung tinh thần cho việc học đàn. Ngón tay nhấn buông dần dần linh hoạt. Nhan Như Ngọc cũng chỉ mong dạy cho chàng đàn được ở mức tìm được thú vui tao nhã là tốt rồi. Nhan Như Ngọc lại dạy cho chàng biết uống rượu, dạy cách nói cách cười khi trò chuyện, phong thái nơi yến tiệc, làm sao để bất cứ ở đâu cũng chan hòa được với mọi người. Nàng chỉ vào Thiên Khuyến học của Hoàng đế Chân Tông mà nói:

- Sách này mới đúng có một nửa thôi.

Rồi nàng lấy những sách dạy cách ứng xử trong cuộc sống dạy lại cho chàng. Như quyển “ Bí quyết thành công”. Với quyển sách nhỏ này nàng đã dạy cho chàng mọt sách biết bao nhiêu điều. Chẳng hạn không nói những điều mình nghĩ và quan trọng nhất là chỉ nói những điều hợp với ý người khác. Học xong tập sách ấy thì học thêm cách không nói hết những điều mình nghĩ..

Chàng mọt sách tiếp nhận những điều ấy quá chậm chạp. Nhưng Nhan Như Ngọc lại rất kiên tâm dạy bảo chàng. Phải dạy cho chàng hiểu thấu đáo là nói những điều trong đầu mình nghĩ thì may ra cũng chỉ được phong thất phẩm, cao lắm cũng đến chức huyện lệnh mà thôi. Nàng còn cố gắng giảng giải cho chàng hiểu ra các quan nhất, nhị phẩm trong lịch sử như Thứ Sử, Thượng Thư, Tể Tướng chẳng ai là không nắm vững bí quyết chỉ nói một nửa cái điều mình nghĩ để người ta không thể biết mình đang nghĩ thế nào.

Tuy vậy, để đạt tới trình độ cao thì còn phải học cách trau chuốt ngôn từ, khôn ngoan ứng đối. Nhưng Nhan Như Ngọc tin tưởng ít nhất chàng cũng làm được đến chức quan thất phẩm hoặc huyện lệnh. Thật ra, chẳng phải chuyện cao xa gì, chỉ cần luôn bẻm lẻm một câu: “ Ý kiến của Ngài rất đúng ạ” là được. Học thuộc lòng câu này thì đâu có cần Lang Mỗ phải bỏ công sức nhiều.

Nhan Như Ngọc buông cho chàng ra khỏi nhà, thăm chơi bạn bè, uống rượu thâu đêm. Ai cũng nhận ra Lang Mỗ tiến bộ hơn hẳn xưa kia. Dần dà chàng cũng bắt đầu nổi tiếng. Nhan Như Ngọc bảo:

- Bây giờ thì chàng có thể làm quan được rồi.

Chẳng rõ do ngẫu nhiên hay do Nhan Như Ngọc đã khôn khéo dẫn dắt dạy bảo mà chàng trở nên người có giáo dục. Một đêm, đột ngột chàng hỏi người đẹp:

- Này, tôi nghe người ta nói trai gái ngủ chung một giường thì sẽ sinh con đó. Thế tại sao ta ngủ chung với nhau lâu nay mà vẫn chưa sinh con nhỉ?

Nhan Như Ngọc đáp:

- Em đã nói với chàng mãi rồi, ngày nào cũng vùi đầu vào sách là sự xuẩn ngốc hết sức. Đã ba mươi tuổi rồi mà chàng vẫn hoàn toàn chẳng biết tí gì về cái chuyện đầu tiên của cuộc sống loài người. Vậy mà lúc nào cũng tự xưng là học cao biết rộng. Thật đáng xấu hổ!

- Tôi không chịu được khi người khác mắng tôi là vô học. Thà bảo tôi là lưu manh, lường gạt, đốn hèn thì tôi còn chấp nhận được. Em bảo tôi chẳng biết tí gì cái chuyện đầu tiên của cuộc sống loài người. Vậy thì em cho tôi biết đi nào, cái chuyện đó là sao? Xin được nghe lời chỉ giáo.

Nhan Như Ngọc lúc này mới cho Lang Mỗ biết “ cái chuyện đó” là thế nào. Nghe xong chàng kinh ngạc quá chừng, mắt trợn tròn:

- À! Hóa ra cái chuyện trai gái là như thế! Vậy mà lâu nay tôi...

Chàng mọt sách đem chuyện phô với hết các bạn bè. Ai cũng che miệng cười. Biết thế, Nhan Như Ngọc thẹn chín mặt, mắng chàng:

- Người sao mà ngớ ngẩn đến mức ấy nhỉ! Chuyện phòng the mà lại đem kể cho mọi người biết!

Chàng chống chế:

- Việc gì phải xấu hổ. Chỉ có gian dâm mới phải xấu hổ chứ. Còn đây là việc lớn lao để nối truyền nòi giống là việc đường đường chính chính, có gì gọi là tục tằn nhỉ?

Rồi Lang Mỗ đã có một đứa con. Ngày đứa con đầy năm, Nhan Như Ngọc nói với chàng:

- Ta chung sống đã được hai năm và em đã sinh cho chàng được một đứa con. Đến lúc em phải ra đi rồi. Lần nữa e rằng sẽ có chuyện chẳng lành. Bởi lẽ, chỉ vì để đáp lòng thành của chàng mà em mới xuống sống chung thế này. Vậy nên để tránh hậu họa thì ta phải giã biệt nhau thôi.

