Tác giả Chủ đề: Alfred North Whitehead  (Đã xem 1442 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

nguyenhainamvn

  • bạn
Alfred North Whitehead
« vào: 07/06/2010, 01:29:59 »


Alfred North Whitehead - Nhà siêu hình học của thế kỷ XX

Alfred North Whitehead (1861 – 1947) – nhà triết học, lôgíc học, toán học, phương pháp luận khoa học và lý luận giáo dục người Anh. Ông học tại trường Sherborn và Trinity ở Cambridge. Sự nghiệp khoa học của ông bao gồm ba giai đoạn chính, hai ở Anh và một ở Mỹ. Ngay sau khi tốt nghiệp Trường Trinity, ông được giữ lại trường và giảng dạy toán học trong 25 năm liền. Đây là giai đoạn ông hợp tác với B.Russell viết chung tác phẩm nổi tiếng Những nguyên lý toán học(1). Từ năm 1911 đến năm 1924, ông chuyển đến London dạy toán học ứng dụng và cơ học tại Đại học London. Trong thời gian này, ông được bầu là thành viên của Hội khoa học Hoàng gia và Viện Hàn lâm Anh. Từ năm 1924 đến năm 1936, ông đến Mỹ, chuyên tâm nghiên cứu và giảng dạy triết học tại Đại học Havard và là giáo sư danh dự của trường này cho đến cuối đời.

A.N.Whitehead được thừa nhận là nhà siêu hình học của thế kỷ XX, bởi điều mà ông quan tâm trong khoa học tự nhiên hiện đại là hàng loạt vấn đề của chính triết học và siêu hình học. Vào cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, khi khoa học tự nhiên hiện đại đã có sự phát triển mạnh mẽ, bùng nổ các phát minh và đạt được những đỉnh cao mới, A.N.Whitehead cùng với H.Berson (1859 – 1941, nhà triết học Pháp) đã đặt ra những câu hỏi và các giả định siêu hình về phương thức tư duy của khoa học. Không giống như một số nhà tư tưởng thời kỳ này phản ứng chống lại tinh thần khoa học, A.N.Whitehead thừa nhận khoa học đã giúp con người trong việc làm chủ thiên nhiên. Những tiên đề chính của khoa học thời kỳ này là: thiên nhiên gồm những vật thể vật chất chiếm chỗ trong không gian; vật chất là chất liệu cơ bản không thể giản lược được và mọi vật được cấu thành từ đó. Khuôn mẫu tư duy phân tích được đề cao, do vậy, bản chất và sự vận động của tự nhiên được các nhà khoa học cho là giống như cái máy. Mọi sự vật đặc thù trong tự nhiên giống như các bộ phận của một cái máy lớn. Các vật thể chuyển động trong không gian phù hợp với các quy tắc chính xác của toán học. Bản chất của con người cũng được nhìn nhận theo tư duy máy móc này, con người không còn tự do ý chí nữa.

A.N.Whitehead là một triết gia Anh – Mỹ có ảnh hưởng khá lớn vào nửa đầu của thế kỷ XX. Trong hệ thống triết học của ông còn thể hiện những điều mâu thuẫn: một là, ông nghiên cứu và cung cấp công cụ lôgíc toán, lý cho sự ra đời và vận động của triết học phân tích mà sau này B.Rátxen tiếp tục kế thừa. Tôn chỉ của cuộc “vận động phân tích” này là “chống lại siêu hình học”. Nhưng chính A.N.Whitehead lại xây dựng một hệ thống siêu hình học đồ sộ. Hai là, A.N.Whitehead có nhiều thành tựu lớn trong nghiên cứu toán học và lôgíc học, nhưng ông lại có tư tưởng hoài nghi đối với tính chính xác của toán học, có ý kiến bất đồng đối với sự “phân tích ngữ nghĩa phiền toái” của lôgíc học. Ba là, A.N.Whitehead đã xây dựng hệ thống triết học, siêu hình học của mình dựa trên những thành tựu của khoa học đương thời, nhưng ông cũng là người rất sùng đạo, có nhiều cảm tình đối với tôn giáo và tìm cách dung hoà khoa học với tôn giáo.

Trong sự nghiệp khoa học của mình, A.N.Whitehead đã để lại cho nhân loại nhiều tác phẩm mà cho đến nay, vẫn còn là đề tài nghiên cứu cho nhiều học giả, như Treatise on Universal Algebra (1898 – Luận về đại số học phổ quát); An Introduction to Mathematics (1911 – Dẫn nhập vào toán học); Principia Mathematica (1910 – 1913 – Nguyên lý toán học); An Enquiry Concerning the Principles of Natural Knowledge (1919 – Nghiên cứu về những nguyên tắc của tri thức tự nhiên); The Concept of Nature (1920 – Khái niệm về tự nhiên); Science and the Modern World (1925 – Khoa học và thế giới hiện đại); Process anh Reality: An Essay in Cosmology (1929 – Tiến trình và thực tại: Vũ trụ luận); Adventures of Ideas (1933 – Những cuộc phiêu lưu của tư tưởng)./.