- Bây giờ thì em không được bứt tôi mà đi. Và em phải thương đứa con này chứ?

Nhan Như Ngọc nhìn lại đứa con, nó mới kháu khỉnh làm sao nên không khỏi mềm lòng.

- Vâng, em sẽ ở lại theo lời chàng cầu khẩn. Song, chàng phải vứt hết sách đi thì em mới ở lại được.

Lang Mỗ khẩn thiết:

- Tôi van em! Lạy em nghìn lạy! Đừng bứt bỏ tôi nhưng cũng đừng bắt tôi phải làm những việc trái đạo của Thánh Hiền. Sách là của cải mà tôi yêu quý nhất và lâu đài sách này cũng chính là nhà cả em rồi. Tôi có thể làm bất cứ việc gì theo lời em miễn là đứng bắt tôi vứt sách.

Nàng ngẫm ngợi một lúc rồi chấp thuận. Bởi vì cũng chẳng lòng nào bỏ con cho đặng và cũng chẳng nỡ nào cứ ép buộc chồng phải vứt bỏ sách.

- Em cũng hiểu làm thế là không hay ho gì. Nghĩ lại, thấy là do số mệnh đã định cả thôi.

Chuyện Lang Mỗ chung sống với người đàn bà không rõ lai lịch và lại có một đứa con đã loan truyền khắp nơi. Có người tò mò, nhưng chàng lảng tránh bởi chàng đã học được nghệ thuật không nói những điều mình nghĩ. Dư luận rằng đứa con là do yêu quái sinh ra hoặc ít ra cũng do một người đàn bà có tung tích mờ ám sinh ra. Chuyện đó đến tai quan huyện. Quan huyện họ Thạch ở Phúc Châu thành đạt từ ngày còn trẻ nên rất hống hách, thích tác oai tác quái để tỏ ra “ Ta đây” với mọi người. Đã thế ông ta lại là người tính khí nhỏ nhen. Liền ra trát đòi Lang Mỗ lên với ý định được tận mắt trông thấy chàng mọt sách lấy vợ là yêu quái ma quỷ.

Nhan Như Ngọc biến mất tức thì. Quan huyện ra lệnh tra tấn chàng rất dã man, nhưng để che chở cho vợ và đứa con chàng mọt sách không khai. Uổng công, quan huyện phải dò xét sự việc ở đứa tớ gái. Nó nói hết sự thật. Ông ta thân đến tận nhà Lang Mỗ lục soát nhưng chẳng thấy gì. Bèn ra lệnh lôi hết sách ra xếp đống rồi phóng mồi lửa để tỏ ra là mình không mê tín ma quỉ quàng xiên. Người ta thấy lửa bốc cao bừng bừng, khói cuồn lên nghi ngút mù mịt, tràn khắp nhà Lang Mỗ mà nhiều ngày sau đó vẫn chưa tan.

Rồi Lang Mỗ được thả. Về đến nhà thấy tất cả sách của mình đã thành tro, còn thêm nỗi nhớ thương người vợ yêu quý chẳng bao giờ được gặp lại nữa. Chẳng ghìm nổi căm uất, chàng thề sẽ báo thù kẻ đã gây nên cảnh tan nát cho gia đình mình. Chàng đặt cho mình một quyết tâm là bằng mọi cách làm cho được chức quan to. Theo lời dạy bảo của Nhan Như Ngọc, chàng tìm bạn kết giao. Ai cũng mến ưa và hết lòng giúp đỡ. Chàng đi lại thăm hỏi những vị có quyền thế. Còn với các phu nhân, mệnh phụ thì chàng lại tỏ ra rất mực ân cần. Các vị đều hứa hẹn ra sức giúp chàng đạt được danh vọng cao sang. Nỗi nhớ Nhan Như Ngọc không phút nguôi ngoai và nỗi căm uất kẻ đã đốt cả sách của mình không hề vơi giảm. Chàng đặt bài vị cho Nhan Như Ngọc rồi ngày ngày thắp nhang cầu khấn:

- Kính lạy tiểu thư, xin nghe lời ta cầu khấn, hãy phù hộ độ trì cho ta được làm quan ở Phúc Châu.

Lời cầu khấn thiết tha dường như đã ứng nghiệm. Chẳng bao lâu Lang Mỗ được bổ làm quan Thị Sát ở Phúc Châu để thanh tra toàn bộ công việc cai quản của các quan lại ở đây. Chàng đặc biệt cẩn thận thanh tra hoạt động của quan huyện họ Thạch. Phát giác bao nhiêu là sai lầm, tội ác của ông ta. Rồi làm tờ cáo trạng họ Thạch dâng lên cấp trên. Gia sản của ông ta bị tịch biên hết.

Trả xong thù lớn Lang Mỗ đệ đơn xin từ quan. Chàng lấy một người con gái ở Phúc Châu rồi quay về quê nhà sinh sống làm ăn cho tới mãn đời.

MAI NGỌC THANH dịch
(Theo bản của Lâm Ngữ Đường - NXB Hổ Phách 1964)

Nguồn: Tạp chí Sông Hương số 132 tháng 02-2000


 
Ngôn từ được sử dụng để che dấu suy nghĩ. - Voltaire